SpaceX च्या Transporter-18 मोहिमेद्वारे Google ने 'Project Suncatcher' उपग्रह अवकाशात यशस्वीपणे तैनात केला आहे. याद्वारे अंतराळात AI चिप्सच्या कामगिरीची चाचणी घेतली जात असून, भविष्यातील स्पेस-बेस्ड कॉम्प्युटिंगसाठी हे एक मोठे पाऊल मानले जात आहे.
अंतराळात AI ची पहिली चाचणी
SpaceX ने व्हँडेनबर्ग स्पेस फोर्स बेसवरून Transporter-18 मोहीम यशस्वीपणे राबवली, ज्यामध्ये १३० विविध पेलोड्स पृथ्वीच्या खालच्या कक्षेत (Low-Earth Orbit) सोडण्यात आले. यामध्ये गुगलचा 'Project Suncatcher' हा उपग्रह आकर्षणाचा केंद्रबिंदू ठरला आहे. प्लॅनेट लॅब्सच्या सहकार्याने तयार केलेल्या या उपग्रहात गुगलच्या 'Tensor Processing Units' (TPUs) चा वापर करण्यात आला आहे.
संशोधनाचा मुख्य उद्देश
या प्रयोगाचे मुख्य उद्दिष्ट म्हणजे अवकाशातील अतिशय कठीण परिस्थितीत AI हार्डवेअर किती कार्यक्षमतेने काम करू शकते, हे तपासणे. अंतराळातील रेडिएशन, तापमानातील बदल आणि रॉकेट लाँच दरम्यान होणारे हादरे सहन करण्याची क्षमता या चिप्समध्ये आहे का, हे गुगल तपासेल. यशस्वी झाल्यास, सौर ऊर्जेचा वापर करून अंतराळात मोठ्या प्रमाणावर AI कॉम्प्युटिंग करणे शक्य होईल.
तांत्रिक आणि आर्थिक आव्हाने
गुंतवणूकदारांनी हे लक्षात घेणे गरजेचे आहे की हा प्रोजेक्ट सध्या केवळ आर अँड डी (R&D) स्टेजवर आहे. अवकाशात व्हॅक्यूम असल्यामुळे उष्णता बाहेर टाकणे (Cooling) हे एक मोठे तांत्रिक आव्हान आहे. तसेच, सॅटेलाइट कॉन्स्टेलेशन उभारण्याचा खर्च आणि डेटा लिंकची जटिलता पाहता, व्यावसायिकदृष्ट्या हे किती फायदेशीर ठरेल, यावर प्रश्नचिन्ह आहे.
SpaceX ची धडाकेबाज कामगिरी
या मोहिमेत SpaceX चा Falcon 9 रॉकेट बूस्टर २५ व्या वेळी यशस्वीपणे लँड झाला, जे कंपनीच्या पुनर्वापरक्षमतेचा (Reusability) नवा उच्चांक आहे. सध्या ही एक दीर्घकालीन 'मूनशॉट' गुंतवणूक आहे आणि याचा कंपनीच्या महसुलावर किंवा सध्याच्या डेटा सेंटर ऑपरेशन्सवर कोणताही तात्काळ परिणाम होणार नाही.