Applied Materials आणि Lam Research सारख्या जागतिक कंपन्यांनी भारताच्या **₹1.27 लाख कोटी** च्या Semicon 2.0 योजनेनंतर गुंतवणुकीचा वेग वाढवला आहे. यात Tata Electronics महत्त्वाची भूमिका बजावत असून, भारत आता स्वतःचे सेमीकंडक्टर ईकोसिस्टिम उभे करण्याच्या दिशेने वेगाने पावले टाकत आहे.
Semicon 2026 शिखर परिषद भारतीय सेमीकंडक्टर उद्योगासाठी एक मैलाचा दगड ठरली आहे. सरकारच्या ₹1.27 लाख कोटी च्या Semicon 2.0 प्रोत्साहन योजनेचा फायदा घेत, आता जागतिक टेक कंपन्या भारतात केवळ उपस्थिती नसून, थेट उत्पादनासाठी मोठ्या गुंतवणुकीची तयारी करत आहेत.
पायाभूत सुविधा आणि उत्पादन वाढ
Tata Electronics सध्या देशातील पहिल्या 300-मिलिमीटर सेमीकंडक्टर फॅब्रिकेशन प्लांटचे काम वेगाने करत आहे. या प्लांटमध्ये दरमहा 50,000 वेफर्स तयार करण्याचे लक्ष्य असून, हे एक मोठे 'अँकर पॉईंट' ठरणार आहे. या उत्पादनासाठी कंपनीने जपान, मलेशिया आणि युरोपमधील पुरवठादारांशी 16 धोरणात्मक करार केले आहेत, ज्यामुळे आयातवरील अवलंबित्व कमी होण्यास मदत होईल.
अब्जावधींची मोठी गुंतवणूक
जागतिक उपकरणांच्या उत्पादकांनीही या योजनेला उत्स्फूर्त प्रतिसाद दिला आहे. Applied Materials ने पुढील दहा वर्षांत 5 अब्ज डॉलर्स गुंतवणुकीची घोषणा केली आहे, तर Lam Research ने स्थानिक सिलिकॉन उत्पादन युनिटसाठी ₹10,000 कोटी गुंतवण्याचे निश्चित केले आहे. एकूण सरकारी समर्थित प्रकल्पांचे मूल्य 12 अब्ज डॉलर्सच्या पुढे जाण्याची शक्यता आहे. याशिवाय, ASML ने देखील भारतात आपले नवीन कार्यालय सुरू करून तांत्रिक पायाभूत सुविधांना बळ दिले आहे.
गुंतवणूकदारांसाठी महत्त्वाचे आणि धोके
गुंतवणूकदारांनी हे समजून घेतले पाहिजे की सेमीकंडक्टर प्रकल्प हे प्रचंड भांडवल खर्च (Capital Intensive) करणारे असतात. सॉफ्टवेअर कंपन्यांच्या तुलनेत, या फॅक्टरीतून नफा मिळवण्यास अनेक वर्षे लागतात. जर प्रकल्पांच्या अंमलबजावणीत विलंब झाला, तर कंपन्यांच्या ताळेबंदावर (Balance Sheet) कर्जाचा मोठा ताण येऊ शकतो. तसेच, कुशल मनुष्यबळ, वीज आणि पाणीपुरवठा यांसारख्या आव्हानांवर या प्रकल्पांचे यश अवलंबून आहे. 2032 पर्यंतच्या उत्पादनाची उद्दिष्टे आणि पुरवठा साखळीची स्थिरता यावर गुंतवणूकदारांचे बारीक लक्ष असणे आवश्यक आहे.