यमेनमधील मोखा (Mokha) बंदरावर हुथी बंडखोरांनी ताबा मिळवल्याने जागतिक बाजारात खळबळ उडाली आहे. याचा थेट परिणाम म्हणून ब्रेंट क्रूड ऑइल (Brent Crude) आता **$105** प्रति बॅरलच्या पुढे गेले असून, भारतीय एअरलाईन्स आणि ऑईल कंपन्यांच्या नफ्यावर दबाव वाढण्याची भीती निर्माण झाली आहे.
मध्यपूर्वेतील भू-राजकीय तणाव पुन्हा एकदा वाढला असून, १० सप्टेंबर २०२६ रोजी हुथी बंडखोरांनी यमेनमधील मोखा बंदरावर कब्जा केला आहे. हे बंदर 'बाब-एल-मंडेब' (Bab el-Mandeb) सामुद्रधुनीच्या जवळ असल्याने अत्यंत महत्त्वाचे आहे. जागतिक व्यापारातील सुमारे १२% मालवाहतूक याच मार्गावरून होते, त्यामुळे आता तेलाच्या पुरवठ्यावर परिणाम होण्याची भीती निर्माण झाली आहे.
भारतीय बाजारावर काय परिणाम होईल?
भारत कच्च्या तेलाचा मोठा आयातदार देश आहे. तेलाच्या किमतीत झालेली ही वाढ देशाचे 'इंपोर्ट बिल' वाढवू शकते. यामुळे रुपयावर दबाव येईल आणि देशांतर्गत महागाई वाढण्याची शक्यता नाकारता येत नाही.
कोणत्या सेक्टरला फटका बसेल?
१. ऑईल मार्केटिंग कंपन्या (OMCs): कच्च्या तेलाच्या किमती वाढल्यास आणि कंपन्यांना हा खर्च ग्राहकांवर न टाकता आल्यास त्यांच्या मार्जिनवर मोठा परिणाम होईल.
२. एव्हिएशन सेक्टर: एअरलाईन्ससाठी एव्हिएशन टर्बाइन फ्युएल (ATF) हा खर्चाचा मुख्य भाग आहे. इंधन महाग झाल्यामुळे विमान कंपन्यांचा ऑपरेटिंग प्रॉफिट घटू शकतो.
३. लॉजिस्टिक आणि एक्सपोर्ट: लाल समुद्रातील वाहतुकीत अडथळा निर्माण झाल्यास फ्रेट (Freight) खर्च वाढेल, ज्यामुळे भारतीय निर्यातीची स्पर्धात्मकता कमी होऊ शकते.
वाढता तणाव
परिस्थिती अधिक गंभीर होत आहे कारण इस्रायलचे संरक्षण मंत्री इस्रायल कॅट्झ (Israel Katz) यांनी इशारा दिला आहे की, हल्ला झाल्यास इस्रायल इराणच्या ऊर्जा पायाभूत सुविधांना लक्ष्य करेल. या धमकीमुळे बाजारात अनिश्चितता वाढली असून कच्च्या तेलाच्या किमतीत भविष्यातही अस्थिरता राहण्याची शक्यता आहे.