ਭਾਰਤ ਦਾ ਮਾਲੀ ਲਿਥੀਅਮ ਡੀਲ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਹਟਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ: ਸੁਰੱਖਿਆ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਰੂਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧਾਂ ਨੇ ਪਾਈਆਂ ਰੋੜਾਂ

ਗਲੋਬਲ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਅਸਥਿਰਤਾ ਅਤੇ ਵਧਦੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਖਤਰਿਆਂ ਕਾਰਨ, ਭਾਰਤ ਨੇ ਪੱਛਮੀ ਅਫਰੀਕੀ ਦੇਸ਼ ਮਾਲੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਲਿਥੀਅਮ ਖੋਜ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਹਟਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਸੂਤਰਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੇ ਰੂਸ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ Rosatom ਨਾਲ ਸਬੰਧਾਂ ਬਾਰੇ ਗੰਭੀਰ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ, ਮਾਲੀ ਵਿੱਚ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਗੜ ਰਹੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਥਿਤੀ ਕਾਰਨ ਭਾਰਤੀ ਕੰਪਨੀਆਂ Khanij Bidesh India Ltd (KABIL) ਅਤੇ NLC India Ltd ਲਈ ਇਸ ਸਿਆਸੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਸਥਿਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਦੇ ਡੁੱਬਣ ਦਾ ਖਤਰਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।

ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ਆਇਆ ਹੈ ਜਦੋਂ ਅਲ-ਕਾਇਦਾ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਆਰਥਿਕ ਸੰਪਤੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਏ ਜਾਣ ਕਾਰਨ ਕਈ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਮਾਲੀ ਛੱਡਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ, ਜੋ ਕਿ ਆਪਣੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਵਹੀਕਲ (EV) ਟੀਚਿਆਂ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਾ ਰਿਹਾ ਹੈ - ਜਿਸਦਾ ਟੀਚਾ 2030 ਤੱਕ 30% EV ਪੈਠ ਹੈ - ਉਸ ਲਈ EV ਬੈਟਰੀਆਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਹਿੱਸਾ ਲਿਥੀਅਮ ਵਰਗੇ ਕ੍ਰਿਟੀਕਲ ਮਿਨਰਲਜ਼ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸਪਲਾਈ ਬੇਹੱਦ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਮਾਲੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਤੋਂ ਇਹ ਵਾਪਸੀ, ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰਾਲੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕ੍ਰਿਟੀਕਲ ਮਿਨਰਲ ਸੋਰਸਿੰਗ ਯੋਜਨਾਵਾਂ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਚਿੰਨ੍ਹ ਲਗਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਰੋਤ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਹਿਸਾਬ-ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਭਾਰਤ ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਅਰਜਨਟੀਨਾ, ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਅਤੇ ਚਿਲੀ ਵਰਗੇ ਸਰੋਤ-ਸਮૃਧ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਟੀਕਲ ਮਿਨਰਲਜ਼ ਲਈ ਕਈ ਸੌਦੇ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿ KABIL ਨੇ 2024 ਵਿੱਚ ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖੋਜ ਸਮਝੌਤੇ (Exploration Pact) 'ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ ਸਨ, ਮਾਲੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦਾ ਢਹਿ ਜਾਣਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਰੋਤਾਂ ਤੱਕ ਸਥਿਰ ਪਹੁੰਚ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਨੂੰ ਰੇਖਾਂਕਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਰੂਸ ਦੀਆਂ ਵਧ ਰਹੀਆਂ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਚਾਲਾਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਮਾਲੀ ਅਤੇ ਬੁਰਕੀਨਾ ਫਾਸੋ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਡੂੰਘੇ ਹੁੰਦੇ ਸਬੰਧ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਣਨੀਤਕ ਹਿੱਤਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਪਰਤ ਜੋੜਦੀਆਂ ਹਨ।

ਇੱਕ ਸਰੋਤ ਨੇ ਚਰਚਾਵਾਂ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ, "ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਹੋਲਡ 'ਤੇ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਅਸੀਂ ਕਿਸੇ ਅਜਿਹੀ ਚੀਜ਼ 'ਤੇ ਖਰਚ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਜਿੱਥੇ ਸਾਡੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਦੇ ਗੁਆਚਣ ਦਾ ਖਤਰਾ ਹੋਵੇ।" ਇਹ ਬਿਆਨ ਮੌਜੂਦਾ ਅਸਥਿਰ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਮਾਹੌਲ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਤੁਰੰਤ ਖਣਿਜ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸੰਪਤੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਭਾਰਤੀ ਰਣਨੀਤੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ NLC India Ltd ਅਤੇ KABIL ਨੇ ਇਸ ਮਾਮਲੇ 'ਤੇ ਕੋਈ ਅਧਿਕਾਰਤ ਟਿੱਪਣੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ, Rosatom ਨੇ ਵੀ ਕੋਈ ਬਿਆਨ ਦੇਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਾਲੀ ਦੇ ਲਿਥੀਅਮ ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਦਾ ਭਵਿੱਖ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।