ਡਾਇਸਪੋਰਾ ਦੀ ਵਧ ਰਹੀ ਆਰਥਿਕ ਤਾਕਤ
ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਵਾਸੀਆਂ (Indian Diaspora) ਦੀ ਵਧਦੀ ਆਰਥਿਕ ਤਾਕਤ ਦਾ ਸਬੂਤ ਹੈ ਕਿ ਪਿਛਲੇ 10 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਰਿਮਿਟੈਂਸਾਂ (Remittances) ਦੀ ਰਕਮ ਦੁੱਗਣੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਹੁਣ ਇਹ ਸਾਲਾਨਾ $138 ਬਿਲੀਅਨ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਇਹ ਵੱਡੀ ਰਕਮ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਮਰੀਕਾ, ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ (UK), ਕੈਨੇਡਾ ਅਤੇ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਪੈਸਾ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵਿੱਤੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਕਾਫੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
Indiaspora ਦੇ ਬੋਰਡ ਮੈਂਬਰ, ਰਾਜਨ ਨਵਾਨੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਡਾਇਸਪੋਰਾ ਹਰ ਸਾਲ $138 ਬਿਲੀਅਨ ਭਾਰਤ ਭੇਜਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ FDI (Foreign Direct Investment) ਤੋਂ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ। ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲੇ 35 ਮਿਲੀਅਨ (3.5 ਕਰੋੜ) ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਲੋਕ ਸਾਲਾਨਾ $700 ਬਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਆਮਦਨ ਕਮਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਸਫਲਤਾ ਅਤੇ ਉੱਦਮਤਾ (Entrepreneurship) ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਰਿਮਿਟੈਂਸਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ: ਸਟਾਰਟਅੱਪ ਅਤੇ ਫਿਲਾਂਥਰੋਪੀ ਨੂੰ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੁਲਾਰਾ
ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਵਾਸੀਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸਿਰਫ਼ ਪੈਸੇ ਭੇਜਣ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਭਾਰਤੀ ਮੂਲ ਦੇ ਐਂਜਲ ਨਿਵੇਸ਼ਕ (Angel Investors) ਹੁਣ ਭਾਰਤੀ ਸਟਾਰਟਅੱਪਸ (Startups) ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ 75% ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਿੱਸਾ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਲੋਕ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਟੈਕ ਸੈਕਟਰ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਪੂੰਜੀ ਅਤੇ ਮਾਹਰਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਭਾਰਤੀ ਮੂਲ ਦੇ ਆਗੂ ਕਈ ਵੱਡੀਆਂ ਗਲੋਬਲ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਜੋ ਹਰ ਸਾਲ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਚੈਰੀਟੇਬਲ ਸੰਸਥਾਵਾਂ (Non-profits) ਲਈ $500 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਰਾਸ਼ੀ ਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਲੋਕ ਭਲਾਈ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਦਿਸ਼ਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਖੇਤਰੀ ਅਰਥਚਾਰਿਆਂ 'ਤੇ ਅਸਰ
ਇਹ ਰਿਮਿਟੈਂਸਾਂ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਪਰਿਵਾਰਕ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਸਗੋਂ ਸਥਾਨਕ ਅਰਥਚਾਰਿਆਂ 'ਤੇ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਾਫੀ ਅਸਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਕੇਰਲ ਵਰਗੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਪੈਸਾ ਘਰਾਂ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ, ਕਰਜ਼ੇ ਦੀ ਅਦਾਇਗੀ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਕੇਰਲ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਸਿਰਫ 3% ਹੈ, ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਕੁੱਲ ਰਿਮਿਟੈਂਸਾਂ ਦਾ ਲਗਭਗ 20% ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅੰਕੜੇ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਪੈਸਾ ਕੁਝ ਖਾਸ ਇਲਾਕਿਆਂ ਲਈ ਕਿੰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।