ਅਮਰੀਕੀ ਬੈਂਕ Bank of America ਦੀ ਨਵੀਂ ਰਿਪੋਰਟ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ 'ਚ ਹਲਚਲ ਮਚਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਬੈਂਕ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ, Federal Reserve, ਇਸ ਸਾਲ 3 ਵਾਰ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ (Interest Rates) 'ਚ ਵਾਧਾ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਖ਼ਬਰ ਨਾਲ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ 'ਚ ਚਿੰਤਾ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਏਸ਼ੀਆਈ ਅਤੇ ਯੂਰਪੀ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ 'ਚ ਵੱਡੀ ਗਿਰਾਵਟ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਹੈ।
ਕੀ ਹੋਇਆ?
Bank of America ਵੱਲੋਂ Federal Reserve ਦੀਆਂ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਬਾਰੇ ਆਪਣੇ ਅਨੁਮਾਨਾਂ 'ਚ ਬਦਲਾਅ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅੱਜ ਗਲੋਬਲ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ 'ਚ ਭਾਰੀ ਗਿਰਾਵਟ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਬੈਂਕ ਹੁਣ ਇਹ ਮੰਨ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ Federal Reserve ਇਸ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ 3 ਵਾਰ ਕੁਆਰਟਰ-ਪੁਆਇੰਟ (0.25%) ਦਾ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ 'ਚ ਵਾਧਾ ਕਰੇਗੀ। ਜੇਕਰ ਅਜਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਬੈਂਚਮਾਰਕ ਵਿਆਜ ਦਰ 4.25% ਤੋਂ 4.5% ਦੀ ਰੇਂਜ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਵੇਗੀ। ਮੁਦਰਾ ਨੀਤੀ (Monetary Policy) ਬਾਰੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਦਲੀਆਂ ਉਮੀਦਾਂ ਨੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਚਿੰਤਾ 'ਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਕਾਰਨ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸਟਾਕ ਸੂਚਕਾਂਕਾਂ (Indices) 'ਚ ਵੱਡੀ ਵਿਕਰੀ (Selling) ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਹੈ।
ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਦੇ ਵਾਧੇ ਦਾ ਸਟਾਕਾਂ 'ਤੇ ਅਸਰ
ਜਦੋਂ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਅਤੇ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਲਈ ਪੈਸਾ ਉਧਾਰ ਲੈਣਾ ਮਹਿੰਗਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਲਈ ਇਹ ਮਾਹੌਲ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚੁਣੌਤੀਪੂਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉੱਚ ਦਰਾਂ ਆਰਥਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀ ਨੂੰ ਹੌਲੀ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਕਮਾਈ (Corporate Earnings) ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਮੁੱਲ ਨੂੰ ਘਟਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਅਨੁਕੂਲਨ ਵਿਕਾਸ-ਮੁਖੀ ਸੈਕਟਰਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ, ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਦੁਖਦਾਈ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਵਿਸਥਾਰ ਲਈ ਪੂੰਜੀ ਤੱਕ ਆਸਾਨ ਪਹੁੰਚ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਉਧਾਰ ਲੈਣ ਦੀ ਲਾਗਤ ਵਧਦੀ ਹੈ, ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਅਕਸਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਮੁੱਲਾਂ (Valuations) ਦਾ ਮੁੜ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸ਼ੇਅਰ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਘੱਟ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਏਸ਼ੀਆਈ ਅਤੇ ਯੂਰਪੀ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ 'ਤੇ ਅਸਰ
ਏਸ਼ੀਆਈ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ 'ਚ ਇਸ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਨੇ ਕਾਫੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਿਖਾਇਆ ਹੈ। ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਦੇ KOSPI ਸੂਚਕਾਂਕ 'ਚ ਲਗਭਗ 10% ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਪੈਨਿਕ ਸੇਲਿੰਗ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਬਣਾਏ ਗਏ ਆਟੋਮੈਟਿਕ ਟਰੇਡਿੰਗ ਹਾਲਟ (Trading Halts) ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। ਹੋਰ ਮੁੱਖ ਸੂਚਕਾਂਕਾਂ 'ਤੇ ਵੀ ਦਬਾਅ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ, ਜਿਸ 'ਚ ਜਾਪਾਨ ਦੇ Nikkei 225 'ਚ 3.5% ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਤੇ ਹਾਂਗਕਾਂਗ ਦੇ Hang Seng 'ਚ 1.5% ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
ਯੂਰਪ 'ਚ, FTSE 100 ਸੂਚਕਾਂਕ 'ਚ ਗਿਰਾਵਟ ਦੇਖੀ ਗਈ, ਜੋ ਕਿ ਮਾਈਨਿੰਗ ਅਤੇ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਫੰਡਾਂ ਵਰਗੇ ਸੈਕਟਰਾਂ 'ਚ ਹੋਏ ਨੁਕਸਾਨ ਕਾਰਨ ਹੋਈ। ਇਹ ਵਿਆਪਕ ਵਿਕਰੀ ਇਸ ਬਾਰੇ ਵਧ ਰਹੀ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਅਮਰੀਕੀ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ 'ਚ ਵਾਧਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੂੰਜੀ ਪ੍ਰਵਾਹ (Capital Flows) ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਸਥਾਨਕ ਮੁਦਰਾਵਾਂ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰੇਗਾ।
ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਕਿਸ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖ ਰਹੇ ਹਨ?
ਹੁਣ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦਾ ਧਿਆਨ ਇਸ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਪਰਸਨਲ ਕੰਜ਼ੰਪਸ਼ਨ ਐਕਸਪੈਂਡੀਚਰ (PCE) ਪ੍ਰਾਈਸ ਇੰਡੈਕਸ ਵੱਲ ਹੈ। ਇਹ ਰਿਪੋਰਟ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ Federal Reserve ਦਾ ਮਨਪਸੰਦ ਮਹਿੰਗਾਈ (Inflation) ਮਾਪ ਹੈ। ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਇਸ ਡਾਟਾ ਦਾ ਨੇੜਿਓਂ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨਗੇ ਕਿ ਕੀ ਕੀਮਤਾਂ ਦਾ ਦਬਾਅ ਘੱਟ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਾਂ ਇਹ ਉੱਚਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜੇਕਰ PCE ਡਾਟਾ ਇਹ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਹਿੰਗਾਈ ਉਮੀਦ ਮੁਤਾਬਕ ਨਹੀਂ ਘੱਟ ਰਹੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਇਸ ਉਮੀਦ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ Federal Reserve ਮਹਿੰਗਾਈ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਹੇਠ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਵਧਾਉਣਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖੇਗੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਹਫਤਿਆਂ 'ਚ ਹੋਰ ਅਸਥਿਰਤਾ (Volatility) ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ।