ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਬਾਜ਼ਾਰ 'ਤੇ ਭਾਰੀ
ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਘਰੇਲੂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਥਿਤੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ 'ਚ ਵਧਦੇ ਤਣਾਅ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਬਣਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸੰਸਦ ਦਾ ਮੌਜੂਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੈਸ਼ਨ ਮਹਿਲਾ ਰਾਖਵਾਂਕਰਨ ਅਤੇ ਹਲਕਾਬੰਦੀ (Delimitation) ਬਿੱਲ ਵਰਗੇ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਬਦਲਾਵਾਂ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਹੈ। ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਹਲਕਾਬੰਦੀ ਬਿੱਲ ਦੇ ਸਮੇਂ ਬਾਰੇ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਕਾਰਨ ਕਾਨੂੰਨੀ ਅੜਿੱਕੇ ਪੈਦਾ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਤੁਰੰਤ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੀ ਕਮਾਈ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਹੀ, ਪਰ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਸਾਵਧਾਨ ਬਣਾ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨੂੰ ਹੌਲੀ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਇਸੇ ਅਸਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਸੈਂਸੈਕਸ (Sensex) 123 ਅੰਕ ਡਿੱਗ ਕੇ 77,989 'ਤੇ ਬੰਦ ਹੋਇਆ, ਜਦਕਿ ਨਿਫਟੀ (Nifty) 35 ਅੰਕ ਡਿੱਗ ਕੇ 24,197 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਵਿੱਤੀ ਸੈਕਟਰ ਦੇ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਨੇ ਸੂਚਕਾਂਕਾਂ 'ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਭਾਰ ਪਾਇਆ।
ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ
ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ 'ਚ ਚੱਲ ਰਹੇ ਤਣਾਅ ਕਾਰਨ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ $90 ਡਾਲਰ ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਬਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਗਲੋਬਲ ਬਾਜ਼ਾਰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਭਾਰਤ, ਜੋ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਊਰਜਾ ਆਯਾਤਕ (Energy Importer) ਹੈ, ਲਈ ਉੱਚ ਤੇਲ ਕੀਮਤਾਂ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਆਯਾਤ ਬਿੱਲ। ਇਹ ਦਬਾਅ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਪਾਰ ਘਾਟੇ (Trade Deficit) ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਮਾਰਚ ਵਿੱਚ $20.7 ਬਿਲੀਅਨ ਤੱਕ ਘੱਟ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ ਜੇਕਰ ਊਰਜਾ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਉੱਚੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਇਹ ਮੁੜ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ। Yes Securities ਦੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਤੇਲ ਦੀ ਔਸਤ ਕੀਮਤ $85-95 ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਚਾਲੂ ਖਾਤੇ ਦਾ ਘਾਟਾ (CAD) GDP ਦਾ 1.6-2.0% ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ ਹੈ।
Wipro ਦਾ ਵੱਡਾ ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਈਬੈਕ: ਇੱਕ ਉਮੀਦ ਦੀ ਕਿਰਨ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਾਜ਼ਾਰੀ ਦਬਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, IT ਸਰਵਿਸਿਜ਼ ਕੰਪਨੀ Wipro ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ₹15,000 ਕਰੋੜ ਦਾ ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਈਬੈਕ (Share Buyback) ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 2023 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਦਮ Wipro ਦੇ ਵਿੱਤੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਸ਼ੇਅਰਧਾਰਕਾਂ ਨੂੰ ਲਾਭ ਪਹੁੰਚਾਉਣ 'ਤੇ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਫੋਕਸ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। Wipro ਦਾ ਪ੍ਰਾਈਸ-ਟੂ-ਅਰਨਿੰਗ (P/E) ਰੇਸ਼ੋ ਲਗਭਗ 16.57 ਹੈ, ਜੋ ਇਸਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ TCS (ਲਗਭਗ 18.18-19.41) ਅਤੇ Infosys (ਲਗਭਗ 18.3-18.92) ਵਰਗੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਤੋਂ ਮੁਕਾਬਲੇਬਾਜ਼ੀ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਭਾਰਤੀ IT ਸੈਕਟਰ ਨੂੰ AI (Artificial Intelligence) ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਾਰਨ ਰਵਾਇਤੀ ਸੇਵਾਵਾਂ 'ਤੇ ਕੀਮਤਾਂ 'ਚ ਕਮੀ (ਅਨੁਮਾਨਿਤ 2-3% ਸਾਲਾਨਾ) ਅਤੇ ਬਦਲਦੀਆਂ ਵੀਜ਼ਾ ਨੀਤੀਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰ Wipro ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਡੀਲਾਂ ਦੀ ਬੁਕਿੰਗ, ਜੋ Q4 FY26 ਵਿੱਚ ਸਾਲ-ਦਰ-ਸਾਲ 45.4% ਵੱਧ ਕੇ $7.8 ਬਿਲੀਅਨ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਡਿਮਾਂਡ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਏਵੀਏਸ਼ਨ ਸੈਕਟਰ 'ਤੇ ਸੰਕਟ ਦੇ ਬੱਦਲ
ਭਾਰਤ ਦਾ ਏਵੀਏਸ਼ਨ ਸੈਕਟਰ (Aviation Sector) ਵੀ ਦਬਾਅ ਹੇਠ ਹੈ। ਏਅਰ ਇੰਡੀਆ (Air India) ਦੇ CEO, Campbell Wilson, ਨੇ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ IndiGo 'ਚ ਹਾਲ ਹੀ 'ਚ ਹੋਏ ਅਗਵਾਈ ਬਦਲਾਵਾਂ ਦੇ ਬਾਅਦ ਆਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਬਦਲਾਅ ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ 'ਚ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਇਹ ਸੈਕਟਰ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਖਰਚਿਆਂ 'ਚ ਵਾਧਾ, ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਦੇ ਹਵਾਈ ਖੇਤਰਾਂ 'ਚ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਕਾਰਨ ਲੰਬੇ ਉਡਾਣ ਰੂਟ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਸਪਲਾਈ 'ਚ ਦੇਰੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਸੈਕਟਰ ਨੂੰ FY27 ਲਈ ₹17,000-18,000 ਕਰੋੜ ਦੇ ਵੱਡੇ ਘਾਟੇ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ।
ਅੱਗੇ ਕੀ?
ਭਾਰਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਦਾ ਭਵਿੱਖ ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ 'ਚ ਘਟਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸੰਸਦੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰੇਗਾ। IT ਸੈਕਟਰ ਲਈ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਮਿਲੇ-ਜੁਲੇ ਹਨ: ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਮੁੱਲਾਂਕਰਨ (Valuations) ਆਕਰਸ਼ਕ ਹਨ ਅਤੇ AI ਨਵੇਂ ਮੌਕੇ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਕੀਮਤਾਂ 'ਚ ਕਮੀ ਅਤੇ ਵੀਜ਼ਾ ਨੀਤੀਆਂ ਬਾਰੇ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਬਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। Wipro ਲਈ, ਆਪਣੇ ਬਾਈਬੈਕ ਨੂੰ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੱਡੀਆਂ ਡੀਲਾਂ ਹਾਸਲ ਕਰਨਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੋਵੇਗਾ। ਏਵੀਏਸ਼ਨ ਸੈਕਟਰ ਦੀ ਰਿਕਵਰੀ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤਣਾਅ ਘਟਣ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਅਗਵਾਈ ਦੁਆਰਾ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰੇਗੀ। ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਬਾਜ਼ਾਰ ਦਾ ਸੈਂਟੀਮੈਂਟ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਫਲਤਾ ਅਤੇ ਉੱਚ ਵਸਤੂ ਕੀਮਤਾਂ ਤੋਂ ਮੁਦਰਾਸਫੀਤੀ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਦੁਆਰਾ ਆਕਾਰ ਲਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।