Indian Rupee: RBI ਪਾਲਿਸੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਜ਼ਬੂਤ, ਪਰ ਤੇਲ ਕੀਮਤਾਂ ਦੇ ਵਧਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਕਿੰਨਾ ਵੱਡਾ?

ਖਾਸ ਖ਼ਬਰ: RBI ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰੁਪਏ ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਬਲ, ਪਰ ਖ਼ਤਰੇ ਘੱਟ ਨਹੀਂ!

ਬੈਂਕਾਂ ਨੇ ਕਿਉਂ ਖੇਡੀ ਇਹ ਚਾਲ?

RBI ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੇਸ਼ ਦੇ ਬੈਂਕ ਹੁਣ ਆਪਣੀਆਂ ਆਫਸ਼ੋਰ ਨਾਨ-ਡਿਲਿਵਰੇਬਲ ਫਾਰਵਰਡ (NDF) ਪੋਜ਼ੀਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਕਦਮ 10 ਅਪ੍ਰੈਲ ਤੱਕ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਕਸਦ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਪਏ 'ਤੇ ਚੱਲ ਰਹੇ ਸਪੈਕੂਲੇਟਿਵ ਦਬਾਅ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਹਫਤੇ ਦੇ ਕਾਫੀ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰੁਪਏ ਨੇ ਹੁਣ ਇੱਕ ਤੰਗ ਦਾਇਰੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰਤਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਹੈ।

RBI ਮੀਟਿੰਗ: ਨੀਤੀਗਤ ਸੰਕੇਤਾਂ 'ਤੇ ਸਭ ਦੀ ਨਜ਼ਰ

ਹੁਣ ਸਾਰੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ (RBI) ਦੀ ਨਵੀਂ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮੌਦ੍ਰਿਕ ਨੀਤੀ ਮੀਟਿੰਗ 'ਤੇ ਲੱਗੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ 8 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਹੋਣੀ ਹੈ। ਬਹੁਤੇ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਰੈਪੋ ਰੇਟ (repo rate) ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਬਦਲਾਅ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ, ਪਰ ਨਿਵੇਸ਼ਕ RBI ਦੇ ਤਰਲਤਾ (liquidity), ਮਹਿੰਗਾਈ ਦੇ ਨਵੇਂ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਬਾਰੇ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸੰਕੇਤਾਂ ਨੂੰ ਬੜੀ ਬਾਰੀਕੀ ਨਾਲ ਸੁਣਨਗੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੰਕੇਤਾਂ ਤੋਂ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀ ਅਗਲੀ ਦਿਸ਼ਾ ਤੈਅ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ 'ਚ ਤਣਾਅ: ਕੀ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕੇਗਾ ਤੇਲ ਦਾ ਸਿਲਸਿਲਾ?

ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤਣਾਅ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਅਰਥਚਾਰੇ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਬਾਹਰੀ ਖ਼ਤਰਾ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। 8 ਅਪ੍ਰੈਲ ਤੱਕ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮਿਆਦ ਨੇੜੇ ਆ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਤਹਿਤ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਨੇ ਈਰਾਨ ਨੂੰ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਹਾਰਮੂਜ਼ ਦੀ ਖਾੜੀ (Strait of Hormuz), ਜੋ ਕਿ ਤੇਲ ਦੀ ਢੋਆ-ਢੁਆਈ ਦਾ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਰਸਤਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਣ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹੇ ਤਾਂ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਹਾਲੇ ਤੱਕ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਦੇ ਯਤਨ ਬੇਅਸਰ ਸਾਬਤ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਤੇਲ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਵਿੱਚ ਸੰਭਾਵੀ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਬਾਰੇ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਵਧ ਗਈਆਂ ਹਨ।

ਤੇਲ ਦੇ ਰੈਕਟ: ਭਾਰਤ 'ਤੇ ਕੀ ਪਵੇਗਾ ਅਸਰ?

ਇਸ ਤਣਾਅ ਦੇ ਚੱਲਦਿਆਂ, ਬ੍ਰੈਂਟ ਕਰੂਡ ਆਇਲ (Brent crude oil) ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਫਰਵਰੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਤੋਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਲਗਭਗ 50 ਫੀਸਦੀ ਦਾ ਵੱਡਾ ਉਛਾਲ ਦੇਖ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਲਗਭਗ $111 ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਭਾਰਤ, ਜੋ ਆਪਣੀ 85 ਫੀਸਦੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤੇਲ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਆਯਾਤ ਰਾਹੀਂ ਪੂਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਲਈ ਇਹ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ। ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਇਹ ਵਧਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਯਾਤ ਬਿੱਲਾਂ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਡਾਲਰਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਪਵੇਗੀ। ਇਸ ਨਾਲ ਰੁਪਏ 'ਤੇ ਹੇਠਾਂ ਵੱਲ ਦਬਾਅ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਚਾਲੂ ਖਾਤੇ ਦਾ ਘਾਟਾ (current account deficit) ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਹਿੰਗਾਈ ਨੂੰ ਹੋਰ ਹਵਾ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਮਾਹਰਾਂ ਦੀ ਰਾਏ: ਰੁਪਏ ਦੀ ਅਗਲੀ ਚਾਲ ਕੀ ਹੋਵੇਗੀ?

ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇ ਮਾਹਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਪਿਆ ਇੱਕ ਸੀਮਤ ਦਾਇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਕਾਰੋਬਾਰ ਕਰੇਗਾ। ਫਿਨਰੈਕਸ ਟ੍ਰੇਜ਼ਰੀ ਐਡਵਾਈਜ਼ਰਜ਼ (Finrex Treasury Advisors) ਦੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਬਾਜ਼ਾਰ RBI ਦੀ ਪਾਲਿਸੀ ਸਮੀਖਿਆ, ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੇ ਘਟਨਾਕ੍ਰਮ ਅਤੇ ਬੈਂਕਾਂ ਲਈ ਆਰਬਿਟਰੇਜ ਪੋਜ਼ੀਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਦੀ ਆਖਰੀ ਮਿਤੀ ਵਰਗੇ ਕਾਰਕਾਂ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।" ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰੁਪਏ ਦੀ ਕੀਮਤ 92.50 ਤੋਂ 93.50 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰਹਿਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਹੈ। ਭਾਵ, ਰੁਪਏ ਦੀ ਅਗਲੀ ਦਿਸ਼ਾ ਘਰੇਲੂ ਨੀਤੀਗਤ ਸੰਕੇਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਤੇਲ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰੇਗੀ।