Whalesbook
ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀ ਦੋ-ਪਾਸੜ ਚਾਲ: ਬੌਂਡਾਂ ਨੂੰ ਰਾਹਤ, ਰੁਪਏ 'ਤੇ ਸੰਕਟ!
ਗਲੋਬਲ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਤੋਂ ਮਿਲੇ-ਜੁਲੇ ਸੰਕੇਤਾਂ ਦਰਮਿਆਨ, ਭਾਰਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਜ ਇੱਕ ਦਿਲਚਸਪ ਰੁਖ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ। ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿਚਾਲੇ ਸੰਭਾਵਿਤ ਜੰਗਬੰਦੀ ਦੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਨੇ Indian bond yields ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਲਿਆਂਦਾ। ਬੈਂਚਮਾਰਕ 10-ਸਾਲਾ ਭਾਰਤੀ ਸਰਕਾਰੀ ਬੌਂਡ ਯੀਲਡ 7.04% 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ, ਜੋ ਕਿ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ 7.13% 'ਤੇ ਬੰਦ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਰਾਹਤ ਨਾਲ ਕੱਚੇ ਤੇਲ (Crude Oil) ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵੀ ਹੇਠਾਂ ਆਈਆਂ, ਬ੍ਰੈਂਟ ਕ੍ਰੂਡ $107 ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ $108 ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਡਾਲਰ ਇੰਡੈਕਸ (Dollar Index) ਵੀ 100 ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਆ ਗਿਆ।
ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਕ ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਚਿੰਤਾਵਾਂ
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬੌਂਡ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀ ਇਹ ਰਾਹਤ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਝਲਕ ਸੀ। ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਿਆ (Indian Rupee) ਲਗਾਤਾਰ ਦਬਾਅ ਹੇਠ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਹਾਲੀਆ ਗਿਰਾਵਟ ਦੇ ਸਿਲਸਿਲੇ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਰਿਕਾਰਡ ਨੀਵੇਂ ਪੱਧਰਾਂ ਨੂੰ ਛੂਹ ਗਿਆ। ਇਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਕ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਟਰੰਪ ਵੱਲੋਂ ਈਰਾਨ ਨੂੰ ਹਾਰਮੂਜ਼ ਦੀ ਖਾੜੀ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਣ ਦੇ ਮਾਮਲੇ 'ਤੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਚੇਤਾਵਨੀ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵੱਲੋਂ ਜੰਗਬੰਦੀ ਲਈ ਲਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ, ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਤਣਾਅ ਅਜੇ ਖ਼ਤਮ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਵਿਕਾਸ ਦਰ ਦੇ ਘੱਟਦੇ ਅਨੁਮਾਨ
ਇਸ ਅਸਥਿਰਤਾ ਨੂੰ FY27 (ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2027) ਲਈ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀਆਂ ਏਜੰਸੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕਮੀ ਨੇ ਹੋਰ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਰਥਿਕਤਾ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਊਰਜਾ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦੇ ਝਟਕਿਆਂ ਅਤੇ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿੰਨੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੈ। ਸਟੈਂਡਰਡ ਚਾਰਟਰਡ ਨੇ FY27 ਲਈ GDP ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਘਟਾ ਕੇ 6.4% ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਮੂਡੀਜ਼ (Moody's) ਨੇ ਇਸਨੂੰ 6.8% ਤੋਂ ਘਟਾ ਕੇ 6.0% ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਏਜੰਸੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ EY, ICRA, ਅਤੇ OECD ਨੇ ਵੀ ਵਿਕਾਸ ਦਰ ਦੇ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਮਹਿੰਗਾਈ ਅਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਡਰ
ਕ੍ਰਿਸਿਲ (Crisil) ਅਨੁਸਾਰ, FY27 ਵਿੱਚ ਮਹਿੰਗਾਈ 4.3% ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਬ੍ਰੈਂਟ ਕ੍ਰੂਡ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਰਚ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 45-50% ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ $107-109 ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈਆਂ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਅਨੁਮਾਨ $75-80 ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਦੇ ਲਗਭਗ ਹਨ। IMF ਨੇ FY27 ਲਈ ਭਾਰਤ ਦੀ ਮਹਿੰਗਾਈ 4.0% ਰਹਿਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਹੈ। ਭਾਰਤ, ਜੋ ਕਿ ਦਰਾਮਦ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਊਰਜਾ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ, ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ $100 ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕਰੰਟ ਅਕਾਊਂਟ ਡੈਫਿਸਿਟ (Current Account Deficit) 'ਤੇ ਦਰਾਮਦ ਦੇ ਵਧਦੇ ਬਿੱਲ ਕਾਰਨ ਦਬਾਅ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸੰਸਥਾਗਤ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ (FIIs) ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਵੱਡੀ ਵਿਕਰੀ ਨੇ ਹੋਰ ਵਿਗਾੜ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਮਾਰਚ ਵਿੱਚ, ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਸਟਾਕਾਂ ਵਿੱਚ ₹56,883 ਕਰੋੜ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਕਿ ਪਿਛਲੇ 17 ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਚਿੰਤਤ ਹਨ ਅਤੇ US ਡਾਲਰ ਵਰਗੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨਿਵੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ।
ਰੁਪਏ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਅਤੇ RBI ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ
ਮੁਦਰਾ ਵਪਾਰੀਆਂ ਨੇ 1-ਮਹੀਨੇ ਦੇ USD/INR ਫਾਰਵਰਡ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਵਿੱਚ 5.4% ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੇ 6.08% ਤੱਕ ਦਾ ਵਾਧਾ ਦੇਖਿਆ। ਇਹ ਵਧੇ ਹੋਏ ਹੈਜਿੰਗ (Hedging) ਦੀ ਮੰਗ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ (RBI) ਦੇ ਘੱਟ ਸਹਾਇਕ ਰੁਖ ਦੀ ਉਮੀਦ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਵਾਧਾ, ਜੋ ਕਿ ਤਰਲਤਾ (Liquidity) ਦੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਨੀਤੀ ਬਦਲਾਵਾਂ ਕਾਰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਇਸ ਆਮ ਧਾਰਨਾ ਦੇ ਉਲਟ ਹੈ ਕਿ RBI ਆਪਣੀਆਂ ਦਰਾਂ 5.25% 'ਤੇ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖੇਗਾ। ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਨੇ ਰੁਪਏ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਭੰਡਾਰ ਤੋਂ ਡਾਲਰ ਵੇਚੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਭੰਡਾਰ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਆਈ ਹੈ। ਫਾਰਵਰਡ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਵਿੱਚ ਇਹ ਤੇਜ਼ੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਵਪਾਰੀ ਸੰਭਾਵੀ ਤਰਲਤਾ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਉਮੀਦ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਜੇਕਰ ਊਰਜਾ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਉੱਚੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ RBI ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਨੀਤੀ ਬਦਲਣੀ ਪੈ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਵਧਾਉਣੀਆਂ ਪੈ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਅਗਲੀ ਨਜ਼ਰ: ਨੀਤੀ ਅਤੇ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤੀ
ਅਗਲੇ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ, RBI ਦੀ MPC ਨੀਤੀ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਜੋ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਆਉਣਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਕ ਘਟਨਾਵਾਂ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰਹੇਗੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਜੰਗਬੰਦੀ ਦੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਨਾਲ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀ ਸੈਂਟੀਮੈਂਟ ਬਦਲ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਰੁਪਏ 'ਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਦਬਾਅ, ਵਧਦੇ ਫਾਰਵਰਡ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ, ਅਤੇ FY27 ਲਈ ਘਟਾਏ ਗਏ ਆਰਥਿਕ ਅਨੁਮਾਨ ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦਾ ਦਬਾਅ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਜਾਰੀ ਰਹਿਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਰੁਪਏ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਸਾਵਧਾਨ ਹਨ, ਕੁਝ ਹੋਰ ਗਿਰਾਵਟ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।