आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स क्षेत्रातील दिग्गज असलेल्या OpenAI आणि Anthropic आता शेअर बाजारात उतरण्याच्या तयारीत आहेत. खाजगी निधीकडून सार्वजनिक बाजारपेठेकडे होणारा हा प्रवास त्यांच्या आर्थिक पारदर्शकतेची मोठी परीक्षा घेणारा ठरेल.
AI क्षेत्रातील दोन मोठी नावे आता आपल्या गुंतवणुकीचे मॉडेल बदलून थेट शेअर बाजारात उतरणार आहेत. आतापर्यंत या कंपन्या खाजगी गुंतवणुकीवर अवलंबून होत्या, जिथे केवळ भविष्यातील वाढीच्या आधारावर किंमत ठरवली जात होती. मात्र, आता त्यांना 'पब्लिक मार्केट'च्या नियमांनुसार आपल्या आर्थिक स्थितीचा पारदर्शक लेखाजोखा सादर करावा लागणार आहे.
आर्थिक आकडेवारीतील तफावत
या दोन्ही कंपन्यांच्या आर्थिक धोरणात मोठा फरक दिसून येत आहे. रिपोर्ट्सनुसार, OpenAI ला 2026 या आर्थिक वर्षात तब्बल $14 अब्जांचा तोटा होण्याची शक्यता आहे आणि 2029 पर्यंत कंपनी नफ्यात येण्याची चिन्हे कमी आहेत. कंपनीचा भर सध्या नफ्यापेक्षा पायाभूत सुविधा आणि वाढीवर आहे.
दुसरीकडे, Anthropic ने 2026 च्या दुसऱ्या तिमाहीत $10.9 अब्ज ते $11.5 अब्ज महसूल मिळवल्याचा दावा केला आहे. विशेष म्हणजे, कंपनीने याच काळात 'पॉझिटिव्ह ॲडजस्टेड ऑपरेटिंग इन्कम' नोंदवला आहे. जेव्हा या कंपन्या आपले S-1 फाइलिंग्स सादर करतील, तेव्हाच खऱ्या अर्थाने त्यांच्या महसूल आणि खर्चाचे वास्तव समोर येईल.
शेअर बाजाराचा धडा
सार्वजनिक बाजारात प्रवेश करणे ही सोपी गोष्ट नाही. याचे उत्तम उदाहरण म्हणजे SpaceX, ज्याने 12 जून 2026 रोजी $135 च्या किंमतीवर सुरुवात केली होती. मात्र, पहिल्या तिमाहीचे निकाल जाहीर होताच शेअरमध्ये मोठी अस्थिरता (Volatility) पाहायला मिळाली. यामुळे तंत्रज्ञानाचे आश्वासन कितीही मोठे असले, तरी प्रत्यक्षात नफा आणि ताळेबंद याला जास्त महत्त्व दिले जाते.
गुंतवणूकदारांसाठी धोके आणि सावधगिरी
गुंतवणूकदारांनी 'ॲडजस्टेड प्रॉफिट' सारख्या आकडेवारीकडे लक्ष देताना सावध राहायला हवे, कारण यामुळे एआय मॉडेल्सचा खरा खर्च लपवला जाऊ शकतो. याशिवाय, जागतिक महागाई, व्याजदर आणि भू-राजकीय तणाव यांसारख्या मॅक्रो-फॅक्टर्सचा एआय आयपीओंच्या यशावर मोठा परिणाम होणार आहे. जोपर्यंत अधिकृत आर्थिक दस्तऐवज जाहीर होत नाहीत, तोपर्यंत सध्याच्या एआय लाटेतील आर्थिक शाश्वतता ही एक चर्चेचा विषय राहणार आहे.