एअर इंडियाला ₹22,000 कोटींचा विक्रमी तोटा! सिंगापूर एअरलाइन्सच्या CEO ने केली टाटा ग्रुपशी बैठक

एअर इंडियाच्या आर्थिक स्थितीत घसरण

टाटा ग्रुपने 2022 मध्ये एअर इंडिया ताब्यात घेतल्यानंतर, चालू आर्थिक वर्ष 2026 च्या अखेरीस कंपनी ₹22,000 कोटींहून अधिक तोटा नोंदवण्याची शक्यता आहे. हा आतापर्यंतचा सर्वात मोठा तोटा मानला जात आहे, ज्यामुळे कंपनीच्या ट्रान्सफॉर्मेशन (Transformation) प्रयत्नांना मोठा धक्का बसला आहे. याच काळात CEO कॅम्पबेल विल्सन हे 2026 च्या उत्तरार्धात पद सोडणार आहेत, तसेच कंपनीला एका विमान वाहतूक नियामकाकडून (aviation regulator) कमी दर्जाचे सुरक्षा रेटिंग (safety ratings) देखील मिळाले आहे. सिंगापूर एअरलाइन्सची (SIA) एअर इंडियामध्ये 25.1% हिस्सेदारी असल्याने, या नुकसानीचा थेट परिणाम त्यांच्या गुंतवणुकीवर होत आहे.

इंधन खर्च आणि भू-राजकीय तणावाचा फटका

पश्चिम आशियातील (West Asia) भू-राजकीय तणावामुळे (geopolitical tensions) विमान वाहतूक खर्चात (aviation costs) मोठी वाढ झाली आहे. पाकिस्तान आणि मध्य पूर्वेकडील (Middle East) हवाई क्षेत्रात (airspace) सुरुवातीला झालेले निर्बंध आणि सध्याच्या अडचणींमुळे एअर इंडियासारख्या कंपन्यांना युरोप आणि उत्तर अमेरिकेसाठी लांब पल्ल्याचे मार्ग (longer routes) अवलंबावे लागत आहेत. यामुळे इंधनाचा वापर (fuel consumption) वाढला आहे, प्रवासाचा वेळ वाढला आहे आणि ऑपरेशनल खर्च (operational expenses) वाढले आहेत. एप्रिल 2026 मध्ये, पुरवठ्यातील समस्या आणि कच्च्या तेलाच्या वाढत्या किमतींमुळे (rising crude oil prices) भारतात जेट फ्युएलच्या (jet fuel) किमती ₹2 लाखांप्रति किलोलीटरच्या विक्रमी पातळीवर पोहोचल्या. विमान इंधनाचा (Aviation Turbine Fuel - ATF) खर्च सामान्यतः एअरलाइनच्या ऑपरेशनल खर्चाच्या 40% पर्यंत असतो. उदाहरणार्थ, दिल्ली ते मँचेस्टर (Delhi to Manchester) सारख्या विमानांना इराण आणि पाकिस्तानच्या हवाई क्षेत्राला वळसा घालून प्रवास करावा लागत आहे, ज्यामुळे प्रवासाला 3 तासांहून अधिक वेळ लागतो.

भीषण विमान अपघाताचा परिणाम

एअर इंडियाला आणखी एका मोठ्या धक्क्याला सामोरे जावे लागले आहे. 12 जून 2025 रोजी झालेल्या AI171 बोईंग 787-8 (Boeing 787-8) विमानाचा भीषण अपघात, ज्यात 241 प्रवासी आणि 19 जमिनीवरील लोकांचा मृत्यू झाला होता. या अपघाताच्या तपासात, अपघाताचे कारण जाणूनबुजून इंधन बंद करणे (deliberate fuel cutoff) असू शकते, अशी शक्यता वर्तवली जात आहे.

देशांतर्गत प्रतिस्पर्धी इंडिगोशी तुलना

याउलट, देशांतर्गत प्रतिस्पर्धी इंडिगो (IndiGo - InterGlobe Aviation) अधिक आर्थिक स्थिरता दर्शवते. एप्रिल 2026 पर्यंत, इंडिगोचे मार्केट कॅपिटलायझेशन (market capitalization) अंदाजे ₹1.8 ट्रिलियन होते. इंडिगोला देखील चलनवाढीमुळे (currency volatility) आणि गल्फमधील (Gulf) उड्डाणांमध्ये कपात केल्यामुळे Q2 FY26 मध्ये काही तोटा झाला होता, परंतु मोठ्या प्रमाणात उड्डाणे आणि बाजारातील मजबूत पकड यामुळे ती अधिक चांगल्या स्थितीत आहे. तुलनात्मकदृष्ट्या, सिंगापूर एअरलाइन्सचे P/E गुणोत्तर (P/E ratio) सुमारे 7.7 ते 18 च्या दरम्यान आहे.

एकत्रीकरण आणि भांडवल उभारणीची आव्हाने

एअर इंडियाला विस्टारा (Vistara) सोबतच्या विलीनीकरणासह (merger) महत्त्वपूर्ण एकत्रीकरण आव्हानांना (integration challenges) सामोरे जावे लागत आहे, आणि कंपनीवर अधिग्रहणातून (acquisition) आलेले मोठे कर्ज (debt burden) आहे. कंपनीने भागधारकांकडून (shareholders) अतिरिक्त भांडवलाची (additional capital) मागणी केली आहे, परंतु ही रक्कम त्यांच्या गरजा पूर्ण करण्यासाठी पुरेशी नसू शकते, ज्यामुळे बाह्य वित्तपुरवठा (external financing) आवश्यक ठरू शकतो.

SIA च्या गुंतवणुकीवर प्रश्नचिन्ह

एअर इंडियाच्या पुनरुज्जीवनाचे (turnaround) यश ऑपरेशनल अकार्यक्षमतेवर (operational inefficiencies) मात करणे, एकत्रीकरण पूर्ण करणे आणि सततच्या आर्थिक व भू-राजकीय दबावांना (economic and geopolitical pressures) सामोरे जाण्यावर अवलंबून असेल.