ਭਾਰਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ 'ਚ ਵੱਡੀ ਗਿਰਾਵਟ! ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਧਣ ਕਾਰਨ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦਾ ਵੱਡਾ ਖ਼ਤਰਾ

ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ 'ਤੇ ਤੇਲ ਦਾ ਕਹਿਰ: ਮਹਿੰਗਾਈ ਦੇ ਬੱਦਲ ਮੰਡਰਾਏ

ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਨੇ ਵੱਡੀ ਗਿਰਾਵਟ ਨਾਲ ਕਾਰੋਬਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਨਿਫਟੀ 50 (Nifty 50) ਇੰਡੈਕਸ 0.85% ਡਿੱਗ ਕੇ 23,970.10 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਬੀਐਸਈ ਸੈਂਸੈਕਸ (BSE Sensex) 0.89% ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਨਾਲ 76,638.09 'ਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਸ ਭਾਰੀ ਗਿਰਾਵਟ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਕੱਚੇ ਤੇਲ (Crude Oil) ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਅਚਾਨਕ 4.33% ਦਾ ਉਛਾਲ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਲਗਭਗ $105.6 ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਇਹ ਤੇਜ਼ੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਟਰੰਪ ਵੱਲੋਂ ਈਰਾਨ ਦੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤਣਾਅ (Geopolitical Tensions) ਕਾਰਨ ਆਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਗਲੋਬਲ ਊਰਜਾ ਸਪਲਾਈ 'ਚ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦੇ ਖਤਰੇ ਨੂੰ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਤੁਰੰਤ ਅਸਰ ਆਇਲ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਕੰਪਨੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ BPCL, HPCL, ਅਤੇ Indian Oil ਦੇ ਸ਼ੇਅਰਾਂ 'ਤੇ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ, ਜੋ ਲਗਭਗ 1% ਡਿੱਗ ਗਏ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਈਆ (Indian Rupee) ਵੀ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 36 ਪੈਸੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਕੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 94.96 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।

ਅਰਥਚਾਰੇ 'ਤੇ ਤੇਲ ਦੇ ਝਟਕੇ ਦਾ ਅਸਰ

ਮੱਧ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਵਧਦਾ ਸੰਕਟ ਭਾਰਤ ਲਈ ਵੱਡੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਦੇਸ਼ ਆਪਣੀ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਦਾ ਲਗਭਗ 80% ਹਿੱਸਾ ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਮੰਗਵਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਉੱਚੀਆਂ ਬਣੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਹਿੰਗਾਈ (Inflation) ਇਸ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 6.9% ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ (RBI) ਦੀ 6.0% ਦੀ ਹੱਦ ਤੋਂ ਕਾਫੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ। ਇਹ RBI ਲਈ ਇੱਕ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸਥਿਤੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ: ਮਹਿੰਗਾਈ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ (Interest Rates) ਵਧਾਉਣ ਨਾਲ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ (Economic Growth) ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਊਰਜਾ ਦੀਆਂ ਵਧਦੀਆਂ ਲਾਗਤਾਂ ਕਾਰਨ ਦਬਾਅ ਹੇਠ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਪਾਰ ਘਾਟੇ (Trade Deficit) ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਾਧਾ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਜੇਕਰ ਬ੍ਰੈਂਟ ਕਰੂਡ (Brent crude) ਦੀ ਔਸਤ ਕੀਮਤ $95 ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ GDP ਦੇ 2.1% ($88 ਬਿਲੀਅਨ FY27 ਵਿੱਚ) ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਵਧੀਆਂ ਆਯਾਤ ਲਾਗਤਾਂ ਅਤੇ ਵਧਦੇ ਘਾਟੇ ਨਾਲ ਰੁਪਈਏ 'ਤੇ ਹੋਰ ਦਬਾਅ ਵਧੇਗਾ।

ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਅਪੀਲ: ਖਪਤ ਘਟਾਓ, ਸੈਕਟਰਾਂ 'ਤੇ ਦਬਾਅ

ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਈ ਇਸ ਗਿਰਾਵਟ ਨੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸੈਕਟਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਾਰੇ 16 ਮੁੱਖ ਸੂਚਕਾਂਕ (Indices) ਹੇਠਾਂ ਆ ਗਏ। ਸਮਾਲ-ਕੈਪ (Small-cap) ਅਤੇ ਮਿਡ-ਕੈਪ (Mid-cap) ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲਗਭਗ 0.5% ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਦੇਖੀ ਗਈ। ਟ੍ਰੈਵਲ ਕੰਪਨੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ InterGlobe Aviation ਦੇ ਸ਼ੇਅਰ 3.2% ਡਿੱਗ ਗਏ। ਜਿਊਲਰੀ ਸਟਾਕਾਂ (Jewellery stocks) ਵਿੱਚ ਵੀ ਭਾਰੀ ਵਿਕਰੀ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ Titan, Senco Gold, ਅਤੇ Kalyan Jewellers ਦੇ ਸ਼ੇਅਰ 3% ਤੋਂ 4.5% ਤੱਕ ਡਿੱਗ ਗਏ। ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਗੈਰ-ਜ਼ਰੂਰੀ ਚੀਜ਼ਾਂ 'ਤੇ ਖਰਚ ਘਟਾਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਪੀਲ, ਵਧਦੀਆਂ ਗਲੋਬਲ ਊਰਜਾ ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਮੱਧ-ਪੂਰਬੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ, ਇਸ ਦਬਾਅ ਦਾ ਹੀ ਨਤੀਜਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਸਲਾਹਾਂ ਖਪਤ ਦੀ ਮੰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰਨ ਲਈ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਬਾਹਰੀ ਕੀਮਤ ਝਟਕਿਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ। ਸਰਕਾਰੀ ਤੇਲ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਕੰਪਨੀਆਂ (OMCs) ਜਿਵੇਂ ਕਿ IOC, BPCL, ਅਤੇ HPCL ਨੇ ਇਨਪੁਟ ਲਾਗਤਾਂ ਵਧਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਫਿਊਲ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਰੱਖ ਕੇ ਮਾਰਚ ਦੇ ਅੱਧ ਤੋਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਲਗਭਗ ₹30,000 ਕਰੋੜ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਝੱਲਿਆ ਹੈ।

ਭਾਰਤ ਦੀ ਗਲੋਬਲ ਤੇਲ ਝਟਕਿਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ

ਭਾਰਤ ਵੀ ਹੋਰ ਉਭਰ ਰਹੇ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ (Emerging Markets) ਵਾਂਗ ਹੀ ਦਬਾਅ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤੇਲ ਸਪਲਾਈ ਝਟਕਿਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਵਧੇਰੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜਿਹੜੇ ਸ਼ੁੱਧ ਆਯਾਤਕ (Net Importers) ਹਨ। ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਵਧੇ ਹੋਏ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧੇ ਦੇ ਸਮੇਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨਿਫਟੀ 50 (Nifty 50) ਕਈ ਵਾਰ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੌਰਾਨ 3% ਤੋਂ 6% ਤੱਕ ਡਿੱਗਿਆ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਨੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਲਚਕਤਾ ਦਿਖਾਈ ਹੈ, ਤੇਲ ਦੇ ਵਾਧੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 12-ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਰਿਟਰਨ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਰਹੇ ਹਨ, ਪਰ ਮੌਜੂਦਾ ਸਥਿਤੀ – ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ਅਤੇ ਵਿਆਪਕ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸੰਘਰਸ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ – ਵਧੇਰੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਹੈ। 2013 ਦੇ 'Fragile Five' ਦੌਰ ਵਰਗੀਆਂ ਸਮਾਨਤਾਵਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਉੱਚ ਮੌਜੂਦਾ ਖਾਤੇ ਦੇ ਘਾਟੇ ਅਤੇ ਮੁਦਰਾ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਕਾਰਨ ਆਰਥਿਕ ਅਸਥਿਰਤਾ ਆਈ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਮੌਜੂਦਾ ਆਰਥਿਕ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਧੇਰੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਹਨ।

ਅਗਲਾ ਰਸਤਾ: ਲਗਾਤਾਰ ਦਬਾਅ ਦੀ ਉਮੀਦ

ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਮੱਧ-ਪੂਰਬ ਸੰਕਟ ਕਾਰਨ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਉੱਚੀਆਂ ਰਹਿਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ। ਏਸ਼ੀਅਨ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਬੈਂਕ (ADB) ਨੇ 2026 ਲਈ $96 ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਅਤੇ 2027 ਲਈ $80 ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਦੀ ਔਸਤ ਕੀਮਤ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਹੈ। ਊਰਜਾ ਕੀਮਤਾਂ ਦੇ ਇਸ ਲਗਾਤਾਰ ਝਟਕੇ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ, ਮਹਿੰਗਾਈ ਅਤੇ ਮੁਦਰਾ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਜਾਰੀ ਰਹਿਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। RBI ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਸਮਰਥਨ ਅਤੇ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਤੁਲਨ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਆਪਣੀ ਮੌਜੂਦਾ ਨਿਰਪੱਖ ਸਥਿਤੀ (Neutral Stance) ਬਣਾਈ ਰੱਖੇਗਾ, ਪਰ ਇੱਕ ਨਾਜ਼ੁਕ ਰਾਹ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਤੇਲ ਕੀਮਤ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਤੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭਟਕਾਅ ਜਾਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ ਸੰਘਰਸ਼ ਇੱਕ ਵਧੇਰੇ ਹਮਲਾਵਰ ਨੀਤੀਗਤ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਦੀ ਲੋੜ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਸਰ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਕਮਾਈਆਂ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੈਕਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਭਾਵਨਾ 'ਤੇ ਪਵੇਗਾ।