ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਇਆ (Indian Rupee) ਅੱਜ ਡਾਲਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਵੇਰ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰ 'ਚ ਰੁਪਇਆ **19 ਪੈਸੇ** ਡਿੱਗ ਕੇ **95.16** ਦੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਇਸ ਦੀ ਮੁੱਖ ਵਜ੍ਹਾ ਮੱਧ-ਪੂਰਬ 'ਚ ਵਧਦੇ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਕ ਤਣਾਅ ਕਾਰਨ ਕੱਚੇ ਤੇਲ (Crude Oil) ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ 'ਚ ਆਇਆ ਉਛਾਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬ੍ਰੈਂਟ ਕਰੂਡ (Brent Crude) **$76** ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ।
ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦਾ ਰੁਪਏ 'ਤੇ ਅਸਰ
ਮਾਹਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਆਪਣੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦਾ ਦਰਾਮਦ (Import) ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਬਾਜ਼ਾਰ 'ਚ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਧਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਤੇਲ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਦੀ ਮੰਗ (Demand) ਵੱਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਡਾਲਰ ਦੀ ਇਸ ਵਧਦੀ ਮੰਗ ਕਾਰਨ ਰੁਪਏ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਕੀਮਤ ਘਟਦੀ ਹੈ।
ਡਾਲਰ ਇੰਡੈਕਸ 'ਚ ਵੀ ਤੇਜ਼ੀ
ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ, ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਇੰਡੈਕਸ (US Dollar Index) ਵੀ 101.11 ਦੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ। ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਡਾਲਰ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ (Investors) ਲਈ ਉਭਰ ਰਹੇ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ (Emerging Markets) ਦੀਆਂ ਮੁਦਰਾਵਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਇਆ, ਨੂੰ ਘੱਟ ਆਕਰਸ਼ਕ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ 'ਚ, ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਅਕਸਰ ਆਪਣੇ ਪੈਸੇ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕੀ ਸੰਪਤੀਆਂ (Assets) ਵੱਲ ਮੋੜ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਏਸ਼ੀਆਈ ਮੁਦਰਾਵਾਂ 'ਤੇ ਵੀ ਅਸਰ
ਇਹ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਸਿਰਫ਼ ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਮੁਦਰਾਵਾਂ ਵੀ ਡਾਲਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਮਲੇਸ਼ੀਆਈ ਰਿੰਗਗਿਟ (Malaysian Ringgit) 'ਚ 0.27% ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਦੇਖੀ ਗਈ, ਜਦਕਿ ਜਾਪਾਨੀ ਯੇਨ (Japanese Yen), ਫਿਲੀਪੀਨੋ ਪੇਸੋ (Philippine Peso) ਅਤੇ ਥਾਈ ਬਾਹਤ (Thai Baht) ਵਰਗੀਆਂ ਮੁਦਰਾਵਾਂ 'ਚ ਵੀ ਗਿਰਾਵਟ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਅਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ 'ਤੇ ਅਸਰ
ਰੁਪਏ ਦੀ ਇਸ ਅਸਥਿਰਤਾ ਦਾ ਅਸਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੰਪਨੀਆਂ 'ਤੇ ਪਵੇਗਾ ਜੋ ਦਰਾਮਦ 'ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਿਰਭਰ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਤੇਲ ਅਤੇ ਗੈਸ ਕੰਪਨੀਆਂ, ਪੇਂਟ ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਏਅਰਲਾਈਨਜ਼। ਇਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਬਾਹਰੋਂ ਕੱਚਾ ਮਾਲ ਖਰੀਦਣਾ ਮਹਿੰਗਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਡਾਲਰ 'ਚ ਕਮਾਈ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ IT ਸੇਵਾ ਪ੍ਰਦਾਤਾ ਅਤੇ ਫਾਰਮਾਸਿਊਟੀਕਲ ਨਿਰਯਾਤਕ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫਾਇਦਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਭਵਿੱਖ 'ਚ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਰੁਪਏ ਦਾ ਭਵਿੱਖ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਬਾਜ਼ਾਰ 'ਚ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰੇਗਾ। ਜੇਕਰ ਮੱਧ-ਪੂਰਬ 'ਚ ਤਣਾਅ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਉੱਚੀਆਂ ਰਹਿ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਰੁਪਇਆ ਦਬਾਅ 'ਚ ਰਹੇਗਾ।