Energy Prices Soar: ਮਹਿੰਗਾਈ ਨੇ ਵਧਾਈ ਚਿੰਤਾ, Fed ਦੇ ਰੇਟ ਕਟੌਤੀ ਦੇ ਫੈਸਲੇ 'ਤੇ ਸਵਾਲ?

ਮੱਧ-ਪੂਰਬ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਾਰਨ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਉਛਾਲ

ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਮਾਰਚ ਮਹੀਨੇ ਮਹਿੰਗਾਈ (Inflation) ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਤੋਂ ਚਿੰਤਾ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਹੈ ਮੱਧ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੰਘਰਸ਼, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਕੱਚੇ ਤੇਲ (Crude Oil) ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ $120 ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਤੋਂ ਵੀ ਉੱਪਰ ਪਹੁੰਚ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਪੈਟਰੋਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਵਾਧਾ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਕੁੱਲ ਮਹਿੰਗਾਈ ਨੂੰ ਕਾਫੀ ਤੇਜ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਮਹੀਨੇ ਕੰਜ਼ਿਊਮਰ ਪ੍ਰਾਈਸ ਇੰਡੈਕਸ (CPI) ਵਿੱਚ 1% ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 2022 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਇੱਕ-ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਵੇਗਾ।

ਮੁੱਖ ਮਹਿੰਗਾਈ (Core Inflation) ਬਣੀ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ

ਭਾਵੇਂ ਕੁੱਲ ਮਹਿੰਗਾਈ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ, ਪਰ ਮੁੱਖ ਮਹਿੰਗਾਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਅਤੇ ਊਰਜਾ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਉਹ ਵੀ ਘੱਟ ਹੋਣ ਦਾ ਨਾਂ ਨਹੀਂ ਲੈ ਰਹੀ। ਇਸ ਦੇ 0.3% ਤੱਕ ਵਧਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। ਫੈਡਰਲ ਰਿਜ਼ਰਵ (Federal Reserve) ਜਿਸ ਮਾਪਦੰਡ, ਕੋਰ ਪੀ.ਸੀ.ਈ. (Core PCE) ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਫਰਵਰੀ ਵਿੱਚ 0.4% ਵਧਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਮਾਰਚ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹ 2.5-2.6% ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਰਹਿਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ। ਇਹ ਲਗਾਤਾਰ ਮਹਿੰਗਾਈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਊਰਜਾ ਦੇ ਖਰਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ, ਫੈਡਰਲ ਰਿਜ਼ਰਵ ਲਈ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸਥਿਤੀ ਪੈਦਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕਾਂ 'ਤੇ ਦਬਾਅ, ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ 'ਤੇ ਅਸਰ

ਇਹ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਸਿਰਫ ਅਮਰੀਕਾ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਯੂਰੋਜ਼ੋਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਾਰਚ ਵਿੱਚ ਮਹਿੰਗਾਈ 2.5% 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਯੂਰਪੀਅਨ ਸੈਂਟਰਲ ਬੈਂਕ (European Central Bank) ਦੇ ਟੀਚੇ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ। ਊਰਜਾ ਦੇ ਖਰਚਿਆਂ ਵਿੱਚ 4.9% ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, OECD ਨੇ G20 ਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ 2026 ਤੱਕ ਮਹਿੰਗਾਈ 4.0% ਰਹਿਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਗਲੋਬਲ ਦਬਾਅ ਕਾਰਨ ਕਈ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕਾਂ ਨੇ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਟੌਤੀ (Interest Rate Cuts) ਕਰਨ ਦੇ ਆਪਣੇ ਫੈਸਲੇ ਨੂੰ ਮੁਲਤਵੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

ਸਟੈਗਫਲੇਸ਼ਨ (Stagflation) ਦਾ ਖਤਰਾ ਵਧਿਆ

ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਨੇ ਸਟੈਗਫਲੇਸ਼ਨ (stagflation) - ਯਾਨੀ ਉੱਚ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਹੌਲੀ ਹੋਣਾ - ਦੇ ਖਤਰੇ ਨੂੰ ਵੀ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਮੱਧ-ਪੂਰਬ ਦਾ ਸੰਘਰਸ਼ ਸਿਰਫ ਸਪਲਾਈ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਊਰਜਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਬਦਲਾਅ ਲਿਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹਾਰਮੂਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ (Strait of Hormuz) ਰਾਹੀਂ 20% ਤੇਲ ਸਪਲਾਈ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਹੋਰ ਗੰਭੀਰ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀਆਂ ਦਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵੀ ਹੌਲੀ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਫੈਡਰਲ ਰਿਜ਼ਰਵ ਲਈ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਮਹਿੰਗਾਈ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਨ ਲਈ ਦਰਾਂ ਘਟਾਏ ਜਾਂ ਅਰਥਚਾਰੇ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਕੁਝ ਹੋਰ ਕਰੇ। Fed ਚੇਅਰ ਜੇਰੋਮ ਪਾਵੇਲ (Jerome Powell) ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਅਜਿਹੀਆਂ ਊਰਜਾ ਕੀਮਤਾਂ ਦੀਆਂ ਅਚਾਨਕ ਵਧਣ ਵਾਲੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ 'ਤੇ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਤਰੀਕੇ ਹਨ।