Sarvam AI चे CEO प्रत्युष कुमार यांनी परदेशी AI इन्फ्रास्ट्रक्चरवरच्या अति-अवलंबनाबद्दल धोक्याची सूचना दिली आहे. Zoho चे श्रीधर वेंबू यांच्या पाठिंब्यामुळे आता 'स्वदेशी' आणि 'फुल-स्टॅक' AI विकसित करण्याची मागणी जोर धरत आहे.
स्वदेशी AI ची गरज का?
Sarvam AI चे सह-संस्थापक आणि CEO प्रत्युष कुमार यांनी एका परिषदेत भारताच्या तंत्रज्ञान क्षेत्रातील परदेशी अवलंबनावर कडक टीका केली आहे. परदेशी सिस्टीम्सवर आधारित काम केल्याने भारत एका 'डिजिटल कॉलनी'च्या (Digital Colony) दिशेने जात असल्याचा इशारा त्यांनी दिला. त्यांनी स्पष्ट केले की, परकीय फ्रेमवर्कवर अवलंबून राहण्याऐवजी भारतीय कंपन्यांनी स्वतःचे 'फुल-स्टॅक AI' इन्फ्रास्ट्रक्चर उभारणे गरजेचे आहे.
फुल-स्टॅक म्हणजे काय?
याचा अर्थ असा की, कंपनी स्वतःचे फाउंडेशन मॉडेल्स, ॲप्लिकेशन इंटरफेस आणि इन्फरन्स लेयर (Inference Layer) विकसित करेल. जरी यासाठी सुरुवातीला मोठ्या गुंतवणुकीची गरज असली, तरी यामुळे डेटावर पूर्ण नियंत्रण राहते आणि दीर्घकाळात स्पर्धेत टिकून राहण्यासाठी याचा फायदा होतो.
श्रीधर वेंबू यांचा पाठिंबा
Zoho चे संस्थापक श्रीधर वेंबू यांनी या वादात उडी घेत, भारताने केवळ AI मध्येच नाही, तर सेमीकंडक्टर्स आणि रोबोटिक्ससारख्या उच्च-तंत्रज्ञान क्षेत्रातही स्वावलंबी होण्याची गरज व्यक्त केली. त्यांनी UPI च्या यशाचा दाखला देत सांगितले की, भारताने जर स्वतःचे AI सॉफ्टवेअर बनवले, तर ग्लोबल टेक कंपन्यांना द्यावे लागणारे मोठमोठे शुल्क वाचवता येईल.
गुंतवणूकदारांसाठी काय आहे धोका?
ही 'सॉव्हरिन AI' (Sovereign AI) ची लाट गुंतवणूकदारांसाठी संधी आणि आव्हाने दोन्ही घेऊन आली आहे. भारतीय आयटी कंपन्यांना आता GPU, डेटा सेंटर्स आणि तज्ञ आर अँड डी (R&D) टॅलेंटवर मोठ्या प्रमाणात खर्च करावा लागेल. याचा थेट परिणाम कंपन्यांच्या शॉर्ट-टर्म प्रॉफिट मार्जिनवर होऊ शकतो. इंडिया एआय मिशन (India AI Mission) या प्रक्रियेत कशा प्रकारे साथ देते, यावर पुढील काळातील प्रगती अवलंबून असेल.