ਬਜਟ 2026 ਦਾ ਬਿਗ ਬਰੇਕਿੰਗ: STT ਵਾਧੇ ਨੇ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ 'ਚ ਲਿਆਂਦੀ ਭਗਦੜ, ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਨੁਕਸਾਨ!

ਬਜਟ 2026 ਦੇ ਐਲਾਨਾਂ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ, 1 ਫਰਵਰੀ, 2026 ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ 'ਚ ਭਾਰੀ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਹੋਈ। ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀ ਨਿਰਮਲਾ ਸੀਤਾਰਮਨ ਵੱਲੋਂ ਬਜਟ ਭਾਸ਼ਣ ਖਤਮ ਕਰਦੇ ਹੀ, ਬੈਂਚਮਾਰਕ ਸੈਂਸੈਕਸ (Sensex) 1,546.84 ਪੁਆਇੰਟ ਡਿੱਗ ਕੇ 80,722.94 'ਤੇ ਬੰਦ ਹੋਇਆ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਨਿਫਟੀ 50 (Nifty 50) ਵੀ 495.20 ਪੁਆਇੰਟ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਨਾਲ 24,825.45 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਇਸ ਤੇਜ਼ ਗਿਰਾਵਟ ਨੇ ਬਾਜ਼ਾਰ 'ਚ ਪਹਿਲਾਂ ਬਣੀ ਬੜ੍ਹਤ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੇ ਦੌਰਾਨ BSE-ਲਿਸਟਿਡ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਮਾਰਕੀਟ ਕੈਪੀਟਲਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ (Market Capitalization) ਲਗਭਗ ₹6.6 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਘੱਟ ਗਈ।

STT ਦਾ ਡੈਰੀਵੇਟਿਵਜ਼ 'ਤੇ ਅਸਰ

ਬਾਜ਼ਾਰ 'ਚ ਇਸ ਭਾਰੀ ਗਿਰਾਵਟ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀ ਵੱਲੋਂ ਡੈਰੀਵੇਟਿਵਜ਼ (Derivatives) 'ਤੇ STT (Securities Transaction Tax) ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਸੀ। ਫਿਊਚਰਜ਼ ਟਰੇਡਿੰਗ 'ਤੇ STT ਨੂੰ 0.02% ਤੋਂ ਵਧਾ ਕੇ 0.05% ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਪਸ਼ਨਸ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ 'ਤੇ ਇਸਨੂੰ 0.1% (ਜਾਂ ਕੁਝ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਅਨੁਸਾਰ 0.125%) ਤੋਂ ਵਧਾ ਕੇ 0.15% ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਕਦਮ ਨੂੰ ਸਪੈਕੁਲੇਟਿਵ ਟਰੇਡਿੰਗ (Speculative Trading) ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਅਤੇ ਵਾਧੂ ਮਾਲੀਆ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਨਾਲ ਸਰਗਰਮ ਟਰੇਡਰਜ਼ (Traders), ਹੈਜਰਜ਼ (Hedgers) ਅਤੇ ਆਰਬਿਟਰੇਜਰਜ਼ (Arbitrageurs) ਲਈ ਟਰਾਂਜ਼ੈਕਸ਼ਨ ਕਾਸਟ (Transaction Cost) ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਧ ਗਈ। ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ (Analysts) ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਟਰਾਂਜ਼ੈਕਸ਼ਨ ਕਾਸਟ 'ਚ ਅਜਿਹੀਆਂ ਵਾਧੇ ਨਾਲ ਟਰੇਡਿੰਗ ਵਾਲਿਊਮ (Trading Volume) ਅਤੇ ਸੈਂਟੀਮੈਂਟ (Sentiment) 'ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਅਸਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਬਾਜ਼ਾਰ 'ਚ ਤੁਰੰਤ ਵਿਕਰੀ (Sell-off) ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲੀ।

VIX 'ਚ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਉਛਾਲ, ਅਸਥਿਰਤਾ ਵਧੀ

ਇਸ ਮਾਰਕੀਟ ਕ੍ਰੈਸ਼ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ, India VIX, ਜੋ ਕਿ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀ ਅਸਥਿਰਤਾ (Volatility) ਦਾ ਮੁੱਖ ਸੂਚਕ ਹੈ, 'ਚ ਵੀ ਲਗਭਗ 11% ਦਾ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਕਰੀਬ 15.09 'ਤੇ ਬੰਦ ਹੋਇਆ। ਇੰਟਰਾ-ਡੇ (Intra-day) 'ਚ ਤਾਂ ਇਹ 16.11 ਦੇ ਪੱਧਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ, ਜੋ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਅੱਠ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪੱਧਰ ਹੈ। ਮਾਰਕੀਟ ਦੇ ਮਾਹਿਰਾਂ (Market Observers) ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਵੇਂ ਵਧਦਾ ਹੋਇਆ VIX ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਟਰੇਡਰਜ਼ (Traders) ਕਿਸੇ ਤੁਰੰਤ ਕ੍ਰੈਸ਼ ਦੀ ਬਜਾਏ ਜ਼ਿਆਦਾ ਅਸਥਿਰਤਾ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਮੈਕਰੋ-ਇਕਨਾਮਿਕ (Macro-economic) ਸੰਕੇਤਾਂ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਨੀਤੀਆਂ (Fiscal Policies) ਬਾਰੇ ਉੱਚੇ ਪੱਧਰ ਦੇ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ (Uncertainty) ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਬਰਾਡਰ ਮਾਰਕੀਟ ਅਤੇ ਸੈਕਟਰਲ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ

ਇਹ ਵਿਕਰੀ ਸਿਰਫ਼ ਬੈਂਚਮਾਰਕ ਇੰਡੈਕਸਾਂ (Benchmark Indices) ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਰਹੀ। ਬਰਾਡਰ ਮਾਰਕੀਟ (Broader Market) ਦੇ ਹਿੱਸੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਡਕੈਪ (Midcap) ਅਤੇ ਸਮਾਲਕੈਪ (Smallcap) ਇੰਡੈਕਸ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਨੇ ਵੀ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੌਰਾਨ 2-3% ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਦੇਖੀ। ਬ੍ਰੋਕਰੇਜ (Brokerage) ਅਤੇ ਮਾਰਕੀਟ ਇੰਫਰਾਸਟਰਕਚਰ (Market Infrastructure) ਸਟਾਕਸ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ BSE ਲਿਮਟਿਡ (BSE Limited) ਅਤੇ MCX, ਨੇ ਵੀ ਟਰੇਡਿੰਗ ਵਾਲਿਊਮ ਘਟਣ ਦੇ ਡਰ ਕਾਰਨ ਭਾਰੀ ਦਬਾਅ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ। ਸੈਕਟਰਲ (Sectoral) ਤੌਰ 'ਤੇ, PSU ਬੈਂਕ (PSU Banks) ਅਤੇ ਮੈਟਲਜ਼ (Metals) ਸੈਕਟਰ ਨੇ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭਾਰੀ ਨੁਕਸਾਨ ਝੱਲਿਆ, ਜੋ 3.1% ਤੋਂ ਵੱਧ ਡਿੱਗੇ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਆਇਲ & ਗੈਸ (Oil & Gas), FMCG ਅਤੇ ਕੈਮੀਕਲ (Chemical) ਇੰਡੈਕਸਾਂ 'ਚ ਵੀ ਕਾਫੀ ਗਿਰਾਵਟ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ।

ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਸੈਂਟੀਮੈਂਟ ਅਤੇ ਬਜਟ ਪ੍ਰਸੰਗ

ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇ ਸੈਂਟੀਮੈਂਟ (Sentiment) ਨੂੰ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ (Foreign Investors) ਵੱਲੋਂ ਪੈਸੇ ਕਢਵਾਉਣ (Outflows) ਦੇ ਚੱਲ ਰਹੇ ਰੁਝਾਨ ਨੇ ਹੋਰ ਵੀ ਖਰਾਬ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸੰਸਥਾਗਤ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ (FIIs) ਨੇ 2025 'ਚ ਲਗਭਗ $23 ਬਿਲੀਅਨ ਅਤੇ ਜਨਵਰੀ 2026 'ਚ $4 ਬਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਭਾਰਤੀ ਇਕਵਿਟੀ (Equity) 'ਚੋਂ ਪੈਸੇ ਕਢਵਾ ਲਏ ਸਨ, ਜਿਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਕਰੰਸੀ ਡਿਪ੍ਰੀਸੀਏਸ਼ਨ (Currency Depreciation) ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਦਲਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਘੱਟ ਪੋਸਟ-ਟੈਕਸ ਰਿਟਰਨ (Post-tax returns) ਸਨ। ਬਜਟ 'ਚ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਕੋਈ ਖਾਸ ਨਵੇਂ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਨ (Incentives) ਨਾ ਹੋਣ, ਅਤੇ ਟਰਾਂਜ਼ੈਕਸ਼ਨ ਕਾਸਟ 'ਚ ਵਾਧੇ ਨੇ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਪੂੰਜੀ (Foreign Capital) ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਨੂੰ ਝਟਕਾ ਦਿੱਤਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਬਜਟ 'ਚ ਪੋਰਟਫੋਲੀਓ ਇਨਵੈਸਟਮੈਂਟ ਸਕੀਮ (Portfolio Investment Scheme) ਰਾਹੀਂ ਭਾਰਤੀ ਇਕਵਿਟੀ 'ਚ ਸਿੱਧੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇਣ ਦੇ ਉਪਾਅ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਪਰ STT ਵਾਧੇ 'ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ (Negative Reaction) ਨੇ ਇਸ ਖ਼ਬਰ ਨੂੰ ਦਬਾ ਦਿੱਤਾ।

ਫੰਡਾਮੈਂਟਲ ਵੈਲਿਊਏਸ਼ਨ ਝਲਕ

30 ਜਨਵਰੀ, 2026 ਤੱਕ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ, ਨਿਫਟੀ 50 (Nifty 50) ਦਾ P/E ਰੇਸ਼ੋ (P/E Ratio) ਲਗਭਗ 22.12 ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੁੱਲ ਮਾਰਕੀਟ P/E ਰੇਸ਼ੋ ਲਗਭਗ 22-23 ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਘੁੰਮ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਨਿਫਟੀ 50 ਦੀ ਮਾਰਕੀਟ ਕੈਪੀਟਲਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ (Market Capitalization) ਲਗਭਗ ₹2.02 ਕੁਆਡ੍ਰਿਲੀਅਨ (Quadrillion) ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ BSE ਸੈਂਸੈਕਸ (BSE Sensex) ਦੀ ਮਾਰਕੀਟ ਕੈਪ ਇਸੇ ਰੇਂਜ 'ਚ, ਲਗਭਗ ₹1.64 ਤੋਂ ₹2.04 ਕੁਆਡ੍ਰਿਲੀਅਨ ਸੀ। ਇਹ ਵੈਲਿਊਏਸ਼ਨ (Valuations) ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਬਜਟ ਐਲਾਨਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਾਜਬ, ਪਰ ਸਸਤਾ ਨਹੀਂ, ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।

ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਅਤੇ ਆਊਟਲੁੱਕ

ਮਾਰਕੀਟ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ (Market Analysts) ਨੇ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ India VIX ਦਾ ਉੱਚਾ ਪੱਧਰ ਟਰੇਡਰਜ਼ (Traders) ਵੱਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਅਸਥਿਰਤਾ ਅਤੇ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਲਈ ਤਿਆਰੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। PlusCash ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਅਤੇ ਸੀ.ਈ.ਓ. ਪ੍ਰਣਵ ਕੁਮਾਰ (Pranav Koomar) ਨੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਕੁਆਲਿਟੀ ਸਟਾਕਸ (Quality Stocks) 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਟਾਪ-ਲੌਸ (Stop-loss) ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ। INVasset PMS ਦੇ ਰਿਸਰਚ ਐਨਾਲਿਸਟ ਕਲਪ ਜੈਨ (Kalp Jain) ਨੇ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਅਜਿਹੇ ਅਸਥਿਰ ਦੌਰ 'ਚ, ਬਾਜ਼ਾਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਚੋਣਵੇਂ (Selective) ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਟਾਕ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ (Stock-specific) ਮੂਵਮੈਂਟਸ (Movements) ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਨਾ ਕਿ ਬ੍ਰਾਡ ਡਾਇਰੈਕਸ਼ਨਲ ਟਰੈਂਡਜ਼ (Broad Directional Trends) ਨੂੰ। ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਸਹਿਮਤੀ ਹੈ ਕਿ ਲਗਾਤਾਰ ਉੱਚਾ VIX ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਤਮ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ (Confidence) ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਥਿਰ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ 'ਚ ਰੋਟੇਸ਼ਨਲ ਮੂਵਜ਼ (Rotational Moves) ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ 'ਚ ਬੈਲੈਂਸ ਸ਼ੀਟ (Balance Sheet) ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਅਤੇ ਕਮਾਈ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ (Earnings Visibility) ਵਾਲੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।