पर्यटन क्षेत्रात मोठी क्रांती घडवण्याच्या तयारीत भारत. **2047** पर्यंत **$3 ट्रिलियन** इकॉनॉमीचे उद्दिष्ट ठेवण्यात आले असून, आता केवळ संख्येवर नाही तर हाय-व्हॅल्यू अनुभवांवर सरकारचा भर असणार आहे.
भारत आता आपल्या पर्यटन धोरणात आमूलाग्र बदल करत आहे. केवळ पर्यटकांच्या संख्येवर लक्ष केंद्रित न करता, आता 'हाय-व्हॅल्यू डेस्टिनेशन' डेव्हलपमेंटवर भर दिला जात आहे. 'विकसित भारत 2047' अंतर्गत या क्षेत्राला $3 ट्रिलियन इकॉनॉमीचे इंजिन बनवण्याचे ध्येय आहे. आर्थिक वर्ष 2024 मध्ये देशांतर्गत पर्यटकांनी $162.9 अब्ज खर्च केले आहेत, जे या क्षेत्राची सध्याची व्याप्ती दर्शवते. आता ग्रामीण, साहसी आणि क्रूझ टुरिझम सारख्या विशेष सर्किट्सवर सरकार भर देत आहे.
इन्फ्रास्ट्रक्चर आणि विस्तार
कनेक्टिव्हिटीमधील अडथळे आता दूर होत आहेत. 2026 पर्यंत भारतात 166 कार्यरत विमानतळ आहेत आणि वंदे भारत रेल्वे जाळ्याचा विस्तार वेगाने होत आहे. आता गुंतवणूकदारांचे लक्ष टायर-II आणि टायर-III शहरांकडे वळले आहे. तिथे नामांकित हॉटेल चेन आणि होमस्टे नेटवर्क्सना मोठी संधी आहे.
मनुष्यबळाची समस्या (Human Capital Bottleneck)
इन्फ्रास्ट्रक्चर वाढत असले तरी, कुशल कामगारांची कमतरता हे मोठे आव्हान आहे. 2024 मध्ये या क्षेत्राने 84.6 दशलक्ष नोकऱ्या दिल्या आहेत, परंतु 2035 पर्यंत 11 दशलक्ष कर्मचाऱ्यांची तूट निर्माण होण्याचा इशारा अहवालातून देण्यात आला आहे. यामुळे सेवांच्या गुणवत्तेवर परिणाम होण्याची शक्यता आहे.
गुंतवणूकदारांसाठी महत्त्वाचे
येणाऱ्या काळात सरकार व्हिसा सुलभता आणि आंतरराष्ट्रीय ब्रँडिंगवर काम करणार आहे. सध्या भारतात परदेशी पर्यटकांची संख्या 9.15 दशलक्ष असून, त्यांचा मुक्काम सरासरी 18.1 दिवस इतका आहे. गुंतवणूकदारांनी आता राज्यांच्या पर्यटन धोरणांकडे आणि हॉस्पिटॅलिटी कंपन्या कुशल मनुष्यबळ कसे टिकवून ठेवतात, याकडे लक्ष देणे गरजेचे आहे.