अमेरिकेच्या सुरक्षा यंत्रणांनी Alibaba आणि DeepSeek सह अनेक चिनी कंपन्यांवर अमेरिकन एआय तंत्रज्ञान चोरल्याचा गंभीर आरोप केला आहे. चीनने मात्र हे दावे फेटाळून लावले असून, या वादामुळे जागतिक टेक क्षेत्रात नवीन निर्बंधांचे संकट निर्माण झाले आहे.
अमेरिकन सुरक्षा यंत्रणा, ज्यामध्ये NSA, CISA आणि FBI यांचा समावेश आहे, त्यांनी संयुक्तपणे एका अहवालाद्वारे चिनी कंपन्यांवर औद्योगिक स्तरावर एआय (AI) तंत्रज्ञान चोरल्याचा ठपका ठेवला आहे. यामध्ये Alibaba, DeepSeek, Moonshot AI, MiniMax, StepFun आणि Z.ai यांसारख्या मोठ्या नावांचा समावेश आहे. या कंपन्यांनी 'नॉलेज डिस्टिलेशन' (Knowledge Distillation) तंत्राचा वापर करून ChatGPT, Gemini आणि Claude सारख्या अमेरिकन मॉडेल्सना चोरल्याचा आरोप आहे.
चीनचे स्पष्टीकरण आणि राजकीय तणाव
चीनच्या परराष्ट्र मंत्रालयाने हे सर्व आरोप फेटाळून लावत त्यांना 'आधारहीन' म्हटले आहे. त्यांच्या मते, चीनची एआय प्रगती ही स्वतःच्या संशोधनावर आधारित आहे. मात्र, अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प आणि राष्ट्राध्यक्ष शी जिनपिंग यांच्या नियोजित चर्चेपूर्वी निर्माण झालेला हा वाद अत्यंत संवेदनशील मानला जात आहे.
गुंतवणूकदारांवर काय परिणाम होईल?
हा वाद केवळ राजनैतिक नसून गुंतवणूकदारांसाठी धोक्याची घंटा आहे. DeepSeek ही कंपनी सुमारे $71 अब्ज व्हॅल्युएशनवर IPO आणण्याच्या तयारीत आहे, अशा वेळी अमेरिकेने निर्बंध लादल्यास या कंपन्यांच्या व्यवसायावर मोठा परिणाम होऊ शकतो. जर अमेरिकेने संबंधित कंपन्यांना 'ट्रेड रिस्ट्रिक्शन लिस्ट'मध्ये टाकले, तर त्यांना जागतिक कम्प्युटिंग संसाधने मिळणे कठीण होईल.
पुढील काळात Google, OpenAI आणि Anthropic सारख्या कंपन्या आपल्या प्लॅटफॉर्मवर अधिक कडक निर्बंध लादण्याची शक्यता आहे. बाजारातील अस्थिरता पाहता, अमेरिकन ट्रेझरी विभाग काय निर्णय घेतो आणि तंत्रज्ञान पुरवठा साखळीवर याचा काय परिणाम होतो, याकडे गुंतवणूकदारांचे लक्ष लागले आहे.