ਭਾਰਤੀ ਸਟਾਕ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਉਲਟਫੇਰ: Capital Group ਨੇ ਘਟਾਈ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ, Norges Bank ਬਣੀ ਨੰਬਰ 1 FPI

ਭਾਰਤੀ ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਫੰਡਾਂ ਦੀ ਪੁਜ਼ੀਸ਼ਨਿੰਗ (Positioning) ਨੇ ਵੱਡੀ ਕਰਵਟ ਲਈ ਹੈ। ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਪੋਰਟਫੋਲੀਓ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ (FPIs) ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨਿਵੇਸ਼ਕ, Capital Group, ਨੇ FY24 ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਭਾਰਤੀ ਸਟਾਕ ਹੋਲਡਿੰਗ ਨੂੰ **68%** ਤੱਕ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ, Norges Bank ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਜਾਇਦਾਦਾਂ (Assets) ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ FPI ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਬਦਲਾਅ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਪੈਸੇ ਦੇ ਵੱਡੇ ਰੋਟੇਸ਼ਨ (Rotation) ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਕੀ ਹੋਇਆ?

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਚੋਟੀ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ (Foreign Investors) ਦੇ ਲੈਂਡਸਕੇਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਬਦਲਾਅ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। Capital Group, ਜੋ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਫੌਰਨ ਪੋਰਟਫੋਲੀਓ ਇਨਵੈਸਟਰ (FPI) ਸੀ, ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਨੂੰ ਕਾਫੀ ਘੱਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। FY24 ਤੋਂ, ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਹੋਲਡਿੰਗ ਲਗਭਗ 68% ਘਟਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਪੋਰਟਫੋਲੀਓ ਦਾ ਮੁੱਲ ₹92,857 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਘਟ ਕੇ ₹29,526 ਕਰੋੜ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਕੰਪਨੀ ਰੈਂਕਿੰਗ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਸਥਾਨ ਤੋਂ ਤੀਜੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਖਿਸਕ ਗਈ ਹੈ।

ਇਸ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਉਲਟ, ਨਾਰਵੇ ਦੇ ਸੰਪ੍ਰਭੂ ਸੰਪਤੀ ਫੰਡ (Sovereign Wealth Fund) Norges Bank ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਾਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਜਾਇਦਾਦਾਂ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ ਕਰ ਕੇ ₹1.28 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਵੱਡੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ FPI ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਬਦਲਾਅ ਭਾਰਤੀ ਇਕੁਇਟੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸੰਸਥਾਗਤ ਪੂੰਜੀ ਦੇ ਵੱਡੇ ਰੋਟੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਐਕਟਿਵ ਫੰਡ ਮੈਨੇਜਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਪਿੱਛੇ ਹੱਟ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸੰਪ੍ਰਭੂ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਆਪਣੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਇਹ ਕਿਉਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ?

ਰਿਟੇਲ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ (Retail Investors) ਲਈ, FPIs ਦੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਸెంਟੀਮੈਂਟ (Market Sentiment) ਦਾ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਸੰਕੇਤ ਹੈ। ਜਦੋਂ Capital Group ਵਰਗਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਐਕਟਿਵ ਮੈਨੇਜਰ ਆਪਣੀ ਐਕਸਪੋਜ਼ਰ (Exposure) ਨੂੰ ਇੰਨੀ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਅਕਸਰ ਪ੍ਰੋਫਿਟ ਬੁਕਿੰਗ (Profit Booking) ਜਾਂ ਇਸ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵੈਲਿਊਏਸ਼ਨ (Valuation) ਬਹੁਤ ਮਹਿੰਗੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਐਕਟਿਵ ਮੈਨੇਜਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਵੈਲਿਊਏਸ਼ਨ ਪੀਕਸ (Valuation Peaks) ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਪੂੰਜੀ ਨੂੰ ਮੂਵ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇੰਨੇ ਵੱਡੇ ਪਲੇਅਰ ਦਾ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਣਾ ਇਹ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੁਝ ਗਲੋਬਲ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਪੜਾਅ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਹੋਰ ਮੁੱਲ ਲੱਭਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ।

ਹਾਲਾਂਕਿ, Norges Bank ਦਾ ਉਭਾਰ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। Norges Bank ਵਰਗੇ ਸੰਪ੍ਰਭੂ ਸੰਪਤੀ ਫੰਡਾਂ ਦਾ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਲੰਬਾ ਸਮਾਂ-ਹੱਦ (Time Horizon) ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਐਕਟਿਵ ਫੰਡਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਛੋਟੀ-ਮਿਆਦ ਦੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ (Short-term Market Fluctuations) ਪ੍ਰਤੀ ਘੱਟ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰ ਖਰੀਦ ਇਹ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਹੋਰ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਰੁਝਾਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਵਿਕਾਸ ਕਹਾਣੀ (Long-term Growth Story) ਵਿੱਚ ਅਜੇ ਵੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ।

ਵਿਆਪਕ FPI ਰੁਝਾਨ

ਇਹ ਮੂਵਮੈਂਟ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਰੁਝਾਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ FPIs ਭਾਰਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਨੈੱਟ ਵਿਕਰੇਤਾ (Net Sellers) ਰਹੇ ਹਨ। ਅੰਕੜੇ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਚੋਟੀ ਦੇ 20 FPIs ਦੁਆਰਾ ਰੱਖੀ ਗਈ ਕੁੱਲ ਸੰਪਤੀ ਸਮੂਹਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ 12% ਘਟੀ ਹੈ, ਜੋ ₹4.54 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਘਟ ਕੇ ₹4.04 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਅਪ੍ਰੈਲ 2024 ਤੋਂ, ਆਫਸ਼ੋਰ ਫੰਡਾਂ ਨੇ ₹4.6 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ੇਅਰ ਵੇਚੇ ਹਨ। ਵਿਕਰੀ ਦੇ ਇਸ ਵਿਆਪਕ ਦਬਾਅ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਤਿਮਾਹੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀ ਅਸਥਿਰਤਾ (Volatility) ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਕਾਰਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਹੋਰ ਵੱਡੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੀਆਂ ਰਣਨੀਤੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿਵਸਥਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, Goldman Sachs ਹੁਣ ਭਾਰਤੀ ਨਿਵੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ₹45,534 ਕਰੋੜ ਦੇ ਨਾਲ ਦੂਜੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਹੋਲਡਿੰਗਜ਼ ਨੂੰ ਕਾਫੀ ਵਧਾਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, Nalanda Fund ਅਤੇ GQG Partners ਵਰਗੇ ਹੋਰ ਫੰਡਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਐਕਸਪੋਜ਼ਰ ਨੂੰ ਘਟਾਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਇਕੁਇਟੀ ਵੱਲ ਕਈ ਗਲੋਬਲ ਸੰਸਥਾਗਤ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਪਣਾਏ ਗਏ ਸਾਵਧਾਨ ਰੁਖ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਕੀ ਗਲਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?

ਜਦੋਂ ਕਿ ਸੰਪ੍ਰਭੂ ਫੰਡਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਸਮਰਥਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, Capital Group ਵਰਗੇ ਐਕਟਿਵ ਮੈਨੇਜਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਭਾਰੀ ਵਿਕਰੀ ਸ਼ੇਅਰ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ 'ਤੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਦਬਾਅ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਹੋਰ ਐਕਟਿਵ ਫੰਡ ਇਸ ਮਾਰਗ 'ਤੇ ਚੱਲਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਸ ਨਾਲ ਸੂਚਕਾਂਕ (Indices) ਵਿੱਚ ਅਸਥਿਰਤਾ ਵੱਧ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਨੋਟ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਵੱਡੇ ਸੰਸਥਾਗਤ ਫੰਡ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਕੁਝ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤਰਲਤਾ (Liquidity) ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਬਾਜ਼ਾਰ ਲਈ ਮੁੱਖ ਜੋਖਮ ਉੱਚ ਵੈਲਿਊਏਸ਼ਨ ਪੱਧਰ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਗਲੋਬਲ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਘੱਟ ਆਕਰਸ਼ਕ ਬਣਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜੋ ਇਸ ਸਮੇਂ ਬਿਹਤਰ ਕੀਮਤ-ਤੋਂ-ਆਮਦਨ ਅਨੁਪਾਤ (Price-to-Earnings Ratios) ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਟਰੈਕ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?

ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਹੋਏ, ਫੋਕਸ ਮਹੀਨਾਵਾਰ FPI ਫਲੋ ਡੇਟਾ (Monthly FPI Flow Data) 'ਤੇ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਖਣਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਐਕਟਿਵ ਮੈਨੇਜਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇਹ ਵਿਕਰੀ ਜਾਰੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਇਹ ਸਥਿਰ ਹੋਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਹਨਾਂ ਵੱਡੇ ਫੰਡਾਂ ਦੀ ਟਿੱਪਣੀ ਦੇਖਣ ਨਾਲ ਭਾਰਤੀ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਕਮਾਈ (Indian Corporate Earnings) ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਅਰਥਚਾਰੇ (Domestic Economy) 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਊਟਲੁੱਕ (Outlook) ਬਾਰੇ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਰੁਪਏ (Rupee) ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ 'ਤੇ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ FPI ਵਿਕਰੀ ਅਕਸਰ ਮੁਦਰਾ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਫਿਰ ਵਿਆਪਕ ਬਾਜ਼ਾਰ ਸెంਟੀਮੈਂਟ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ, Norges Bank ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੰਪ੍ਰਭੂ ਫੰਡ ਆਪਣੇ ਪੋਰਟਫੋਲੀਓ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਅਨੁਕੂਲ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਇਸ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਹੋਰ ਸੰਸਥਾਗਤ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੋਂ ਦੇਖੀ ਗਈ ਵਿਕਰੀ ਦੇ ਲਈ ਇੱਕ ਕਾਊਂਟਰ-ਬੈਲੈਂਸ (Counter-balance) ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।