इराणने तेहरानमध्ये 'Janfada' या नावाने नागरी सैन्य प्रशिक्षण कार्यक्रम सुरू केला आहे. अमेरिका आणि इस्रायलसोबत वाढलेल्या तणावाच्या पार्श्वभूमीवर सुरू झालेली ही हालचाल गुंतवणूकदारांसाठी चिंतेची बाब ठरू शकते, कारण याचा थेट परिणाम ग्लोबल ऑईल सप्लाय आणि बाजारातील अस्थिरतेवर होण्याची शक्यता आहे.
इराणने अधिकृतपणे 'Janfada' हा नागरी लष्करी प्रशिक्षण कार्यक्रम तेहरानमधील विविध केंद्रांवर सुरू केला आहे. या उपक्रमाचा मुख्य उद्देश नागरिकांना, विशेषतः महिलांना, राष्ट्रीय संरक्षणासाठी सज्ज करणे हा आहे. यात पिस्तूल चालवणे, अँटी-एअरक्राफ्ट उपकरणांचा वापर आणि अडथळे पार करण्याचे प्रशिक्षण दिले जाणार आहे. 'Basij' या संघटनेद्वारे सुमारे १,००० बटालियन तयार करण्याचे लक्ष्य ठेवण्यात आले आहे.
ही लष्करी तयारी अशा वेळी होत आहे जेव्हा फेब्रुवारी २०२६ पासून सुरू असलेला संघर्ष अधिक गडद झाला आहे. ८ एप्रिल २०२६ रोजी झालेली तात्पुरती युद्धविराम चर्चा अयशस्वी ठरल्याने, आता दोन्ही बाजूंनी लष्करी सज्जतेवर भर दिला जात आहे.
भारतीय बाजारावर काय होईल परिणाम?
भारतीय गुंतवणूकदारांसाठी ही परिस्थिती अत्यंत संवेदनशील आहे, कारण याचे मुख्य कारण 'Strait of Hormuz' आहे. हे ठिकाण जागतिक ऑईल आणि गॅस पुरवठ्यासाठी अत्यंत महत्त्वाचे आहे. जर या भागात काही अडथळे निर्माण झाले, तर कच्च्या तेलाच्या जागतिक किमतीत मोठी वाढ होऊ शकते.
भारत हा ऊर्जेचा मोठा आयातदार असल्याने, तेलाच्या किमतीत वाढ झाल्यास त्याचा थेट परिणाम:
- महागाई (Inflation) वाढू शकते.
- कॉर्पोरेट कंपन्यांच्या Margins वर दबाव येईल.
- देशाच्या Fiscal Deficit वर नकारात्मक परिणाम होण्याची भीती आहे.
याव्यतिरिक्त, पुरवठा साखळीत (Supply Chain) अडथळे निर्माण झाल्यास आंतरराष्ट्रीय व्यापारावर अवलंबून असलेल्या कंपन्यांना लॉजिस्टिकचा मोठा खर्च करावा लागू शकतो. सध्याची अनिश्चितता पाहता, बाजारात अस्थिरता वाढण्याची चिन्हे आहेत आणि गुंतवणूकदार सुरक्षित मालमत्तांकडे (Safe Assets) वळण्याची शक्यता आहे. भविष्यात कच्च्या तेलाचे दर आणि मुत्सद्दी घडामोडींकडे बारकाईने लक्ष ठेवणे गरजेचे ठरेल.