बंगळुरू स्थित QpiAI ने आपल्या क्वांटम फाउंड्रीचा दुसरा टप्पा सुरू केला आहे. कंपनीचे **2027** पर्यंत **10,000** क्यूबिट्सचे उत्पादन करण्याचे ध्येय आहे. वेंचर फंडिंग आणि सरकारी अनुदानाच्या मदतीने ही कंपनी क्वांटम कॉम्प्युटिंगसाठी सेवा-आधारित मॉडेल (Service-based model) वापरत आहे. QpiAI ही खाजगी कंपनी असल्याने शेअर बाजारात सूचीबद्ध नाही, पण भारताच्या क्वांटम तंत्रज्ञान क्षेत्रातील त्यांची प्रगती लक्षणीय आहे.
QpiAI चा क्वांटम कॉम्प्युटिंगमधील मोठा विस्तार
बंगळुरूमधील क्वांटम कॉम्प्युटिंग स्टार्टअप QpiAI ने आपल्या क्वांटम फाउंड्रीचा दुसरा टप्पा सुरू केला आहे. जक्कूर, बंगळुरू येथे सुरू झालेल्या या नव्या टप्प्यामुळे कंपनीला क्वांटम प्रोसेसिंग युनिट्स (QPUs) च्या उत्पादनात वाढ करता येणार आहे. कंपनीचे उद्दिष्ट 2027 पर्यंत 10,000 फिजिकल क्यूबिट्सपर्यंत (physical qubits) क्षमता वाढवणे आहे, जे क्वांटम हार्डवेअरसाठी एक मोठे यश ठरू शकते.
सध्याची क्षमता आणि भविष्यातील योजना
सध्या, QpiAI ची फाउंड्री 128 क्यूबिट्सपर्यंतचे सुपरकंडक्टिंग प्रोसेसर (superconducting processors) तयार करू शकते. 10,000 क्यूबिट्सचे लक्ष्य गाठण्यासाठी, कंपनी 3D चिप-स्टॅकिंग तंत्रज्ञानाचा (3D chip-stacking technology) विकास करत आहे. या तंत्रज्ञानामध्ये चिप्सना उभ्या थरांमध्ये जोडले जाते, जे सेमीकंडक्टर उद्योगात कार्यक्षमता वाढवण्यासाठी वापरले जाते.
क्वांटम कॉम्प्युटिंग-ॲज-अ-सर्व्हिस (QCAS) मॉडेल
QpiAI थेट प्रोसेसर विकण्याऐवजी 'क्वांटम कॉम्प्युटिंग-ॲज-अ-सर्व्हिस' (QCAS) मॉडेलवर काम करत आहे. या मॉडेलद्वारे, संशोधन संस्था आणि Eli Lilly, Deloitte सारख्या मोठ्या कंपन्यांना क्लाउड कॉम्प्युटिंगप्रमाणेच नेटवर्कद्वारे क्वांटम कॉम्प्युटिंगची क्षमता वापरता येईल. यासाठी, कंपनी बंगळुरूत 3,00,000 चौरस फुटांचे 'क्वांटम सुप्रीमेसी सेंटर' (Quantum Supremacy Centre) उभारणार आहे.
गुंतवणूकदारांसाठी महत्त्वाची माहिती
QpiAI ही एक खाजगी, व्हेंचर-आधारित कंपनी असून ती कोणत्याही स्टॉक एक्सचेंजवर सूचीबद्ध नाही. त्यामुळे, NSE किंवा BSE वर या कंपनीचे शेअर्स खरेदी-विक्री करता येणार नाहीत. कंपनीचे भांडवल खाजगी इक्विटीद्वारे (private equity) पुरवले जाते. 2025 मध्ये Avataar Ventures च्या नेतृत्वाखाली कंपनीने $32 दशलक्ष (Million) ची सिरीज A फंडिंग (Series A funding) मिळवली. आतापर्यंत कंपनीने जक्कूर येथील प्लांटमध्ये अंदाजे $50 दशलक्ष (Million) ची गुंतवणूक केली आहे.
क्वांटम क्षेत्रातील आव्हाने
क्वांटम कॉम्प्युटिंग क्षेत्रात मोठ्या गुंतवणुकीची आणि दीर्घकालीन संशोधनाची आवश्यकता असते. हजारो क्यूबिट्ससह स्थिर आणि त्रुटी-मुक्त (error-corrected) क्वांटम कॉम्प्युटर विकसित करणे हे जागतिक स्तरावर एक मोठे तांत्रिक आव्हान आहे. QpiAI चे ध्येय महत्त्वाकांक्षी असले तरी, त्यांना मोठे तांत्रिक अडथळे पार करावे लागतील, जसे की क्यूबिट्सची स्थिरता टिकवून ठेवणे आणि त्रुटींचे प्रमाण कमी करणे.
पुढील दिशा
भारतातील डीप-टेक (deep-tech) क्षेत्रातील प्रगतीवर लक्ष ठेवणाऱ्यांसाठी, QpiAI च्या वाटचालीत 3D स्टॅकिंग तंत्रज्ञानाची यशस्वी अंमलबजावणी, 10,000 क्यूबिट्सच्या ध्येयापर्यंत पोहोचताना प्रोसेसरची स्थिरता आणि QCAS मॉडेलसाठी ग्राहक आकर्षित करण्याची क्षमता हे महत्त्वाचे मुद्दे असतील.