झेरॉधाचे सह-संस्थापक निखिल कामथ यांनी भारताच्या ऊर्जा संक्रमणावर (Energy Transition) महत्त्वपूर्ण विश्लेषण केले आहे. EV निर्मितीऐवजी बॅटरी उत्पादनावर लक्ष केंद्रित करावे, तसेच सोडियम-आयन (Sodium-Ion) बॅटरी तंत्रज्ञान भारतीय बाजारासाठी, विशेषतः दोन आणि तीन चाकी वाहनांसाठी स्वस्त आणि सुरक्षित पर्याय ठरू शकते, असे त्यांनी सांगितले.
EV निर्मिती की बॅटरी उत्पादन? निखिल कामथ यांच्या विश्लेषणातून नवे चित्र
झेरॉधाचे सह-संस्थापक निखिल कामथ यांनी भारताच्या ऊर्जा संक्रमणाच्या (Energy Transition) दिशेने एक वेगळा विचार मांडला आहे. पारंपरिक EV (Electric Vehicle) निर्मितीवर लक्ष केंद्रित करण्याऐवजी, भारताने बॅटरी उत्पादन आणि पुरवठा साखळीवर (Supply Chain) अधिक भर द्यावा, असे कामथ यांनी म्हटले आहे. जागतिक बॅटरी तज्ञांशी झालेल्या चर्चेत त्यांनी हा मुद्दा मांडला.
लिथियम बॅटरींमधील सुरक्षा धोके
सध्या बाजारात असलेल्या लिथियम-आयन फॉस्फेट (LFP) बॅटरींच्या सुरक्षिततेबद्दल चिंता व्यक्त करण्यात आली. EnerVenue चे CEO Henning Rath आणि HiNa Battery चे कार्यकारी अध्यक्ष Kun Tang यांनी सांगितले की, या बॅटरींमध्ये 'थर्मल रनअवे' (Thermal Runaway) सारख्या समस्या असू शकतात. जागतिक आकडेवारीनुसार, 2025 मध्ये 14,000 पेक्षा जास्त LFP बॅटरींना आग लागल्याच्या घटना घडल्या आहेत. उत्पादनाची गुणवत्ता, विशेषतः लहान उत्पादकांकडून, हा एक महत्त्वाचा सुरक्षा घटक असल्याचे तज्ञांनी नमूद केले.
सोडियम-आयन तंत्रज्ञान: स्वस्त आणि सुरक्षित पर्याय
भारतासाठी सोडियम-आयन (Sodium-Ion) तंत्रज्ञान एक उत्तम पर्याय ठरू शकते, असे या चर्चेतून समोर आले. HiNa Battery चे Kun Tang यांनी सांगितले की, सोडियम-आयन बॅटरी लिथियम-आयन बॅटरीच्या तुलनेत सुमारे दहापट स्वस्त असू शकतात. सोडियम, लोह आणि फॉस्फेटसारखे सहज उपलब्ध असलेले साहित्य वापरल्याने, भारत लिथियमवरील अवलंबित्व कमी करू शकतो.
भारतीय बाजारासाठी उपयुक्त
सध्या सोडियम-आयन बॅटरीची ऊर्जा घनता (Energy Density) कमी आहे, ज्यामुळे त्या लांब पल्ल्याच्या गाड्यांसाठी कमी उपयुक्त ठरतात. मात्र, भारताच्या मोठ्या प्रमाणात वापरल्या जाणाऱ्या दोन आणि तीन चाकी वाहनांसाठी (Two- and Three-Wheeler Segments) हे तंत्रज्ञान अत्यंत फायदेशीर ठरू शकते. या वाहनांना कमी रेंजची आवश्यकता असते, त्यामुळे सोडियम-आयन बॅटरीची सुरक्षितता आणि कमी किंमत स्थानिक गरजांसाठी योग्य आहे.
इतर तंत्रज्ञान आणि भविष्यातील वाटचाल
या चर्चेत निकेल-आधारित तंत्रज्ञानाचाही उल्लेख झाला. EnerVenue ची प्रणाली NASA ने विकसित केलेल्या तंत्रज्ञानावर आधारित आहे. या बॅटरींमध्ये आग लागण्याचा धोका कमी असतो आणि त्या जास्त चार्जिंग सायकलसाठी डिझाइन केल्या आहेत. मात्र, सध्या हे तंत्रज्ञान वाहनांऐवजी स्टेशनरी ऊर्जा साठवणुकीसाठी (Stationary Energy Storage) अधिक योग्य आहे.
गुंतवणूकदार (Investors) आता या तंत्रज्ञानाच्या व्यावसायिक वापराकडे लक्ष ठेवून असतील. सॉलिड-स्टेट बॅटरी (Solid-State Batteries) भविष्यात EV साठी महत्त्वाच्या ठरतील, पण त्या अजून सुरुवातीच्या टप्प्यात आहेत. भारतासाठी सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे, सुरक्षितता, किंमत आणि स्थानिक वाहतुकीच्या गरजा लक्षात घेऊन बॅटरी रसायनशास्त्रात (Battery Chemistry) विविधता आणणे आवश्यक आहे.