ECB अध्यक्षा ख्रिसटीन लगार्ड यांनी युरोपच्या अमेरिकन AI तंत्रज्ञानावरील अति-अवलंबित्वाबाबत सावध केले आहे. यामुळे युरोपच्या आर्थिक स्थिरतेवर मोठा धोका निर्माण झाला असून, युरोपियन गुंतवणूकदारांचे तब्बल **$508 अब्ज** अमेरिकन टेक शेअर्समध्ये अडकले आहेत.
युरोपियन सेंट्रल बँकेच्या (ECB) अध्यक्षा ख्रिसटीन लगार्ड यांनी १४ सप्टेंबर २०२६ रोजी व्हिएन्ना येथे एका गंभीर विषयावर भाष्य केले. युरोपच्या विकासासाठी आणि कामकाजासाठी लागणारे AI तंत्रज्ञान मोठ्या प्रमाणावर अमेरिकेतून येते, जी एक मोठी रणनीतिक कमतरता असल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले. जर भविष्यात या तंत्रज्ञानाचा एक्सेस मर्यादित झाला, तर बँकिंग, आरोग्यसेवा आणि वाहतुकीसारख्या अत्यावश्यक सेवा विस्कळीत होऊ शकतात.
पायाभूत सुविधांचा मोठा अभाव (Infrastructure Bottleneck)
सध्या जागतिक AI कम्प्युटिंग क्षमतेपैकी तब्बल ७५% वाटा अमेरिकेचा आहे, तर युरोपचा वाटा केवळ ५% आहे. डेटा सेंटर्सच्या कमतरतेमुळे युरोपला स्वतःची सिस्टिम नियंत्रित करणे कठीण जात आहे. लगार्ड यांच्या मते, जर ही तफावत अशीच राहिली, तर पुढील दशकात युरोपचे डेटा सेंटर संकट सहा पटीने वाढू शकते. स्वावलंबनासाठी युरोपला स्वतःच्या पायाभूत सुविधांवर आधारित मॉडेल्स उभारणे काळाची गरज आहे.
गुंतवणुकीवरील परिणाम (Financial Vulnerability)
केवळ तंत्रज्ञानच नव्हे, तर युरोपच्या आर्थिक बाजारावरही याचे सावट आहे. युरोपियन पेन्शन फंड आणि वैयक्तिक गुंतवणूकदारांनी अमेरिकन टेक शेअर्समध्ये $508 अब्ज (सुमारे ४४० अब्ज युरो) गुंतवले आहेत. अमेरिकन टेक मार्केटमध्ये मोठी घसरण झाल्यास त्याचा थेट फटका युरोपियन नागरिकांच्या निवृत्तीवेतनाला बसू शकतो. तसेच, मोठ्या अमेरिकन टेक कंपन्या युरोपियन कर्ज बाजारातूनही पैसा उचलत आहेत, ज्यामुळे स्थानिक कंपन्यांसाठी भांडवल महाग होण्याची भीती निर्माण झाली आहे.
उत्पादकतेचा प्रश्न
AI मुळे युरोपची उत्पादकता पुढील दशकात ४% नी वाढू शकते, जे वृद्ध होत असलेल्या लोकसंख्येसाठी आणि अर्थव्यवस्थेसाठी आवश्यक आहे. मात्र, लगार्ड यांनी स्पष्ट केले की, ही प्रगती करताना परकीय तंत्रज्ञानावर अवलंबून राहणे युरोपला महागात पडू शकते. आता युरोपियन सरकारे स्थानिक डेटा सेंटर्स आणि AI प्लॅटफॉर्म्सवर किती वेगाने गुंतवणूक करतात, यावर भविष्यातील आर्थिक सुरक्षा अवलंबून असेल.