ਭਾਰਤ-ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ FTA: ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਮਝੌਤੇ ਨਾਲ ਦੁੱਗਣਾ ਹੋਵੇਗਾ ਵਪਾਰ, ਨਿਵੇਸ਼ ਦੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਨਵੇਂ ਦੁਆਰ!

ਗੱਲਬਾਤ ਦਾ ਰਸਤਾ ਅਤੇ ਸਮਝੌਤੇ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ

13 ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ (ਜੋ ਕਿ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 9 ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅੰਤਿਮ ਪੜਾਅ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਸੀ) ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਭਾਰਤ-ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਫ੍ਰੀ ਟ੍ਰੇਡ ਐਗਰੀਮੈਂਟ (FTA) ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਰਣਨੀਤਕ ਕਦਮ ਸਾਬਿਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਮਝੌਤਾ ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਦੋਂ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਆਰਥਿਕ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਸੁਰੱਖਿਆਵਾਦ (Protectionism) ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ pact ਨਾਲ ਬਾਜ਼ਾਰ ਪਹੁੰਚ (Market Access) ਅਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ (Investment) ਦੇ ਨਵੇਂ ਮੌਕੇ ਖੁੱਲ੍ਹਣਗੇ।

ਇਸ ਸਮਝੌਤੇ ਤਹਿਤ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਿਚਕਾਰ ਵਸਤਾਂ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ (Goods and Services) ਦਾ ਦੋ-ਪਾਸੜ ਵਪਾਰ ਅਗਲੇ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁੱਗਣਾ ਹੋ ਕੇ $5 ਬਿਲੀਅਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅਗਲੇ 15 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ $20 ਬਿਲੀਅਨ ਦਾ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਵੀ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਇਹ ਸਮਝੌਤਾ ਭਾਰਤ ਲਈ ਆਪਣੇ ਨਿਰਯਾਤ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਲਿਆਉਣ ਦਾ ਇੱਕ ਮੌਕਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਇਸ ਨਾਲ ਚੀਨ (ਜੋ ਕਿ ਉਸਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਵਪਾਰਕ ਭਾਈਵਾਲ ਹੈ) 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਨਿਰਭਰਤਾ ਘਟਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਭਾਰਤ ਲਈ ਖਾਸ ਲਾਭ

ਇਸ ਐੱਫ.ਟੀ.ਏ. ਤਹਿਤ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਾਰੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਨੂੰ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਤੁਰੰਤ ਡਿਊਟੀ-ਮੁਕਤ (Duty-Free) ਪਹੁੰਚ ਮਿਲੇਗੀ। ਇਸ ਨਾਲ ਟੈਕਸਟਾਈਲ, ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਅਤੇ ਚਮੜਾ ਵਰਗੇ ਕਿਰਤ-ਸੰਘਣੇ (Labor-Intensive) ਸੈਕਟਰਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਹੁਲਾਰਾ ਮਿਲੇਗਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ 10% ਤੱਕ ਦੇ ਟੈਰਿਫ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ।

ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਲਈ ਮੌਕੇ

ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੇ ਲਗਭਗ 95% ਨਿਰਯਾਤ (Exports) ਲਈ ਭਾਰਤ ਨੇ ਟੈਰਿਫ ਘਟਾ ਦਿੱਤੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਉਤਪਾਦਾਂ 'ਤੇ ਵੀ ਪੜਾਅਵਾਰ ਕਟੌਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਨੂੰ ਇਸ ਸਮਝੌਤੇ ਤਹਿਤ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਉਤਪਾਦਾਂ, ਵਾਈਨ, ਬਾਗਬਾਨੀ (Horticulture), ਲੱਕੜ, ਕੋਲਾ, ਉੱਨ ਅਤੇ ਮੀਟ ਵਰਗੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਫੀ ਲਾਭ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ।

ਸੇਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਮੋਸਟ ਫੇਵਰਡ ਨੇਸ਼ਨ (MFN)

ਸੇਵਾਵਾਂ (Services) ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਨੂੰ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਆਪਕ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਮਿਲੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 118 ਸੈਕਟਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਵਾਈਨ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਲਈ ਮੋਸਟ ਫੇਵਰਡ ਨੇਸ਼ਨ (MFN) ਕਲੌਜ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਭਾਰਤ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ EU) ਨਾਲ ਵਾਈਨ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਲਈ ਬਿਹਤਰ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਉਹ ਲਾਭ ਮਿਲਣਗੇ। ਇਸ ਨਾਲ ਵਾਧੂ ਦਸਾਂ ਕਰੋੜਾਂ ਦੀ ਨਿਰਯਾਤ ਵਧਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ।

ਸੰਭਾਵੀ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਅਤੇ ਜੋਖਮ

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕੁਝ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਅਤੇ ਜੋਖਮ ਵੀ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਡੇਅਰੀ ਅਤੇ ਕੁਝ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਉਤਪਾਦਾਂ ਵਰਗੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਰੱਖਿਆ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਟੈਰਿਫ ਅਜੇ ਵੀ 15.9% ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਰਹਿਣਗੇ। ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੀ ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਐੱਫ.ਟੀ.ਏ. ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ (Ratification) ਮਿਲਣਾ ਬਾਕੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਗੱਠਜੋੜ ਪਾਰਟੀ 'ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਫਰਸਟ' (New Zealand First) ਤੋਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਖੇਤੀਬਾੜੀ 'ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਿਰਭਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਕਮੋਡਿਟੀ ਕੀਮਤਾਂ ਦੇ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਅਤੇ ਬਾਇਓਸਿਕਿਉਰਿਟੀ (Biosecurity) ਦੇ ਖਤਰਿਆਂ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਫੁੱਟ ਐਂਡ ਮਾਊਥ ਡਿਜ਼ੀਜ਼) ਤੋਂ ਵਪਾਰਕ ਜੋਖਮ ਬਣਿਆ ਰਹੇਗਾ।

ਅੱਗੇ ਕੀ?

ਅਗਲੇ ਕਦਮਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਮਝੌਤੇ ਨੂੰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਵਪਾਰ ਦੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਟੀਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ $5 ਬਿਲੀਅਨ ਦੇ ਵਪਾਰ ਦੇ ਟੀਚੇ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਲਗਾਤਾਰ ਯਤਨਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਪਵੇਗੀ।

ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵੱਲੋਂ ਖੇਤੀਬਾੜੀ, ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ $20 ਬਿਲੀਅਨ ਦਾ ਨਿਵੇਸ਼ ਸਹਿਯੋਗ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। ਇਸ ਸਮਝੌਤੇ ਤਹਿਤ 5,000 ਭਾਰਤੀ ਪੇਸ਼ੇਵਰਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਨਵਾਂ TEE ਵੀਜ਼ਾ ਪਾਥਵੇਅ ਵੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ STEM ਗ੍ਰੈਜੂਏਟਾਂ ਲਈ ਪੋਸਟ-ਸਟੱਡੀ ਵੀਜ਼ਾ ਦੀ ਮਿਆਦ ਵਧਾਈ ਗਈ ਹੈ।