OpenAI ने १३ ते १७ वयोगटातील मुलांसाठी ChatGPT चे नवीन मर्यादित व्हर्जन लाँच केले आहे. मात्र, यामुळे विद्यार्थ्यांची विचार करण्याची क्षमता कमी होईल, अशी भीती तज्ज्ञांकडून व्यक्त केली जात आहे.
सुरक्षिततेच्या नावाखाली काय बदल?
OpenAI ने आता १३ ते १७ वयोगटातील मुलांसाठी विशेष 'गार्डरेल्स' (Guardrails) असलेली यंत्रणा तयार केली आहे. यात हानिकारक कंटेंटवर बंदी घालण्यासोबतच, अभ्यासाच्या बाबतीत थेट उत्तरे न देता संकल्पना समजावून सांगण्यावर भर दिला आहे. कंपनीचा दावा आहे की, यामुळे विद्यार्थ्यांच्या शिकण्याच्या प्रक्रियेला मदत होईल.
तज्ज्ञांची चिंता काय?
शिक्षणतज्ज्ञ आणि बाल सुरक्षा तज्ज्ञांनी यावर तीव्र आक्षेप नोंदवला आहे. त्यांचे म्हणणे आहे की, केवळ तांत्रिक फिल्टर लावून प्रश्न सुटणार नाहीत. यामुळे विद्यार्थ्यांच्या बौद्धिक विकासावर दीर्घकालीन परिणाम होऊ शकतात. मुलांची स्वतः विचार करण्याची क्षमता (Critical Thinking) कमी होणे आणि AI वर भावनिक अवलंबून राहणे, हे मोठे धोके मानले जात आहेत.
गुंतवणूकदारांसाठी काय आहे धोका?
OpenAI सध्या त्यांच्या संभाव्य पब्लिक ऑफरिंगच्या (IPO) तयारीत आहे. अशा वेळी कंपनीचे धोरण केवळ जनसंपर्काचा भाग नसून तो एक मुख्य बिझनेस रिस्क आहे. जर जागतिक स्तरावर या साधनांमुळे मुलांच्या शिक्षणावर किंवा मानसिकतेवर नकारात्मक परिणाम झाल्याचे सिद्ध झाले, तर सरकारी निर्बंध, मोठा दंड किंवा वापरावरील बंदीचा सामना कंपनीला करावा लागू शकतो.
याशिवाय, प्रचंड भांडवल खर्च (Capital Spending) आणि Google व Anthropic सारख्या प्रतिस्पर्ध्यांचे आव्हान कंपनीसमोर उभे आहे. सुरक्षितता आणि युजर ग्रोथ यांचा समतोल कसा राखला जातो, यावर भविष्यातील महसूल अवलंबून असेल. सध्या ही कंपनी खाजगी असल्याने शेअर बाजारात उपलब्ध नाही, मात्र AI क्षेत्रातील या घडामोडींचा भविष्यातील गुंतवणूकदारांवर मोठा परिणाम होऊ शकतो.