ਗਲੋਬਲ ਇਕਾਨਮੀ ਸੰਕਟ 'ਚ: ਅਮਰੀਕਾ ਤੇ ਚੀਨ 'ਤੇ 'ਤਬਾਹੀ' ਦੇ ਦੋਸ਼, ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨੁਕਸਾਨ!

ਗਲੋਬਲ ਆਰਥਿਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਇੱਕ ਅਣਦੇਖੇ ਸੰਕਟ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਦੋ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਕਤੀਆਂ, ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਚੀਨ, ਦੀਆਂ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਹਨ। ਗਲੋਬਲ ਸਥਿਰਤਾ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਆਰਥਿਕ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਅਪਣਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ "ਜੀ-ਨੈਗੇਟਿਵ-ਟੂ" (G-Negative-Two) ਵਰਗੀ ਸਥਿਤੀ ਬਣ ਰਹੀ ਹੈ।

ਅਮਰੀਕੀ ਸੁਰੱਖਿਆਵਾਦ ਅਤੇ ਟੈਰਿਫ (Tariffs):
ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਦੇ ਅਧੀਨ, ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੁਰੱਖਿਆਵਾਦੀ ਪਹੁੰਚ ਅਪਣਾਈ ਹੈ। ਅਮਰੀਕੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਵਸਤਾਂ 'ਤੇ ਟੈਰਿਫ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਔਸਤਨ 2% ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੇ 17% ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਨੀਤੀ ਨੇ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਅਮਰੀਕੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਨੂੰ ਸੀਮਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਬਲਕਿ ਇਸ ਨੇ ਕਾਫੀ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਵੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਟੈਰਿਫਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕਾਰਨਾਂ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਹਿੱਤਾਂ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।

ਚੀਨ ਦਾ ਨਵ-ਉਭਰਿਆ ਵਪਾਰਕ ਨੀਤੀ (Mercantilism):
ਚੀਨ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਮਾਡਲ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਵਪਾਰਕ ਨੀਤੀ (mercantilism) ਰਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਨਿਰਯਾਤ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦਰਾਮਦਾਂ ਨੂੰ ਸੀਮਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਮੌਜੂਦਾ ਗਲੋਬਲ ਹਾਲਾਤਾਂ ਨੇ ਇਸ ਇਤਿਹਾਸਕ ਰੁਝਾਨ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਚੀਨ ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਕਿ ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਵਧੇਰੇ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਵਸਤਾਂ ਦੀ ਦਰਾਮਦ ਕਰਨ ਲਈ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਣਖਿੱਚਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਗਲੋਬਲਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ 'ਤੇ ਅਸਰ:
ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਚੀਨ ਦੀਆਂ ਸਾਂਝੀਆਂ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਅਰਥਚਾਰਿਆਂ 'ਤੇ ਕਾਫੀ ਅਸਰ ਪਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਦੇਸ਼ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਜੀਵਨ ਪੱਧਰ ਵੱਲ ਵਧਣ ਲਈ ਕੱਪੜੇ ਅਤੇ ਗਾਰਮੈਂਟਸ ਵਰਗੇ ਘੱਟ-ਮੁੱਲ-ਜੋੜ ਵਾਲੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੇ ਨਿਰਯਾਤ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਗਲੋਬਲ ਵਪਾਰ ਵਧੇਰੇ ਪਾਬੰਦੀਸ਼ੁਦਾ ਅਤੇ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੁੰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇਹ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਇੰਜਣ ਰੁਕ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਜੋ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਤਰੱਕੀ ਦੇਖੀ ਗਈ ਸੀ, ਉਹ ਹੁਣ ਰੁਕ ਗਈ ਹੈ।

ਮਾਹਰ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ:
ਪੀਟਰਸਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਫਾਰ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਇਕਨਾਮਿਕਸ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਫੈਲੋ, ਇਹ ਲੇਖਕ ਦਲੀਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਚੀਨ ਦੋਵੇਂ ਗਲੋਬਲ ਇਕਾਨਮੀ ਨੂੰ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਹੁੰਦੀਆਂ ਸੁਰੱਖਿਆਵਾਦੀ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਨੀਤੀਆਂ "ਜੀ-ਨੈਗੇਟਿਵ-ਟੂ" (G-Negative-Two) ਵਰਗੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਗਲੋਬਲ ਪਬਲਿਕ ਗੁਡਜ਼ (global public goods) ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਗਲੋਬਲ ਆਰਥਿਕ ਨੁਕਸਾਨ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।

ਅਸਰ:
ਇਹ ਖ਼ਬਰ ਗਲੋਬਲ ਆਰਥਿਕ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾ ਕੇ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਪਾਰ ਨੂੰ ਹੌਲੀ ਕਰਕੇ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਨਿਰਯਾਤ ਅਤੇ ਦਰਾਮਦ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਭਾਰਤੀ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਕੇ ਭਾਰਤੀ ਸਟਾਕ ਬਾਜ਼ਾਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪਰੋਖ ਅਸਰ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਗਲੋਬਲ ਇਕਾਨਮੀ ਵਿੱਚ ਸਿਸਟਮਿਕ ਖਤਰਿਆਂ (systemic risks) ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਗਲੋਬਲ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨਜ਼ (supply chains) ਵਿੱਚ ਏਕੀਕਰਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ ਵਜੋਂ ਇਸਦੀ ਸਥਿਤੀ ਕਾਰਨ ਭਾਰਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰ 'ਤੇ ਅਸਰ ਮੱਧਮ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ। ਅਸਰ ਰੇਟਿੰਗ: 7/10

ਔਖੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ:

• ਹੈਜਮਨ (Hegemons): ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਗਲੋਬਲ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਜਾਂ ਰਾਜ ਜੋ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।
• ਸੁਰੱਖਿਆਵਾਦ (Protectionism): ਟੈਰਿਫ, ਕੋਟਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਰਕਾਰੀ ਨਿਯਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵਪਾਰ ਨੂੰ ਸੀਮਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਆਰਥਿਕ ਨੀਤੀ।
• ਵਪਾਰਕ ਨੀਤੀ (Mercantilism): ਇੱਕ ਆਰਥਿਕ ਨੀਤੀ ਜੋ ਕਿਸੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਨਿਰਯਾਤ ਨੂੰ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਤੇ ਦਰਾਮਦਾਂ ਨੂੰ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਕਰਨ ਲਈ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ।
• ਜੀ-ਜ਼ੀਰੋ (G-Zero): ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਦੁਨੀਆਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਗਲੋਬਲ ਲੀਡਰ ਜਾਂ ਸੁਪਰਪਾਵਰ ਨਹੀਂ ਹੈ।
• ਜੀ-ਨੈਗੇਟਿਵ-ਟੂ (G-Negative-Two): ਇੱਕ ਸੰਕਲਪ ਜੋ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਦੁਨੀਆਂ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਦੋ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਕਤੀਆਂ (ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਚੀਨ) ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਗਲੋਬਲ ਆਰਥਿਕ ਬਾਹਰੀ ਪ੍ਰਭਾਵ (negative global economic externalities) ਪੈਦਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
• ਵਪਾਰ ਵਾਧੂ (Trade Surpluses): ਇਹ ਉਦੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਨਿਰਯਾਤ ਉਸਦੀ ਦਰਾਮਦ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
• ਟੈਰਿਫ (Tariffs): ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦਰਾਮਦ ਕੀਤੀਆਂ ਵਸਤਾਂ 'ਤੇ ਲਗਾਏ ਗਏ ਟੈਕਸ।
• ਰੈਨਮਿਨਬੀ (Renminbi): ਪੀਪਲਜ਼ ਰਿਪਬਲਿਕ ਆਫ਼ ਚਾਈਨਾ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਮੁਦਰਾ।
• ਸਪਲਾਈ ਚੇਨਜ਼ (Supply Chains): ਸਪਲਾਇਰ ਤੋਂ ਗਾਹਕ ਤੱਕ ਉਤਪਾਦ ਜਾਂ ਸੇਵਾ ਨੂੰ ਮੂਵ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸੰਸਥਾਵਾਂ, ਲੋਕਾਂ, ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ, ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਸਰੋਤਾਂ ਦਾ ਨੈਟਵਰਕ।
• ਗਲੋਬਲਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ (Globalization): ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ, ਕੰਪਨੀਆਂ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਆਪਸੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਤੇ ਏਕੀਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ।