फूड-टेक स्टार्टअप 'Wonder' ने कर्मचाऱ्यांच्या प्रमोशनसाठी एआय (AI) प्रणालीचा वापर सुरू केला आहे. 'Value Above Replacement' या निकषावर आधारित ही नवी पद्धत कंपनीच्या पारदर्शकतेवर शिक्कामोर्तब करत आहे, ज्यामुळे भविष्यातील आयपीओ (IPO) च्या दिशेने कंपनीची वाटचाल अधिक वेगवान मानली जात आहे.
फूड-टेक क्षेत्रातील दिग्गज आणि अब्जाधीश उद्योजक मार्क लोर (Marc Lore) यांच्या 'Wonder' कंपनीने आता कॉर्पोरेट व्यवस्थापनात मोठी क्रांती केली आहे. कंपनीने कर्मचाऱ्यांच्या पदोन्नतीचे (Promotion) निर्णय घेण्यासाठी कृत्रिम बुद्धिमत्तेचा (AI) आधार घेण्यास सुरुवात केली आहे. मानवी पूर्वग्रह टाळून योग्य गुणवत्तेला वाव मिळावा, हा यामागचा मुख्य उद्देश आहे.
'Value Above Replacement' (VAR) म्हणजे काय?
या प्रणालीचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे 'Value Above Replacement' (VAR) हे मेट्रिक. खेळांच्या विश्वातून घेतलेल्या या संकल्पनेचा वापर करून, एखाद्या कर्मचाऱ्याच्या जागी दुसरा योग्य उमेदवार मिळवणे किती कठीण आहे, याचे मोजमाप केले जाते. दर सहा महिन्यांनी मिळणारा सहकाऱ्यांचा अभिप्राय (Peer Feedback) आणि कामगिरीची आकडेवारी एकत्र करून, एआय एक परफॉर्मन्स इंडेक्स तयार करते. या इंडेक्सच्या आधारावरच बढतीचे निर्णय घेतले जातात.
जरी एआय शिफारसी देत असले तरी, व्यवस्थापकांकडे (Managers) अजूनही अंतिम निर्णय घेण्याचे अधिकार आहेत. एआयच्या निष्कर्षांमध्ये मानवी संदर्भाची कमतरता असल्यास व्यवस्थापक त्यात बदल करू शकतात. मात्र, जसजसा डेटा अधिक अचूक होत आहे, तसतसे मानवी हस्तक्षेप कमी होत असल्याचे कंपनीने स्पष्ट केले आहे.
कॉर्पोरेट संस्कृती आणि पारदर्शकता
'Wonder' ची कार्यपद्धती आधीच 'तायक्वांदो बेल्ट' रँकिंग प्रणालीमुळे चर्चेत राहिली आहे. कर्मचाऱ्यांना पगाराचा डेटा उघड ठेवणे आणि बढतीमध्ये एआयचा वापर करणे, यातून कंपनी 'रॅडिकल ट्रान्सपरन्सी' (Radical Transparency) राखण्याचा प्रयत्न करत आहे. यामुळे महिला किंवा अल्पसंख्याक कर्मचाऱ्यांविरुद्ध होणारा संभाव्य भेदभाव टाळणे शक्य होईल, अशी व्यवस्थापनाची धारणा आहे.
भविष्यातील गुंतवणूकदारांसाठी काय संकेत आहेत?
अलीकडेच कंपनीने $650 दशलक्ष चा 'सीरीज डी' (Series D) निधी उभारला आहे. 2027 ते 2028 या काळात कंपनी आपला आयपीओ (IPO) आणण्याच्या तयारीत असल्याचे वृत्त आहे. वाढीच्या काळात व्यवस्थापन प्रक्रिया प्रमाणित करणे, हा एक सकारात्मक संकेत मानला जातो.
तथापि, गुंतवणूकदारांनी हे लक्षात घेणे गरजेचे आहे की, एआयवर आधारित निर्णय घेताना अल्गोरिदमिक बायस (Algorithmic Bias) किंवा चुकीच्या विश्लेषणाचा धोका असू शकतो. कंपनी वेगाने विस्तार करत असल्याने, वाढता खर्च आणि ऑपरेशन्स हाताळणे हे पुढील काळात मोठे आव्हान असेल. या डेटा-आधारित मॉडेलच्या यशामुळे भविष्यात कंपनीची उत्पादकता आणि टॅलेंट रिटेंशन किती सुधारते, यावरच पुढील वाटचाल अवलंबून असेल.