ਵਪਾਰਕ ਰਣਨੀਤੀ ਦਾ ਨਵਾਂ ਪਾਸਾ
ਭਾਰਤੀ ਵਪਾਰ ਮੰਤਰਾਲਾ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸੈਕਸ਼ਨ 301 ਤਹਿਤ ਹੋਈ ਜਾਂਚ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਦਿਸ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਮਰੀਕੀ ਵਪਾਰ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ (USTR) ਨੇ ਇਹ ਤੈਅ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ 60 ਦੇਸ਼, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜਬਰੀ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਨਾਲ ਬਣੇ ਸਾਮਾਨ ਦੀ ਦਰਾਮਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਰੋਕਣ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹੇ ਹਨ, ਪਰ ਵਣਜ ਮੰਤਰੀ ਪਿਯੂਸ਼ ਗੋਇਲ ਨੇ ਇਸ ਨਾਲ ਜੁੜੀ 12.5% ਵਾਧੂ ਟੈਰਿਫ ਦੀ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਨੂੰ ਖਾਰਜ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਇਸ ਜਾਂਚ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਸਜ਼ਾ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਦੇਖ ਰਿਹਾ, ਬਲਕਿ ਇਸਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ-ਭਾਰਤ ਦੁਵੱਲੇ ਵਪਾਰ ਸਮਝੌਤੇ (BTA) ਦੇ ਤਹਿਤ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੌਦੇਬਾਜ਼ੀ ਦੇ ਸਾਧਨ ਵਜੋਂ ਵਰਤ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਮੁਸ਼ਕਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਗੱਲਬਾਤ
USTR ਦੀ ਇਹ ਜਾਂਚ, ਜੋ 2 ਜੂਨ, 2026 ਨੂੰ ਸਮਾਪਤ ਹੋਈ, ਨੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਚੀਨ ਅਤੇ ਜਾਪਾਨ ਵਰਗੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉੱਚ-ਟੈਰਿਫ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ, ਭਾਰਤੀ ਵਾਰਤਾਕਾਰ ਇੱਕ ਵੱਖਰੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਹਮਰੁਤਬਾ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਦਾ ਇੱਕ ਦੌਰ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਗੱਲਬਾਤ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਜੁਲਾਈ ਦੇ ਮੱਧ ਤੱਕ ਇੱਕ "ਜੀਵੰਤ" ਅੰਤਰਿਮ ਵਪਾਰਕ ਸਮਝੌਤੇ ਨੂੰ ਅੰਤਿਮ ਰੂਪ ਦੇਣਾ ਹੈ। ਇਹ ਰਣਨੀਤੀ ਇਸ ਤੱਥ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੀ ਹੈ ਕਿ ਮੌਜੂਦਾ ਅਮਰੀਕੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ, ਪਿਛਲੇ ਟੈਰਿਫ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਨਾਲ ਕਾਨੂੰਨੀ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸੈਕਸ਼ਨ 301 ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਤਰੀਕੇ ਵਜੋਂ ਵਰਤ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਆਮ ਕੂਟਨੀਤਕ ਚੈਨਲਾਂ ਰਾਹੀਂ ਹਾਸਲ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸੌਦੇਬਾਜ਼ੀ ਕਰਵਾ ਸਕੇ।
ਯੂਕੇ ਨਾਲ ਸਟੀਲ ਦਾ ਮੁੱਦਾ
ਵਪਾਰਕ ਤਣਾਅ ਸਿਰਫ ਅਮਰੀਕਾ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਭਾਰਤ-ਯੂਕੇ ਵਿਆਪਕ ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਵਪਾਰ ਸਮਝੌਤੇ (CETA) ਦੇ ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀਆਂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਆ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਲੰਡਨ ਵੱਲੋਂ 1 ਜੁਲਾਈ, 2026 ਤੋਂ ਟੈਰਿਫ-ਮੁਕਤ ਸਟੀਲ ਦਰਾਮਦ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਕਾਰਬਨ ਬਾਰਡਰ ਐਡਜਸਟਮੈਂਟ ਮਕੈਨਿਜ਼ਮ (CBAM) ਦੇ ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ। ਮੰਤਰੀ ਗੋਇਲ ਨੇ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਯੂਕੇ ਦੇ ਸਟੀਲ ਸੁਰੱਖਿਆ ਉਪਾਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸਕਾਚ ਵਿਸਕੀ ਵਰਗੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਉਤਪਾਦਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾ ਕੇ, ਛੋਟਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਖ਼ਤ ਰੁਖ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਦੇਸ਼ ਆਪਣੀ ਨਿਰਯਾਤ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗਤਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਜਵਾਬੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਤਿਆਰ ਹੈ।
RCEP ਬਾਰੇ ਭਾਰਤ ਦਾ ਰੁਖ
ਦੁਵੱਲੇ ਵਿਵਾਦਾਂ ਤੋਂ ਪਰ੍ਹੇ, ਭਾਰਤ ਖੇਤਰੀ ਸੰਪੂਰਨ ਆਰਥਿਕ ਭਾਈਵਾਲੀ (RCEP) ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਦੂਰੀ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ 'ਤੇ ਅਡਿਗ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਹੈ ਕਿ ਚੀਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਇਸ ਸਮਝੌਤੇ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਨਾਲ ਘਰੇਲੂ ਨਿਰਮਾਣ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚੇਗਾ ਅਤੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਸੈਕਟਰਾਂ ਨੂੰ ਸਸਤੇ ਆਯਾਤ ਦਾ ਵੱਡਾ ਖਤਰਾ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਭਾਰਤ ਦਾ ਫੋਕਸ ਘਰੇਲੂ ਸਮਰੱਥਾ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਚੋਣਵੇਂ ਦੁਵੱਲੇ ਸਮਝੌਤਿਆਂ 'ਤੇ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਵਿਆਪਕ, ਬਹੁਪੱਖੀ ਉਦਾਰੀਕਰਨ 'ਤੇ ਜਿਸ ਨਾਲ ਵਪਾਰ ਘਾਟਾ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਮਰੀਕੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਭਾਰਤੀ ਨਿਰਯਾਤ ਲਈ ਮੁੱਖ ਮੰਜ਼ਿਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਸਰਕਾਰ ਘਰੇਲੂ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਬੈਂਕਿੰਗ ਅਤੇ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਵਰਗੇ ਉੱਚ-ਵਿਕਾਸ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਮੋਡਿਟੀ-ਆਧਾਰਿਤ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਘਟਾਈ ਜਾ ਸਕੇ।
