ਭਾਰਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰ 'ਚੋਂ ਰਿਕਾਰਡ ਪੈਸੇ ਬਾਹਰ: ਤੇਲ ਸੰਕਟ ਤੇ AI ਦੇ ਡਰ ਨੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਦਬਾਅ 'ਚ ਲਿਆਂਦਾ

ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸੰਕਟ ਨੇ ਵਿਕਰੀ ਨੂੰ ਹਵਾ ਦਿੱਤੀ

ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੇ ਸਾਲ 2026 ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਚਾਰ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ $20 ਬਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਪੂੰਜੀ ਕੱਢ ਲਈ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਪੂਰੇ ਸਾਲ 2025 ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ $18.9 ਬਿਲੀਅਨ ਦੇ ਬਾਹਰ ਜਾਣ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਤੋਂ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਕਰੀ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ, ਲਗਭਗ $19 ਬਿਲੀਅਨ, ਇਰਾਨ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਤੇਜ਼ ਹੋਣ ਮਗਰੋਂ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਉਛਾਲ ਆਇਆ। ਇਸ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ, ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਦੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋਣ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਫੈਡਰਲ ਰਿਜ਼ਰਵ ਵਰਗੇ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕਾਂ ਦੇ ਸਖ਼ਤ ਰੁਖ਼ ਕਾਰਨ, ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਜੋਖਮ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਵਧੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨਿਵੇਸ਼ਾਂ ਵੱਲ ਭੱਜੇ ਹਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਰਗੇ ਉਭਰ ਰਹੇ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਿਆ ਰਿਕਾਰਡ ਹੇਠਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਅਪ੍ਰੈਲ 2026 ਦੇ ਅਖੀਰ ਤੱਕ ਲਗਭਗ 95.12 ਪ੍ਰਤੀ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ 'ਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਾਲ ਏਸ਼ੀਆਈ ਉਭਰ ਰਹੇ ਮੁਦਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਾੜੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਸੂਚਕਾਂਕ (Benchmark Indices), ਨਿਫਟੀ 50 ਅਤੇ ਸੈਂਸੈਕਸ, ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 8.2% ਅਤੇ 9.8% ਡਿੱਗ ਗਏ ਹਨ।

AI ਦੇ ਡਰ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ IT ਸੈਕਟਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ

ਭਾਰਤ ਆਪਣੀ 90% ਤੱਕ ਦੀ ਤੇਲ ਦੀ ਦਰਾਮਦ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਕਾਰਨ, ਕੀਮਤਾਂ ਦੇ ਝਟਕਿਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਰਗੇ ਬਾਜ਼ਾਰ, ਜੋ ਤੇਲ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ 'ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਿਰਭਰ ਹਨ, ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਆਰਟੀਫੀਸ਼ੀਅਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ (AI) ਦੁਆਰਾ ਸੰਭਾਵੀ ਵਿਘਨ ਬਾਰੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਕਾਰਨ, ਸੂਚਨਾ ਤਕਨਾਲੋਜੀ (IT) ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚੋਂ ਲਗਭਗ ₹22,000 ਕਰੋੜ ਦੀ ਵੱਡੀ ਨਿਕਾਸੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਅਤੇ ਤਾਈਵਾਨ ਵਰਗੇ ਖੇਤਰੀ ਮੁਕਾਬਲੇਦਾਰਾਂ ਦੇ ਉਲਟ, ਜੋ AI ਅਤੇ ਸੈਮੀਕੰਡਕਟਰ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਨਾਲ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਭਾਰਤ ਕੋਲ ਕੋਈ ਸਪੱਸ਼ਟ AI ਵਿਕਾਸ ਕਹਾਣੀ (Growth Narrative) ਨਹੀਂ ਹੈ। ਨਿਫਟੀ IT ਇੰਡੈਕਸ ਇਸ ਸਾਲ ਲਗਭਗ 25% ਡਿੱਗ ਗਿਆ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਚਿੰਤਤ ਹਨ ਕਿ AI ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਮਾਲੀਏ ਨੂੰ ਘਟਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨੌਕਰੀਆਂ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿ 2026 ਵਿੱਚ ਗਲੋਬਲ IT ਖਰਚਾ $176 ਬਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ, ਪਰ ਰਵਾਇਤੀ IT ਸੇਵਾਵਾਂ 'ਤੇ AI ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਲਾਨਾ 2-3% ਕੀਮਤ ਘਾਟ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸੈਂਸੈਕਸ ਲਈ ਭਾਰਤ ਦਾ P/E ਅਨੁਪਾਤ ਲਗਭਗ 21.1 ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਹੈ, ਜੋ ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵੈਲਯੂਏਸ਼ਨ ਲਗਭਗ ਨਿਰਪੱਖ ਮੁੱਲ (Fair Value) ਦੇ ਨੇੜੇ ਹਨ ਪਰ ਹੋਰ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਖੀ ਗਈ ਆਕਰਸ਼ਕ ਵਿਕਾਸ ਕਹਾਣੀ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ।

ਭਾਰਤ 'ਤੇ ਆਰਥਿਕ ਦਬਾਅ ਵਧਿਆ

ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਪੂੰਜੀ ਦੇ ਨਿਰੰਤਰ ਬਾਹਰ ਜਾਣ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਲਈ ਕਈ ਜੋਖਮ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਲਗਾਤਾਰ ਉੱਚੀਆਂ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਰੰਟ ਅਕਾਊਂਟ ਡੈਫਿਸਿਟ (Current Account Deficit) ਨੂੰ ਕਾਫੀ ਵਧਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੇਲ ਦੀ ਕੀਮਤ ਵਿੱਚ 10% ਦਾ ਵਾਧਾ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਭੁਗਤਾਨ ਸੰਤੁਲਨ (Balance of Payments) ਨੂੰ GDP ਦੇ 0.3% ਤੱਕ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਹੈ। ਰੁਪਏ ਦਾ ਡਿੱਗਣਾ ਨਾ ਸਿਰਫ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਰਿਟਰਨ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਬਲਕਿ ਦਰਾਮਦਿਤ ਮਹਿੰਗਾਈ (Imported Inflation) ਨੂੰ ਵੀ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇੱਕ ਚੁਣੌਤੀਪੂਰਨ ਮੈਕਰੋ ਇਕਨਾਮਿਕ ਮਾਹੌਲ ਬਣਦਾ ਹੈ। IT ਸੈਕਟਰ ਦੋਹਰੇ ਦਬਾਅ ਹੇਠ ਹੈ: ਗਲੋਬਲ ਮੰਗ ਵਿੱਚ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਡੀਲ ਦੇ ਆਕਾਰ ਅਤੇ ਕੀਮਤ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਘਟਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ AI-ਸੰਚਾਲਿਤ ਕੁਸ਼ਲਤਾਵਾਂ ਮਾਲੀਆ ਨੂੰ ਘਟਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਸੈਮੀਕੰਡਕਟਰ-ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਏਸ਼ੀਆਈ ਅਰਥਚਾਰਿਆਂ ਦੇ ਉਲਟ, AI ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਚਾਲਕ ਦੀ ਇਹ ਗੈਰ-ਮੌਜੂਦਗੀ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਪੂੰਜੀ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਦੋਂ ਅਮਰੀਕੀ ਯੀਲਡ (U.S. Yields) ਆਕਰਸ਼ਕ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਬਾਜ਼ਾਰ ਦਾ ਮੁੱਲਾਂਕਣ, ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਆਮਦਨ ਵਾਧੇ (Strong Earnings Growth) ਦੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਹਾਲੀਆ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁੰਮ ਹੈ।

ਘਰੇਲੂ ਖਰੀਦਦਾਰਾਂ ਦਾ ਸਹਾਰਾ, ਪਰ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਪੂੰਜੀ ਅਹਿਮ

ਭਾਰੀ ਵਿਕਰੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਘਰੇਲੂ ਸੰਸਥਾਗਤ ਨਿਵੇਸ਼ਕ (Domestic Institutional Investors), ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸਿਸਟਮੈਟਿਕ ਇਨਵੈਸਟਮੈਂਟ ਪਲਾਨ (SIP) ਦੇ ਨਿਰੰਤਰ ਪ੍ਰਵਾਹ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਮਿਊਚਲ ਫੰਡ, ਨੇ ਬਾਹਰ ਜਾਂਦੇ ਪੈਸਿਆਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤੱਕ ਸਹਾਰਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, CLSA ਦੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਵਰਗੇ ਮਾਹਰ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਟਿਕਾਊ ਬਾਜ਼ਾਰ ਰੈਲੀ (Durable Market Rally) ਆਖਰਕਾਰ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਪੂੰਜੀ ਦੀ ਵਾਪਸੀ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰੇਗੀ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੁਝ ਲੋਕ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਤੇਜ਼ੀ ਅਸਥਾਈ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਊਰਜਾ ਦਰਾਮਦ 'ਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰ ਨਿਰਭਰਤਾ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਟੈਕ ਸਥਿਤੀ 2026 ਤੱਕ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀ ਰਹੇਗੀ।