देशात विमानतळ आणि महामार्गांचे जाळे मोठ्या प्रमाणावर विस्तारले असूनही आंतरराष्ट्रीय पर्यटकांच्या ओघात हवी तशी वाढ झालेली नाही. देशांतर्गत पर्यटनात रेकॉर्डब्रेक वाढ झाली असली तरी, परदेशी पर्यटकांची संख्या वाढवणे हॉस्पिटॅलिटी क्षेत्रासमोर मोठे आव्हान आहे.
भारत सध्या इतिहासातील सर्वात मोठ्या पायाभूत सुविधांच्या विस्ताराच्या टप्प्यातून जात आहे. देशात १५० हून अधिक विमानतळ कार्यान्वित झाली असून हजारो किलोमीटरचे नवीन महामार्ग बांधले गेले आहेत. मात्र, या सुविधा आणि प्रत्यक्षात येणारे आंतरराष्ट्रीय पर्यटक यांच्यात मोठी दरी असल्याचे दिसून येते. २०२४ मध्ये देशांतर्गत पर्यटनाने ३ अब्जांचा टप्पा ओलांडला असला तरी, परदेशी पर्यटकांच्या आगमनाचा वेग अपेक्षेपेक्षा कमी आहे.
हॉस्पिटॅलिटी क्षेत्रावर काय परिणाम?
हॉस्पिटॅलिटी क्षेत्रातील गुंतवणूकदारांसाठी ही स्थिती आव्हानात्मक आहे. हॉटेल चेन आणि पर्यटन कंपन्यांना सध्या देशांतर्गत मागणीमुळे चांगला आधार मिळत आहे, ज्यामुळे रूम रेट्स स्थिर आहेत. मात्र, आंतरराष्ट्रीय पर्यटक हे अधिक खर्च करणारे (Premium Spending) असतात. त्यांचे आगमन कमी राहिल्याने हॉटेल कंपन्यांच्या 'रेव्हेन्यू पर अवेलेबल रूम' (RevPAR) वाढीवर मर्यादा येत आहेत.
मार्केटिंगमधील त्रुटी आणि आउटबाउंड ट्रेन्ड
तज्ज्ञांच्या मते, भारताच्या पर्यटन मार्केटिंगमध्ये एकसंधतेचा अभाव आहे. राज्यांच्या विखुरलेल्या मार्केटिंग धोरणांमुळे जागतिक स्तरावर भारताची एक ब्रँड प्रतिमा तयार होण्यास अडथळा येत आहे. याशिवाय, भारतीयांचे परदेश प्रवास (Outbound Travel) झपाट्याने वाढत आहेत. यामुळे भारत पर्यटनातून परकीय चलन मिळवण्याऐवजी खर्च करणारा देश बनण्याची भीती निर्माण झाली आहे.
गुंतवणूकदारांसाठी काय महत्त्वाचे?
भविष्यात गुंतवणूकदारांनी हॉटेल कंपन्यांचे आंतरराष्ट्रीय ऑक्युपन्सी रेट्स (Occupancy Rates) आणि व्हिसा प्रक्रियेतील सुलभता याकडे बारकाईने लक्ष देणे गरजेचे आहे. पायाभूत सुविधांनंतर आता 'मार्केटिंग' आणि 'ब्रँडिंग' वर सरकार किती भर देते, हेच हॉस्पिटॅलिटी क्षेत्राच्या भविष्यातील नफ्याचे मुख्य गमक ठरेल.