मायक्रोसॉफ्ट, मेटा, ओरॅकल, ॲमेझॉन आणि अल्फाबेट या टेक कंपन्यांनी भविष्यातील AI डेटा सेंटरसाठी तब्बल $1 ट्रिलियन पेक्षा जास्त रकमेचे करार केले आहेत. ही मोठी आर्थिक जबाबदारी अजून बॅलन्स शीटवर नोंदवलेली नाही, ज्यामुळे AI मागणी अपेक्षेप्रमाणे न वाढल्यास मोठे आर्थिक धोके निर्माण होऊ शकतात.
AI साठी कंपन्यांचा मेगा खर्च!
आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स (AI) क्षेत्रातील स्पर्धेमुळे मोठ्या टेक कंपन्यांवर भविष्यातील खर्चाचा मोठा बोजा वाढला आहे. मायक्रोसॉफ्ट, मेटा, ओरॅकल, ॲमेझॉन आणि अल्फाबेट या कंपन्यांनी AI च्या वाढत्या गरजा पूर्ण करण्यासाठी डेटा सेंटर्ससाठी तब्बल $1.16 ट्रिलियन इतक्या रकमेचे भविष्यातील लीज पेमेंटचे करार केले आहेत. हे आकडे दैनंदिन खर्च नसून, अनेकदा अजून तयार नसलेल्या ठिकाणांसाठी केलेले दीर्घकालीन करार आहेत.
'अपूर्ण' लीज करारांचे रहस्य
गुंतवणूकदारांसाठी सर्वात महत्त्वाची बाब म्हणजे हे करार अजून 'अपूर्ण' (uncommenced) आहेत. म्हणजेच, या जागांवर बांधकाम सुरू आहे किंवा त्या विकसित होत आहेत, आणि त्याचे पेमेंट हे कंपन्यांच्या अधिकृत बॅलन्स शीटवर लीज लायबिलिटी म्हणून नोंदवलेले नाहीत. ही आकडेवारी सामान्यतः कंपन्यांच्या फायनान्शियल स्टेटमेंट्सच्या नोट्समध्ये आढळते. मुख्य बॅलन्स शीटवर हे कर्ज दिसत नसल्यामुळे, काही विश्लेषक याला 'छुपे कर्ज' (hidden debt) असंही म्हणत आहेत.
हे करार AI मध्ये केलेल्या मोठ्या गुंतवणुकीचे प्रतीक आहेत. AI क्षमता वाढवण्यासाठी हे इन्फ्रास्ट्रक्चर आवश्यक असले तरी, यामुळे एक मोठी आर्थिक जबाबदारी तयार होते. जर AI सेवांची मागणी अपेक्षेपेक्षा कमी राहिली, तरी कंपन्यांना या महागड्या, दीर्घकालीन डेटा सेंटर्ससाठी पैसे देणे बंधनकारक असेल.
ओरॅकल आणि एकाग्रतेचा धोका
या कंपन्यांमध्ये ओरॅकलचे करार विशेष आहेत. कंपनीने सुमारे $260 अब्ज चे अपूर्ण लीज करार जाहीर केले आहेत, जे त्यांच्या सध्याच्या $37.89 अब्ज च्या लीज लायबिलिटीच्या जवळपास सात पट आहे. हे लीज सामान्यतः 15 ते 19 वर्षांपर्यंत चालणारे आहेत. ओरॅकलने हे देखील नमूद केले आहे की या लीजची किंमत त्यांच्या ग्राहकांशी झालेल्या करारांशी तंतोतंत जुळत नाही. यामुळे एक संभाव्य आर्थिक तफावत निर्माण होऊ शकते: जर ओरॅकलचे ग्राहक गेले किंवा त्यांनी करारांचे नूतनीकरण केले नाही, तरी ओरॅकल डेटा सेंटर्सवरील दीर्घकालीन लीज पेमेंटसाठी जबाबदार राहील.
खर्चाचा आवाका
इतर मोठ्या टेक कंपन्यासुद्धा वेगाने विस्तार करत आहेत. मायक्रोसॉफ्टने $329.1 अब्ज चे अपूर्ण लीजचे मोठे करार केले आहेत. मेटा, जी आपल्या इन्फ्रास्ट्रक्चरचा वेगाने विस्तार करत आहे, तिने अंदाजे $279 अब्ज चे करार केले आहेत, ज्यात जुलै 2026 मध्ये आणखी $68 अब्ज च्या नवीन डेटा सेंटर लीजचा समावेश आहे. अल्फाबेट आणि ॲमेझॉन यांनी देखील लक्षणीय आकडेवारी दिली आहे. मात्र, ॲमेझॉनच्या $137.21 अब्ज च्या करारात वेअरहाऊस आणि विमानांसारख्या इतर मालमत्तांचा समावेश आहे, ज्यामुळे इतर कंपन्यांच्या AI-केंद्रित डेटा सेंटरच्या तुलनेत ते थोडे वेगळे ठरते.
गुंतवणूकदारांनी या कंपन्या या प्रचंड खर्चाचा ताळमेळ प्रत्यक्ष कमाईशी कसा साधतात यावर लक्ष ठेवणे महत्त्वाचे ठरू शकते. शेअरधारकांसाठी मुख्य धोका हा आहे की AI मधून मिळणारे उत्पन्न अपेक्षेपेक्षा हळू वाढल्यास, हे दीर्घकालीन निश्चित झालेले खर्च कंपनीच्या नफ्यावर दबाव आणू शकतात. कंपन्यांनी या डेटा सेंटर्सचे काम कधी सुरू होईल आणि ग्राहकांची मागणी या पायाभूत सुविधांच्या वेगाने होणाऱ्या बांधकामाशी जुळवून घेत आहे की नाही, यावर व्यवस्थापनाकडून आगामी तिमाही निकालांमध्ये काय भाष्य केले जाते हे पाहणे महत्त्वाचे ठरेल.