ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਤਣਾਅ, ਭਾਰਤ ਲਈ ਊਰਜਾ ਸੁਧਾਰ ਦਾ ਮੌਕਾ?
Axis Bank ਦੇ ਮੁੱਖ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰੀ Neelkanth Mishra ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤਣਾਅ ਭਾਰਤ ਲਈ ਆਪਣੇ ਊਰਜਾ ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਮੌਕਾ ਲੈ ਕੇ ਆਏ ਹਨ। ਇਸ ਤਣਾਅ ਕਾਰਨ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ ਦੇ ਜੋਖਮਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਊਰਜਾ ਦਰਾਂ 'ਤੇ ਮੁੜ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਦਾ ਦਬਾਅ ਵਧਿਆ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਊਰਜਾ ਦਰਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਅੰਤਰ
Neelkanth Mishra ਨੇ ਇੱਕ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਊਰਜਾ ਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਅੰਤਰ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਘਰਾਂ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਬਿਜਲੀ ਦੀਆਂ ਦਰਾਂ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਰੱਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਸਮਾਜਿਕ ਤਰਜੀਹ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਿੰਗੀ ਬਿਜਲੀ ਦੇਣੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਅੰਤਰ ਉਦਯੋਗਾਂ ਦੀ ਮੁਕਾਬਲੇਬਾਜ਼ੀ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨੌਕਰੀਆਂ ਦੇ ਵਾਧੇ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਮੌਜੂਦਾ ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਮੁਦਰਾ ਜੋਖਮ
ਮਿਸ਼ਰਾ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਸ ਸਮੇਂ WTI ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀ ਕੀਮਤ ਲਗਭਗ $85 ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਅਤੇ ਬ੍ਰੈਂਟ (Brent) ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀ ਕੀਮਤ $90 ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਹੈ। ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਏ ਦੀ ਕੀਮਤ ਲਗਭਗ 83 'ਤੇ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਲਗਾਤਾਰ $110 ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਇਆ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 100 ਤੱਕ ਡਿੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਦਰਾਮਦ ਮਹਿੰਗੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਮਹਿੰਗਾਈ ਵਧੇਗੀ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਾਂ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਵਧੇਗਾ।
ਕੁਸ਼ਲਤਾ (Efficiency) ਤੋਂ ਸਿੱਖਣ ਦੀ ਲੋੜ
Neelkanth Mishra ਨੇ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਤੇਲ ਸੰਕਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਾਪਾਨ (Japan) ਦੇ ਉਪਰਾਲਿਆਂ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ। ਜਾਪਾਨ ਨੇ ਊਰਜਾ ਦੀ ਕੁਸ਼ਲਤਾ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਕੇ ਭਾਰਤ ਨਾਲੋਂ ਲਗਭਗ 4 ਗੁਣਾ ਵੱਧ GDP ਪ੍ਰਤੀ ਊਰਜਾ ਇਕਾਈ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਕੋਲ ਊਰਜਾ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਦੀ ਵੱਡੀ ਗੁੰਜਾਇਸ਼ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਕੀਮਤ ਢਾਂਚੇ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਅਗਲਾ ਕਦਮ
ਮਾਹਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਬਦਲਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਊਰਜਾ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਅਤੇ ਵਿਕਲਪਕ ਸਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼, ਮੁਦਰਾ ਜੋਖਮਾਂ ਅਤੇ ਅਸਥਿਰ ਊਰਜਾ ਲਾਗਤਾਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਧਿਆਨ ਹਰੀ ਊਰਜਾ ਅਤੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦੀ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ 'ਤੇ ਹੋਵੇਗਾ ਤਾਂ ਜੋ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰਾਂ ਲਈ ਟਿਕਾਊ, ਲਾਗਤ-ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਬਿਜਲੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ।