IMF ਨੇ ਚੀਨ ਦੇ 'ਪਾਲਿਸੀ ਵੇਸਟ' 'ਤੇ ਚੁੱਕੇ ਸਵਾਲ, ਕਿਹਾ- GDP ਦਾ **4%** ਹੋ ਰਿਹਾ ਬਰਬਾਦ!

IMF ਵੱਲੋਂ ਚੀਨ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਦਾ ਡੂੰਘਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ

ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਮੋਨੇਟਰੀ ਫੰਡ (IMF) ਨੇ ਚੀਨ ਦੀਆਂ ਆਰਥਿਕ ਨੀਤੀਆਂ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਮੁਲਾਂਕਣ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਨਵੀਨਤਮ Article IV Consultation ਵਿੱਚ, ਜੋ ਕਿ 18 ਫਰਵਰੀ, 2026 ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, IMF ਨੇ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਇਆ ਹੈ ਕਿ 2023 ਤੱਕ ਚੀਨ ਦੀਆਂ ਇੰਡਸਟ੍ਰੀਅਲ ਨੀਤੀਆਂ ਦਾ ਵਿੱਤੀ ਖਰਚਾ GDP ਦਾ ਲਗਭਗ 4% ਸੀ। ਇਹ ਅੰਕੜਾ ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ (EU) ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕਾਫੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ 2022 ਵਿੱਚ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਟੇਟ ਏਡ (State Aid) ਦਾ ਖਰਚਾ ਲਗਭਗ 1.5% ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਚੀਨ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਦਖਲ (State Intervention) ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਫੰਡ ਨੇ 'External Imbalances' ਨੂੰ ਵੀ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 2025 ਤੱਕ ਕਰੰਟ ਅਕਾਊਂਟ ਸਰਪਲੱਸ (Current Account Surplus) ਦੇ GDP ਦਾ 3.3% ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ। ਇਸ ਸਰਪਲੱਸ ਨੇ RMB (Renminbi) ਦੀ ਕੀਮਤ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ (Real Depreciation) ਦੇ ਕਾਰਨ ਚੀਨੀ ਬਰਾਮਦਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮੁਕਾਬਲੇਬਾਜ਼ ਬਣਾਇਆ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਘਰੇਲੂ ਮੰਗ ਅਜੇ ਵੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੈ।

ਬਰਾਮਦਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਸੰਕਟ

2025 ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਦਾ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨੈੱਟ ਐਕਸਪੋਰਟਸ (Net Exports) 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਰਿਹਾ, ਜੋ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਤਿਹਾਈ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਨਿਰਭਰਤਾ ਨੇ ਓਵਰਕੈਪੇਸਿਟੀ (Overcapacity) ਬਾਰੇ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ, ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਜੋ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਈਵਾਲਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵਪਾਰਕ ਕਾਰਵਾਈਆਂ (Trade Actions) ਨੂੰ ਉਕਸਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। Moody's Ratings ਨੇ ਚੀਨ ਦੀ A1 ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਰੇਟਿੰਗ 'ਤੇ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਆਊਟਲੁੱਕ (Negative Outlook) ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਕਾਰਨ ਵਪਾਰਕ ਤਣਾਅ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਨਿਰੰਤਰ ਜੋਖਮ ਹਨ। IMF ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, RMB ਲਗਭਗ 16% ਅੰਡਰਵੈਲਿਊਡ (Undervalued) ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਬਰਾਮਦਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ ਪਰ ਐਕਸਚੇਂਜ ਰੇਟ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਲਚਕੀਲੇਪਣ (Exchange Rate Flexibility) ਦੀ ਮੰਗ ਵੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। Goldman Sachs ਦੇ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰੀਆਂ ਨੇ 2026 ਲਈ ਚੀਨ ਦੇ GDP ਵਿਕਾਸ ਦਾ 4.8% ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਹੈ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਰੰਟ ਅਕਾਊਂਟ ਸਰਪਲੱਸ ਦੇ ਵਧ ਕੇ GDP ਦਾ 4.2% ਹੋਣ ਦਾ ਵੀ ਪੂਰਵ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਰਾਮਦਾਂ 'ਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਨਿਰਭਰਤਾ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਚੱਲ ਰਹੇ ਵਪਾਰਕ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾਵਾਂ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ, ਇੱਕ ਰਣਨੀਤਕ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਹੈ।

ਡੂੰਘੀ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ: ਕਰਜ਼ਾ, ਡਿਫਲੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਅਸਮਾਨਤਾਵਾਂ

ਵਪਾਰਕ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, IMF ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਨੇ ਕਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਘਰੇਲੂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਡਿਫਲੇਸ਼ਨਰੀ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ (Deflationary Pressures) ਇੱਕ ਕੇਂਦਰੀ ਵਿਸ਼ਾ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ IMF ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ 'ਡਿਫਲੇਸ਼ਨ' ਸ਼ਬਦ 60 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਾਰ ਆਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਸੰਪਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰ (Property Sector) ਦੇ ਲੰਬੇ ਸੁਧਾਰ (Correction) ਅਤੇ ਉੱਚ ਸਥਾਨਕ ਸਰਕਾਰੀ ਕਰਜ਼ੇ ਕਾਰਨ ਮੰਗ ਵਿੱਚ ਆਈ ਗਿਰਾਵਟ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਰਕਾਰੀ ਕਰਜ਼ਾ 2025 ਵਿੱਚ GDP ਦੇ ਲਗਭਗ 127% ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ 2026 ਵਿੱਚ 135% ਤੋਂ ਪਾਰ ਜਾਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ। ਇਹ ਕਰਜ਼ੇ ਦਾ ਪੱਧਰ ਜਰਮਨੀ (ਜਿਸਦਾ 2024 ਵਿੱਚ GDP ਦਾ ਲਗਭਗ 62.5% ਸੀ) ਤੋਂ ਕਾਫੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ 124.3% ( 2024 ਵਿੱਚ) ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਚੀਨ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਮੈਨੂਫੈਕਚਰਿੰਗ PMI ਨੇ ਜਨਵਰੀ 2026 ਵਿੱਚ 49.3 ਦੇ ਸੰਕੁਚਨ (Contraction) ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤਾ, ਕੁਝ ਬਦਲਵੇਂ ਸਰਵੇਖਣਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ RatingDog PMI, ਨੇ ਵਿਸਥਾਰ (Expansion) ਦਿਖਾਇਆ। ਇਹ ਘਰੇਲੂ ਮੰਗ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਬਾਹਰੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੇ ਬਿਹਤਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। 2026 ਲਈ ਚੀਨ ਦੇ GDP ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਅਨੁਮਾਨ, ਜੋ IMF ਦੁਆਰਾ 4.5% ਅਤੇ Goldman Sachs ਦੁਆਰਾ 4.8% ਲਗਾਏ ਗਏ ਹਨ, 2025 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ 5% ਦੀ ਗਤੀ ਤੋਂ ਹੌਲੀ ਹੋਣ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅੰਡਰਲਾਈੰਗ ਸਟ੍ਰਕਚਰਲ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਸੰਰਚਨਾਤਮਕ ਕਮਜ਼ੋਰੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਪ੍ਰਭਾਵ

IMF ਵੱਲੋਂ ਚੀਨ ਦੇ ਲਚਕੀਲੇਪਣ (Resilience) ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਕਈ ਸੰਰਚਨਾਤਮਕ ਕਮਜ਼ੋਰੀਆਂ (Structural Weaknesses) ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇੰਡਸਟ੍ਰੀਅਲ ਨੀਤੀਆਂ ਦੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਿੱਤੀ ਲਾਗਤ, ਕਰਜ਼ੇ ਦੁਆਰਾ ਫੰਡ ਕੀਤੇ ਗਏ ਨਿਵੇਸ਼ ਦੇ ਨਾਲ, ਘਟੀ ਹੋਈ ਉਤਪਾਦਕਤਾ (Weakened Productivity) ਅਤੇ ਕੁਝ ਵਪਾਰਕ ਖੇਤਰਾਂ (Tradable Sectors) ਵਿੱਚ ਵਾਧੂ ਸਪਲਾਈ (Excess Supply) ਬਾਰੇ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਪਹੁੰਚ ਅਕੁਸ਼ਲਤਾ (Inefficiencies) ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਗਲਤ ਵੰਡ (Misallocation of Resources) ਦਾ ਜੋਖਮ ਰੱਖਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ IMF ਦੁਆਰਾ "ਅਣਉਚਿਤ" (Unwarranted) ਇੰਡਸਟ੍ਰੀਅਲ ਨੀਤੀਆਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਦੀ ਮੰਗ ਤੋਂ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਚੀਨ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਦਾ ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਕਿ ਬਰਾਮਦਾਂ ਦਾ ਵਾਧਾ ਮੁਦਰਾ ਅਵਮੂਲਿਅਨ (Currency Devaluation) ਦੀ ਬਜਾਏ "ਮੁਕਾਬਲੇਬਾਜ਼ੀ ਅਤੇ ਨਵੀਨਤਾ ਸਮਰੱਥਾ" (Competitiveness and Innovation Capacity) ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, IMF ਦੇ RMB ਦੇ ਘੱਟ ਮੁੱਲ ਦੇ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਅਤੇ ਰਾਜ ਸਬਸਿਡੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਈਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਵਪਾਰਕ ਪ੍ਰਥਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਆਮ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਆਲੋਚਨਾ ਦੁਆਰਾ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। Moody's ਦਾ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਆਊਟਲੁੱਕ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਪਾਰਕ ਤਣਾਅ ਦੇ "ਚੀਨ ਦੀ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ 'ਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਪ੍ਰਭਾਵ" ਪਾਉਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਡਿਫਲੇਸ਼ਨਰੀ ਦਬਾਅ, ਉੱਚ ਕਰਜ਼ਾ, ਅਤੇ ਬਰਾਮਦਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਦਾ ਆਪਸੀ ਸੰਬੰਧ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਸੰਪਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦਾ ਸੰਕੁਚਨ ਜਾਂ ਵਪਾਰਕ ਤਣਾਅ ਵਿੱਚ ਨਵਾਂ ਵਾਧਾ ਘਰੇਲੂ ਮੰਗ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਨੂੰ ਕਾਫੀ ਡੂੰਘਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਡਿਫਲੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਨੁਕੂਲ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਪ੍ਰਭਾਵ (Global Spillovers) ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਫੰਡ ਨੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਭਵਿੱਖ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ: ਨੀਤੀਗਤ ਬਦਲਾਵਾਂ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ

ਅੱਗੇ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ, IMF ਨੇ 2026 ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਦੇ GDP ਵਿਕਾਸ ਦਰ ਦੇ 4.5% ਤੱਕ ਹੌਲੀ ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਟੈਰਿਫ (Tariffs) ਅਤੇ ਵਪਾਰ ਨੀਤੀ ਦੀ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ (Trade Policy Uncertainty) ਦਾ ਨਿਰੰਤਰ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੋਵੇਗਾ। ਮਾਰਚ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪੀਪਲਜ਼ ਕਾਂਗਰਸ (National People's Congress) ਤੋਂ 4.5% ਤੋਂ 5% ਦੀ ਰੇਂਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰਤ ਵਿਕਾਸ ਟੀਚਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਚੀਨ ਵੱਲੋਂ "ਉੱਚ-ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਿਕਾਸ" (High-Quality Development) 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇਣ ਦੇ ਨਾਲ ਮੱਧਮ ਗਤੀਵਿਧੀ ਪ੍ਰਤੀ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਘਰੇਲੂ ਮੰਗ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਖਪਤ (Consumption) ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਦੇ ਨਿਰੰਤਰ ਯਤਨਾਂ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਡਿਫਲੇਸ਼ਨਰੀ ਦਬਾਅ ਸਥਾਈ ਤੌਰ 'ਤੇ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ, ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਨੀਤੀਗਤ ਸਹਾਇਤਾ (Policy Support) ਜਾਰੀ ਰਹਿਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। ਬਰਾਮਦ ਨਿਰਭਰਤਾ ਤੋਂ ਹਟ ਕੇ ਸਥਾਈ ਘਰੇਲੂ ਖਪਤ ਵੱਲ ਇਹ ਪਲਟਾਅ (Pivot) ਚੀਨ ਦੇ ਮੱਧ-ਮਿਆਦ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਰਸਤੇ (Economic Trajectory) ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਅਰਥਚਾਰੇ 'ਤੇ ਇਸਦੇ ਵਿਆਪਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਲਈ ਇੱਕ ਨਿਰਣਾਇਕ ਕਾਰਕ ਬਣਿਆ ਰਹੇਗਾ।