बल्गेरियाच्या सागरी हद्दीत दोन व्यापारी जहाजांवर झालेल्या ड्रोन हल्ल्यांमुळे जागतिक लॉजिस्टिक क्षेत्रासमोर मोठे संकट उभे राहिले आहे. यामुळे शिपिंग खर्च आणि इन्शुरन्स प्रीमियममध्ये वाढ होण्याची शक्यता आहे, ज्याचा थेट परिणाम अन्नधान्य आणि खाद्यतेलाच्या पुरवठा साखळीवर होऊ शकतो.
काय घडले नेमके?
६ ऑक्टोबर २०२६ रोजी ब्लॅक सी (Black Sea) क्षेत्रात एक गंभीर सुरक्षा घटना घडली. बल्गेरियाच्या एक्सक्लुझिव्ह इकॉनॉमिक झोनमध्ये Alfa Watan आणि Able या दोन कार्गो जहाजांवर ड्रोन हल्ले झाले. यापैकी 'Alfa Watan' हे जहाज पूर्णपणे बुडाले असून त्यात जीवितहानी झाली आहे, तर 'Able' जहाजावरील कर्मचाऱ्यांना सुखरूप बाहेर काढण्यात यश आले आहे.
जागतिक व्यापारावर होणारा परिणाम
या हल्ल्यांमुळे महत्त्वाच्या सागरी मार्गांच्या सुरक्षेवर प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे. याचा सर्वात मोठा परिणाम म्हणजे 'वॉर-रिस्क इन्शुरन्स' (War-risk insurance) च्या दरात मोठी वाढ होऊ शकते. जहाजांचे मार्ग बदलल्यास किंवा सुरक्षा वाढवल्यास मालवाहतुकीचा खर्च (Freight rates) मोठ्या प्रमाणावर वाढेल, ज्यामुळे गव्हापासून ते सूर्यफूल तेलापर्यंतच्या वस्तूंच्या किमती जागतिक बाजारपेठेत वधारू शकतात.
भारतीय बाजारावर काय परिणाम होईल?
जरी ही जहाजे थेट भारतीय कंपन्यांची नसली, तरी जागतिक कमोडिटी किमतींमधील अस्थिरता भारतासाठी चिंतेची बाब आहे. इंधनाचा वापर वाढणे आणि वाहतुकीस लागणारा वेळ वाढणे यामुळे लॉजिस्टिक कंपन्यांच्या ऑपरेटिंग मार्जिनवर दबाव येऊ शकतो. तसेच, पुरवठा साखळीतील अडथळ्यांमुळे भारतात अन्नधान्य आणि तेलाच्या महागाईत भर पडण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे. येणाऱ्या काळात 'मरीन इन्शुरन्स अंडररायटर्स' या क्षेत्राला कोणत्या श्रेणीत (Risk Rating) ठेवतात आणि ग्लोबल फ्रेट इंडेक्स (Freight Indices) कसा बदलतो, याकडे गुंतवणूकदारांचे बारीक लक्ष असेल.