2 ਜੁਲਾਈ, 2026 ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਸਰਕਾਰੀ ਬਾਂਡਾਂ (Indian Government Bonds) ਵਿੱਚ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਵਧੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ 10-ਸਾਲਾ ਯੀਲਡ (Yield) **6.73%** ਤੱਕ ਡਿੱਗ ਗਈ। ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ਾਂ (Foreign Inflows) ਦੇ ਲਗਾਤਾਰ ਆਉਣ ਅਤੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ (Oil Prices) ਦੇ ਘੱਟਣ ਕਾਰਨ ਇਹ ਤੇਜ਼ੀ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲੀ। ਹੁਣ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਹੋਣ ਵਾਲੀ **₹34,000 ਕਰੋੜ** ਦੀ ਬਾਂਡ ਨਿਲਾਮੀ (Bond Auction) ਅਤੇ Bloomberg Global Aggregate Index ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਿਤ ਫੈਸਲੇ 'ਤੇ ਹੈ।
ਕੀ ਹੋਇਆ?
ਵੀਰਵਾਰ, 2 ਜੁਲਾਈ, 2026 ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਸਰਕਾਰੀ ਬਾਂਡਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਰੈਲੀ ਦੇਖੀ। ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਦੇ ਦਬਾਅ ਕਾਰਨ ਬਾਂਡਾਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਧੀਆਂ ਅਤੇ ਯੀਲਡ (Yield) ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ। ਸਵੇਰ ਦੇ ਵਪਾਰਕ ਸੈਸ਼ਨ ਦੌਰਾਨ, ਬੈਂਚਮਾਰਕ 10-ਸਾਲਾ ਸਰਕਾਰੀ ਬਾਂਡ ਦੀ ਯੀਲਡ ਘੱਟ ਕੇ 6.73% 'ਤੇ ਆ ਗਈ, ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਦਿਨ ਦੇ ਲਗਭਗ 6.75% ਦੇ ਬੰਦ ਹੋਣ ਦੇ ਪੱਧਰ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੈ। ਇਹ ਉਛਾਲ ਸਿਰਫ ਭਾਰਤੀ ਬਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਅਮਰੀਕੀ ਟ੍ਰੇਜ਼ਰੀ ਯੀਲਡ (U.S. Treasury Yields) ਦੇ 4.49% ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ, ਜੋ ਕਿ ਸਰਕਾਰੀ ਕਰਜ਼ੇ (Sovereign Debt) ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਤ ਮੰਗ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਬਾਜ਼ਾਰ ਕਿਉਂ ਉਛਲ ਰਿਹਾ ਹੈ?
ਇਸ ਮਜ਼ਬੂਤ ਮੰਗ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਪੂੰਜੀ ਪ੍ਰਵਾਹ (Foreign Capital Inflows) ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਹੈ। ਜੂਨ ਮਹੀਨੇ ਤੋਂ, ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਬਾਂਡਾਂ ਵਿੱਚ ₹32,400 ਕਰੋੜ ($3.40 ਬਿਲੀਅਨ) ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਾ ਨੈੱਟ ਨਿਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਿੱਤ 'Fully Accessible Route (FAR)' ਤਹਿਤ ਆ ਰਹੇ ਹਨ, ਜੋ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਸੀਮਾ ਦੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇ ਮਾਹਰਾਂ ਨੇ ਟੈਕਸ ਸੁਧਾਰਾਂ (Tax Reforms) ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਏ (Rupee) ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸ ਰੁਝਾਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਜਨਕ ਕਾਰਕ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਬ੍ਰੈਂਟ ਕੱਚੇ ਤੇਲ (Brent Crude Oil) ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦਾ $70 ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰਹਿਣਾ ਵੀ ਘਰੇਲੂ ਬਾਂਡ ਬਾਜ਼ਾਰ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸਹਾਰਾ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਊਰਜਾ ਆਯਾਤਕ (Energy Importer) ਦੇਸ਼ ਹੋਣ ਕਾਰਨ, ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਮਹਿੰਗਾਈ (Inflation) ਅਤੇ ਆਯਾਤ ਬਿੱਲ (Import Bill) ਸਬੰਧੀ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਫਿਕਸਡ-ਇਨਕਮ ਸੰਪਤੀਆਂ (Fixed-Income Assets) ਲਈ ਪਰੰਪਰਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਹੈ।
Bloomberg Index ਦਾ ਕਾਰਕ
ਬਾਂਡ ਵਪਾਰੀਆਂ (Bond Traders) ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸੈਂਟੀਮੈਂਟ ਡਰਾਈਵਰ Bloomberg Index Services ਦੁਆਰਾ ਭਾਰਤੀ ਸਰਕਾਰੀ ਬਾਂਡਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਗਲੋਬਲ ਐਗਰੀਗੇਟ ਇੰਡੈਕਸ (Global Aggregate Index) ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਦੇ ਸੰਭਾਵੀ ਫੈਸਲੇ ਬਾਰੇ ਹੈ। ਮਾਰਕੀਟ ਭਾਗੀਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਜੁਲਾਈ ਦੇ ਅੱਧ (Mid-July) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇੰਡੈਕਸ ਕਮੇਟੀ ਮੀਟਿੰਗ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਉਭਰ ਰਹੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਬਾਂਡ ਸੂਚਕਾਂਕ (Emerging Market Bond Indices) ਵਿੱਚ ਪਿਛਲੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਗਲੋਬਲ ਫੰਡਾਂ (Global Funds) ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਪੈਸਿਵ ਇਨਫਲੋ (Passive Inflows) ਨੂੰ ਟਰਿੱਗਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। Goldman Sachs ਦੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਸੀ ਕਿ ਅਜਿਹੇ ਢਾਂਚਾਗਤ ਬਦਲਾਅ (Structural Changes) 2026 ਤੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਰਕਾਰੀ ਬਾਂਡਾਂ ਵਿੱਚ $10 ਬਿਲੀਅਨ ਤੱਕ ਦਾ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਲਿਆ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਆਗਾਮੀ ਨਿਲਾਮੀ ਅਤੇ ਕਰਜ਼ਾ ਸਪਲਾਈ
ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਹੁਣ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਮਾਰਕੀਟ (Primary Market) ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਸਰਕਾਰ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ, 3 ਜੁਲਾਈ, 2026 ਨੂੰ 10-ਸਾਲਾ ਨੋਟਸ (10-year notes) ਦੀ ₹34,000 ਕਰੋੜ ਦੀ ਨਿਲਾਮੀ ਕਰਨ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਬਾਂਡ ਬਾਜ਼ਾਰ ਅਕਸਰ ਅਜਿਹੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਸਪਲਾਈ ਘਟਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਸਥਿਰਤਾ ਜਾਂ ਪ੍ਰੋਫਿਟ-ਬੁਕਿੰਗ (Profit-booking) ਦਾ ਦੌਰ ਦੇਖਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਵਪਾਰੀ ਨਵੇਂ ਕਰਜ਼ੇ ਨੂੰ ਜਜ਼ਬ ਕਰਨ ਦੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਿਲਾਮੀ ਦੀ ਸਫਲਤਾ - ਬਿਡ-ਟੂ-ਕਵਰ ਰੇਸ਼ੋ (Bid-to-cover ratio) ਅਤੇ ਕੱਟ-ਆਫ ਯੀਲਡ (Cut-off Yield) ਦੁਆਰਾ ਮਾਪੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ - ਨੇੜਲੇ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਅੰਡਰਲਾਈੰਗ ਮੰਗ ਦਾ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਸੂਚਕ ਹੋਵੇਗੀ।
ਜੋਖਮ ਅਤੇ ਨਿਗਰਾਨੀਯੋਗ ਗੱਲਾਂ
ਹਾਲਾਂਕਿ ਮੌਜੂਦਾ ਸੈਂਟੀਮੈਂਟ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਹੈ, ਪਰ ਬਾਂਡ ਬਾਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਅਜੇ ਵੀ ਜੋਖਮਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅਮਰੀਕੀ ਟ੍ਰੇਜ਼ਰੀ ਯੀਲਡ (U.S. Treasury Yields) ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਭਾਰਤੀ ਬਾਂਡਾਂ ਦੇ ਲਚਕੀਲੇਪਣ ਦੀ ਪਰਖ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜੇਕਰ ਇਹ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਅੰਤਰ (Interest Rate Differentials) ਪੈਦਾ ਕਰੇ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਜੇਕਰ ਉਮੀਦ ਕੀਤੇ ਅਨੁਸਾਰ Bloomberg ਇੰਡੈਕਸ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਮੁਲਤਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਪੈਕੁਲੇਟਿਵ ਪੋਜੀਸ਼ਨਾਂ (Speculative Positions) ਦੇ ਵਾਪਸ ਖਿੱਚੇ ਜਾਣ ਕਾਰਨ ਯੀਲਡ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਨਿਲਾਮੀ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ, ਜੁਲਾਈ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਇੰਡੈਕਸ ਸਮੀਖਿਆ ਮੀਟਿੰਗ ਦੇ ਵਿਕਾਸ, ਅਤੇ ਗਲੋਬਲ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਯੀਲਡ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ।