ਗੁਜਰਾਤ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਵਿੱਤੀ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਕਾਰਨ Niti Aayog ਦੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਅਨੁਕੂਲਤਾ ਸੂਚਕਾਂਕ (Investment Friendliness Index) ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਰਾਜ ਨੇ GSDP ਦਾ ਘੱਟ **2.81%** ਫਿਸਕਲ ਡੈਫਿਸਿਟ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ **24** ਵਿੱਚ **$7.3 ਬਿਲੀਅਨ** ਦਾ FDI ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਰੈਂਕਿੰਗ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਲਈ ਮੁਕਾਬਲੇਬਾਜ਼ੀ ਵਾਲੇ ਕਿਨਾਰੇ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਔਸਤ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਬਿਜਲੀ ਦੀਆਂ ਘੱਟ ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਲ ਬੰਦਰਗਾਹ ਸੰਚਾਲਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
Niti Aayog ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਤਾਜ਼ਾ ਨਿਵੇਸ਼ ਅਨੁਕੂਲਤਾ ਸੂਚਕਾਂਕ (Investment Friendliness Index) ਵਿੱਚ ਗੁਜਰਾਤ ਨੇ ਆਪਣਾ ਦਬਦਬਾ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਰੈਂਕਿੰਗ ਰਾਜਾਂ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਮਾਹੌਲ, ਨੀਤੀ ਸਥਿਰਤਾ ਅਤੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਅਤੇ ਨੀਤੀ ਘਾੜਿਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤਸਵੀਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ ਹੈ ਕਿ ਕਾਰੋਬਾਰ ਕਿੱਥੇ ਸੰਚਾਲਨ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਅਨੁਕੂਲ ਸਥਿਤੀਆਂ ਲੱਭ ਰਹੇ ਹਨ।
ਵਿੱਤੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ
ਗੁਜਰਾਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪੁਜ਼ੀਸ਼ਨ ਪਿੱਛੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਇਸਦਾ ਅਨੁਸ਼ਾਸਿਤ ਵਿੱਤੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਹੈ। ਰਾਜ ਨੇ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2024 ਲਈ ਆਪਣੇ ਕੁੱਲ ਰਾਜ ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦ (GSDP) ਦਾ 2.81% ਫਿਸਕਲ ਡੈਫਿਸਿਟ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਵਿੱਤੀ ਸਿਹਤ ਦਾ ਇਹ ਸੂਚਕ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਕਰਜ਼ੇ ਅਤੇ ਵਿਆਜ ਦੇ ਭੁਗਤਾਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪ੍ਰਬੰਧਿਤ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਸਥਿਰ ਮਾਹੌਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। 2019 ਅਤੇ 2024 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਰਾਜ ਨੇ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਰਿਫਾਇਨਿੰਗ, ਰਸਾਇਣਾਂ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਵਰਗੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਮਰਥਿਤ ਲਗਾਤਾਰ ਵਿਕਾਸ ਬਣਾਈ ਰੱਖਿਆ ਹੈ।
ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ ਅਤੇ ਸੰਚਾਲਨ ਲਾਭ
ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਖਾਸ ਸੰਚਾਲਨ ਲਾਭਾਂ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਗੁਜਰਾਤ ਨੂੰ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਲਈ ਆਕਰਸ਼ਕ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ਦੀ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਇੱਕ ਖਾਸ ਗੱਲ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਟਰਨਅਰਾਊਂਡ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਦਿਖਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਲਈ, ਊਰਜਾ ਲਾਗਤਾਂ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਇਨਪੁਟ ਹਨ; ਸੂਚਕਾਂਕ ਨੇ ਪਾਇਆ ਕਿ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ ਉਦਯੋਗਿਕ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਲਈ ਬਿਜਲੀ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਔਸਤ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 29% ਘੱਟ ਹਨ। ਇਹ ਲਾਭ ਕੁਸ਼ਲ ਬਿਜਲੀ ਸੰਚਾਰਨ ਅਤੇ ਘੱਟ ਵੰਡ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਊਰਜਾ-ਸघन ਉਦਯੋਗਾਂ ਦੇ ਲਾਭ ਮਾਰਜਨ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਲਾਭ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਸੰਦਰਭ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ
ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2024 ਦੌਰਾਨ $7.3 ਬਿਲੀਅਨ ਦਾ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸਿੱਧਾ ਨਿਵੇਸ਼ (FDI) ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਰਾਜ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਗਲੋਬਲ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰੰਤਰ ਦਿਲਚਸਪੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਮੌਜੂਦਾ ਰੈਂਕਿੰਗ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਨਾਂ ਲਈ ਆਪਣੇ ਬਜਟ ਦਾ ਇੱਕ ਉੱਚ ਅਲਾਟਮੈਂਟ ਤਰਜੀਹ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਮਾਹੌਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਰੱਖਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਦੇਖ ਰਹੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਲਈ, ਮੁੱਖ ਕਾਰਕ ਇਹ ਟਰੈਕ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਕੀ ਰਾਜ ਆਪਣੀ ਉਦਯੋਗਿਕ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਧਾਉਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਵਿੱਤੀ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦੀ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਦੇ ਇਸ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਸੂਚਕਾਂਕ ਮੌਜੂਦਾ ਭਾਵਨਾ ਲਈ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬੈਂਚਮਾਰਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਐਕਵਾਇਰ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ, ਖੇਤਰੀ ਨੀਤੀ ਬਦਲਾਵਾਂ, ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ ਖੇਤਰ ਸਬਸਿਡੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸੰਭਾਵੀ ਬਦਲਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਅਪਡੇਟਾਂ 'ਤੇ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉਦਯੋਗਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਲਾਗਤ ਦੇ ਫਾਇਦਿਆਂ ਨੂੰ ਬਦਲ ਸਕਦੇ ਹਨ।