चीनमधील AI आणि रोबोटिक्सच्या वेगाला समजून घेण्यासाठी पाश्चात्य तंत्रज्ञान कंपन्यांच्या प्रमुखांचा चीन दौरा वाढला आहे. नाविन्यपूर्ण तंत्रज्ञान आणि उत्पादनातील तफावत भरून काढण्यासाठी हे पाऊल उचलले जात आहे.
जागतिक स्तरावर तंत्रज्ञान कंपन्यांच्या धोरणांमध्ये मोठा बदल दिसून येत आहे. अमेरिका आणि युरोपातील कंपन्यांचे वरिष्ठ अधिकारी आणि गुंतवणूकदार मोठ्या संख्येने चीनच्या 'शेंझेन' (Shenzhen) सारख्या औद्योगिक केंद्रांना भेटी देत आहेत. या भेटींचा मुख्य उद्देश चिनी कंपन्या नेमके कशा प्रकारे AI आणि रोबोटिक्सचा वापर करून मोठ्या प्रमाणावर उत्पादन (Scale) करत आहेत, हे जवळून पाहणे हा आहे.
'इंडस्ट्रियल टुरिझम'चा वाढता कल
याला सध्या 'इंडस्ट्रियल टुरिझम' म्हटले जात आहे. कॉर्पोरेट नेते आता अत्याधुनिक मॅन्युफॅक्चरिंग फॅसिलिटीज पाहण्यासाठी मोठी गुंतवणूक करत आहेत. एजन्सींच्या अहवालानुसार, अशा मागण्यांमध्ये गेल्या वर्षाच्या तुलनेत 50% वाढ झाली आहे. पाश्चात्य कंपन्यांचा फोकस आता केवळ आऊटसोर्सिंगवर नाही, तर चीन आपल्या असेंब्ली लाईन्समध्ये AI चा वापर किती प्रभावीपणे करतो, हे आत्मसात करण्यावर आहे.
गुंतवणूकदारांसाठी काय आहे संकेत?
एकीकडे भू-राजकीय तणाव आणि व्यापार निर्बंधांमुळे दोन्ही देश एकमेकांपासून दूर (Decoupling) जात असल्याचे चित्र आहे, तर दुसरीकडे प्रत्यक्ष तंत्रज्ञान क्षेत्रात हे दोन्ही देश एकमेकांशी घट्ट जोडलेले आहेत. रोबोटिक्स आणि AI क्षेत्रात काम करणाऱ्या अनेक पाश्चात्य कंपन्या आजही हार्डवेअर पार्टसाठी चिनी पुरवठा साखळीवर अवलंबून आहेत.
धोरणात्मक जोखीम (Strategic Risks)
जरी चिनी कंपन्या हार्डवेअर निर्मितीत आघाडीवर असल्या, तरी पाश्चात्य कंपन्यांकडे आजही जागतिक स्तरावर 'इंटेलेक्चुअल प्रॉपर्टी' (IP) आणि सॉफ्टवेअर नफ्याचा मोठा वाटा आहे. मात्र, परदेशी कंपन्यांसमोर दोन मोठी आव्हाने आहेत:
१. बौद्धिक संपदेचे संरक्षण: चीनमधील सहकाऱ्यांचे लवकर स्पर्धकांत रूपांतर होण्याचा धोका.
२. धोरणात्मक बदल: व्यापाराशी संबंधित भविष्यातील सरकारी निर्बंधांमुळे होणारे संभाव्य नुकसान.
गुंतवणूकदारांनी या फॅक्टरी दौऱ्यांचे व्यवसायातील निकालात कसे रूपांतर होते, याकडे लक्ष देणे गरजेचे आहे. पाश्चात्य कंपन्या चीनच्या या प्रगत प्रणाली आपल्या कामकाजात कितपत यशस्वीपणे लागू करू शकतात, हे येणारा काळच ठरवेल.