Whalesbook
ਗਲੋਬਲ ਅਸਥਿਰਤਾ ਦਾ ਭਾਰਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰ 'ਤੇ ਅਸਰ
ਸਮੁੱਚੇ ਗਲੋਬਲ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਅਸਥਿਰਤਾ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਇਕੁਇਟੀ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ। ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ, 27 ਮਾਰਚ, 2026 ਨੂੰ, ਸੈਂਸੈਕਸ ਅਤੇ ਨਿਫਟੀ 50 ਵਿੱਚ ਆਈ ਵੱਡੀ ਗਿਰਾਵਟ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਵਧ ਰਿਹਾ ਸੰਘਰਸ਼, ਕੱਚੇ ਮਾਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਅਚਾਨਕ ਵਾਧਾ, ਅਤੇ ਉਭਰ ਰਹੇ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ (Emerging Markets) ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਬਦਲਦੇ ਰੁਖ਼ ਸਨ।
ਵਿਕਰੀ (Sell-off) ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ
ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਸੈਸ਼ਨ ਦੌਰਾਨ, BSE ਸੈਂਸੈਕਸ 1,690.23 ਅੰਕਾਂ (ਜਾਂ 2.25%) ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਨਾਲ 73,583.22 'ਤੇ ਬੰਦ ਹੋਇਆ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, Nifty 50 ਇੰਡੈਕਸ 486.85 ਅੰਕ (ਜਾਂ 2.09%) ਡਿੱਗ ਕੇ 22,819.60 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਇਸ ਵੱਡੀ ਗਿਰਾਵਟ ਨੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਦੌਲਤ ਵਿੱਚੋਂ ਲਗਭਗ ₹9 ਲਖ ਕਰੋੜ ਦਾ ਘਾਟਾ ਪਾਇਆ। ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ ਵਧਣ ਅਤੇ ਗਲੋਬਲ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਉਛਾਲ ਇਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਰਿਹਾ। ਖਾੜੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਾਰਨ ਊਰਜਾ ਸਪਲਾਈ ਮਾਰਗਾਂ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਾਰਮੂਜ਼ ਦੀ ਖਾੜੀ, ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਪਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ $100 ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਤੋਂ ਪਾਰ ਪਹੁੰਚ ਗਈਆਂ। ਇਸ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਰਗੇ ਊਰਜਾ-ਆਯਾਤਕ ਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਤੁਰੰਤ ਮਹਿੰਗਾਈ (Inflation) ਦਾ ਖਤਰਾ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਸੈਕਟਰਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਬੈਂਕਿੰਗ, ਆਟੋ ਅਤੇ ਰਿਅਲਟੀ ਸੈਕਟਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ, ਹਾਲਾਂਕਿ IT ਸੈਕਟਰ ਨੇ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤੱਕ ਸਥਿਰਤਾ ਦਿਖਾਈ।
ਗਲੋਬਲ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦਾ ਦਬਾਅ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ
ਇਹ ਗਿਰਾਵਟ ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ਆਈ ਜਦੋਂ ਅਮਰੀਕੀ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ S&P 500 ਅਤੇ Nasdaq, ਵਿੱਚ ਵੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਗਿਰਾਵਟ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਵਿੱਚ 'ਰਿਸਕ-ਆਫ' (Risk-off) ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਬਣ ਗਿਆ। ਯੂਰਪੀਅਨ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਨੇ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰੁਖ਼ ਅਪਣਾਇਆ। ਭਾਰਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਪੋਰਟਫੋਲੀਓ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ (FPIs) ਵੱਲੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਪੈਸਾ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣਾ ਵੀ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਰਿਹਾ। ਮਾਰਚ ਦੇ ਪਹਿਲੇ 20 ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ FPIs ਨੇ ₹88,180 ਕਰੋੜ ਦੇ ਸ਼ੇਅਰ ਵੇਚੇ, ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਅੰਕੜਾ ₹1 ਲਖ ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਪਾਰ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਇਆ ਵੀ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਕੇ 94 ਦੇ ਪਾਰ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਡਾਲਰ ਅਸੈੱਟਸ ਹੋਰ ਆਕਰਸ਼ਕ ਬਣ ਗਏ ਅਤੇ ਦਰਾਮਦਾਂ (Imports) ਦਾ ਖਰਚਾ ਵਧ ਗਿਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਭਾਰਤੀ ਅਰਥਚਾਰੇ ਲਈ FY26 ਲਈ ਲਗਭਗ 7.6% ਦੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ (RBI) ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਾਲਿਸੀ ਰੇਟ 5.25% 'ਤੇ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ 4% ਦਾ ਮਹਿੰਗਾਈ ਟੀਚਾ ਰੱਖਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸਥਿਰਤਾ 'ਤੇ ਫੋਕਸ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ, ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਉੱਚੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦਰਾਮਦਯੁਕਤ ਮਹਿੰਗਾਈ (Imported Inflation) ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਭਾਰਤ ਦੀ ਤੇਲ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਅਤੇ RBI ਦਾ ਸੰਤੁਲਨ
ਭਾਰਤ ਆਪਣੀਆਂ ਕਰੂਡ ਆਇਲ (Crude Oil) ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਦਾ ਲਗਭਗ 85% ਹਿੱਸਾ ਦਰਾਮਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਹ ਬਾਹਰੀ ਝਟਕਿਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਬਹੁਤ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਹੈ। ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਉੱਚੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਮੌਜੂਦਾ ਖਾਤੇ ਦੇ ਘਾਟੇ (Current Account Deficit) ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਮਹਿੰਗਾਈ ਨੂੰ ਹੋਰ ਭੜਕਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। FPIs ਵੱਲੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਵਿਕਰੀ, ਜੋਖਮ ਤੋਂ ਬਚਣ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨਿਵੇਸ਼ (Safer Assets) ਵੱਲ ਰੁਖ਼ ਕਰਨ ਕਾਰਨ, ਭਾਰਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਬਾਰੇ ਸੀਮਤ ਭਰੋਸਾ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। Goldman Sachs ਦੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਇਕੁਇਟੀਜ਼ ਨੂੰ 'Overweight' ਤੋਂ ਘਟਾ ਕੇ 'Market Weight' ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਕਮਾਈ ਵਿੱਚ ਸੰਭਾਵੀ ਕਟੌਤੀ, ਘਰੇਲੂ ਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧੇ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਜੋਖਮ ਲੈਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। RBI ਲਈ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਹੁਲਾਰਾ ਦੇਣ ਅਤੇ ਉੱਚ ਊਰਜਾ ਲਾਗਤਾਂ ਅਤੇ ਡਿੱਗ ਰਹੇ ਰੁਪਏ ਕਾਰਨ ਵਧ ਰਹੀ ਮਹਿੰਗਾਈ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸੰਤੁਲਨ ਬਣਾਉਣਾ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਹੈ। ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਉੱਚੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਨੀਤੀਗਤ ਬਦਲਾਅ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਸਥਿਰਤਾ ਜਾਂ ਸਥਿਰਤਾ ਲਈ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਜੋਖਮ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਨੀਤੀਗਤ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਅੱਗੇ ਕੀ? ਅਸਥਿਰਤਾ ਜਾਰੀ ਰਹਿਣ ਦੀ ਉਮੀਦ
ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੀ ਹੀ ਅਸਥਿਰਤਾ (Volatility) ਜਾਰੀ ਰਹਿਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਬਾਜ਼ਾਰ ਜੀਓ-ਪੋਲੀਟੀਕਲ ਘਟਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਇੱਕ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਕਸਤ ਹੋ ਰਹੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਬਾਹਰੀ ਕਾਰਕ ਇਸ 'ਤੇ ਕਾਫੀ ਦਬਾਅ ਪਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਉਦੋਂ ਹੀ ਵਾਪਸ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ ਘੱਟ ਜਾਵੇ, ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਸਥਿਰ ਹੋ ਜਾਣ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਅਰਥਚਾਰੇ ਦਾ ਰੁਖ਼ ਸਾਫ਼ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਉਦੋਂ ਤੱਕ, ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਕਮਜ਼ੋਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਸੰਭਾਵੀ ਗਿਰਾਵਟ ਦੇ ਜੋਖਮਾਂ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।