नार्वेजियन प्रशासनाने रशियन संशोधन जहाज 'Professor Molchanov' जप्त केले आहे. युक्रेनच्या Naftogaz कंपनीने जिंकलेल्या **$4.22 अब्जांच्या** लवादाच्या निर्णयाची अंमलबजावणी करण्यासाठी ही कारवाई करण्यात आली असून, यामुळे आंतरराष्ट्रीय स्तरावर तणाव वाढला आहे.
नार्वेमधील बॅरेन्ट्सबर्ग बंदरात २ सप्टेंबर २०२६ रोजी रशियन मालकीचे 'Professor Molchanov' हे संशोधन जहाज स्थानिक प्रशासनाने जप्त केले आहे. नॉर्ड-ट्रॉम्स आणि सेन्जा जिल्हा न्यायालयाने ३१ ऑगस्ट २०२६ रोजी दिलेल्या आदेशानुसार ही कारवाई झाली. युक्रेनच्या सरकारी ऊर्जा कंपनी Naftogaz ने २०२३ मध्ये हेग येथील लवादाकडून जिंकलेल्या $4.22 अब्जांच्या दाव्याची वसुली करण्यासाठी हे पाऊल उचलले आहे.
वादाचे मूळ आणि कायदेशीर डावपेच
हा वाद २०१४ मध्ये क्रिमियाच्या विलीनीकरणानंतर Naftogaz च्या पायाभूत सुविधा, गॅस फील्ड्स आणि पाइपलाइन नेटवर्क बेकायदेशीरपणे बळकावल्यामुळे निर्माण झाला आहे. मॉस्कोने आंतरराष्ट्रीय लवादाचे दंड भरण्यास नकार दिल्याने, आता Naftogaz ने जगभरात रशियन सरकारच्या मालमत्ता शोधून त्या जप्त करण्याची आक्रमक रणनीती स्वीकारली आहे.
कायदेशीर पेच आणि राजनैतिक तणाव
ही कारवाई आंतरराष्ट्रीय कायद्यानुसार 'समुद्री चाचेगिरी' असल्याचे रशियन अधिकाऱ्यांचे म्हणणे आहे. या जप्तीला न्यायालयात आव्हान देण्याचा निर्णय रशियाने घेतला आहे. गुंतवणूकदारांसाठी हे एक मोठे आव्हान आहे, कारण सरकारी मालमत्तेची 'सार्वभौम सुरक्षा' (Sovereign Immunity) आणि 'व्यावसायिक मालमत्ता' यातील फरक स्पष्ट करणे आता नॉर्वेच्या न्यायालयांपुढील कठीण परीक्षा ठरणार आहे.
येत्या काळात या जहाजाच्या लिलावाबाबत किंवा सुटकेबाबत जो काही निर्णय होईल, तो भविष्यातील अशा प्रकारच्या आंतरराष्ट्रीय वसुलीच्या प्रकरणांसाठी एक महत्त्वपूर्ण बेंचमार्क ठरणार आहे.