भारती एअरटेल (Bharti Airtel) सोबतच्या फ्री सबस्क्रिप्शन ऑफरमुळे Perplexity AI ने भारतात मोठी झेप घेतली आहे. जानेवारी २०२६ मध्ये ऑफर संपल्यानंतर नवीन डाउनलोड्स कमी झाले असले, तरी कंपनी महसूल वाढीचे संकेत देत आहे आणि मोफत युजर्सना पैसे देणाऱ्या ग्राहकांमध्ये रूपांतरित करण्याचा प्रयत्न करत आहे.
Perplexity AI ने भारतात आपल्या वाढीचा एक मोठा प्रयोग यशस्वी केला आहे. जगातील सर्वाधिक लोकसंख्या असलेल्या डिजिटल मार्केटपैकी एक असलेल्या भारतात आपले स्थान निर्माण करण्यासाठी कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) कंपन्या कशा प्रयत्न करत आहेत, याचे हे एक उत्तम उदाहरण आहे. Perplexity AI ने टेलिकॉम कंपनी भारती एअरटेलसोबत (Bharti Airtel) भागीदारी केली आणि एअरटेलच्या ग्राहकांना १२ महिन्यांसाठी 'Perplexity Pro' सेवा मोफत दिली. जानेवारी २०२६ पर्यंत नवीन साइन-अप्स स्वीकारणाऱ्या या प्रमोशनल मोहिमेमुळे मोठ्या संख्येने ग्राहक मिळाले.
सबसिडी वाढीचा परिणाम
प्रमोशनल कालावधीत वापरलेल्या या धोरणामुळे युजर एक्विझिशनवर (User Acquisition) मोठा परिणाम झाला. या भागीदारीमुळे डाउनलोड्समध्ये अभूतपूर्व वाढ झाली आणि Perplexity ने लाखो ॲप इन्स्टॉलेशन्सची नोंद केली. ऑक्टोबर २०२५ मध्ये तर या प्लॅटफॉर्मने भारतात तब्बल २.२ कोटी (22 Million) मासिक सक्रिय युजर्स (Monthly Active Users) गाठले. डिजिटल कंपन्या अनेकदा वापरकर्त्यांसाठी प्रीमियम सेवा मोफत देऊन त्यांना प्लॅटफॉर्मची सवय लावण्याचे धोरण वापरतात.
युजर रिटेन्शन (User Retention) आणि महसूल वाढीचे संकेत
जानेवारी २०२६ च्या सुरुवातीला प्रमोशनल ऑफर संपल्यानंतर, नवीन डाउनलोड्सच्या संख्येत घट झाली आहे. तथापि, डेटा दर्शवितो की वापरकर्त्यांचा एक मोठा वर्ग या प्लॅटफॉर्मवर टिकून आहे. जुलै २०२६ पर्यंत, मासिक सक्रिय युजर्सची संख्या १.४ कोटी (14 Million) च्या जवळ होती. पीक लेव्हलपेक्षा ही संख्या कमी असली तरी, ऑफर सुरू होण्यापूर्वीच्या आकडेवारीपेक्षा ही लक्षणीय वाढ आहे.
सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे, कंपनीच्या दीर्घकालीन टिकाऊपणासाठी महसुलामध्ये (Revenue) सुधारणा दिसून येत आहे. डेटा सूचवितो की डाउनलोड्सचा भडीमार कमी झाल्यानंतर भारतात इन-ॲप खरेदी (In-app purchase) आणि सबस्क्रिप्शन महसुलात वाढ झाली आहे. याचा अर्थ, ज्या वापरकर्त्यांनी सेवा मोफत अनुभवली, ते आता त्यासाठी पैसे देण्यास तयार आहेत. हे फ्री-टियर ग्रोथ मॉडेलकडून पेड सबस्क्रिप्शन व्यवसायात रूपांतरित होणाऱ्या कोणत्याही कंपनीसाठी एक मोठे आव्हान आहे.
व्यावसायिक धोके आणि बाजाराचा संदर्भ
भारतीय गुंतवणूकदारांनी हे लक्षात घेणे महत्त्वाचे आहे की Perplexity AI ही एक खाजगी कंपनी आहे आणि नॅशनल स्टॉक एक्सचेंज (NSE) किंवा बॉम्बे स्टॉक एक्सचेंज (BSE) वर सूचीबद्ध नाही. त्यामुळे, या कंपनीचा सार्वजनिकरित्या ट्रेड होणारा कोणताही शेअर नाही आणि भारतीय कंपन्यांप्रमाणे हे तिमाही आर्थिक अहवाल सार्वजनिक करत नाहीत.
ही कंपनी अत्यंत स्पर्धात्मक वातावरणात कार्यरत आहे. गुगल (Google), ओपनएआय (OpenAI) आणि एन्थ्रोपिक (Anthropic) सारख्या मोठ्या टेक कंपन्यांकडून त्यांना मोठे आव्हान आहे, ज्या भारतीय AI सर्च मार्केटमध्ये आपला दबदबा निर्माण करण्यासाठी मोठ्या प्रमाणात गुंतवणूक करत आहेत. याव्यतिरिक्त, AI सेवा मोठ्या प्रमाणावर पुरवण्यासाठी आवश्यक असलेल्या उच्च पायाभूत सुविधा आणि संगणकीय खर्चामुळे (computing costs) त्यांच्या बिझनेस मॉडेलवर दबाव आहे. Perplexity च्या वाढीची टिकाऊपणा यावर अवलंबून असेल की, ते किती प्रभावीपणे मोफत वापरकर्त्यांना पेड सबस्क्रायबरमध्ये रूपांतरित करू शकतात, जेणेकरून त्यांचे परिचालन खर्च भरून निघतील. भारतीय AI क्षेत्रावर लक्ष ठेवणारे गुंतवणूकदार, या जागतिक कंपन्या किंमत-संवेदनशील बाजारपेठेत मोफत ट्रायलवरून पेड सबस्क्रिप्शन मॉडेलकडे जाताना युजर लॉयल्टी कशी टिकवून ठेवतात यावर लक्ष ठेवतील.