JNCASR च्या संशोधकांनी 'Scandium Nitride' थिन फिल्म विकसित करून फिजिक्समधील अनेक जुने नियम मोडीत काढले आहेत. यामुळे रूम टेम्परेचरवर काम करणारे क्वांटम सेन्सर्स बनवण्याचा मार्ग मोकळा झाला आहे, मात्र हे तंत्रज्ञान सध्या केवळ प्रयोगात्मक टप्प्यावर आहे.
जवाहरलाल नेहरू सेंटर फॉर ॲडव्हान्स्ड सायंटिफिक रिसर्च (JNCASR) च्या टीमने मटेरियल सायन्समध्ये मोठी क्रांती केली आहे. संशोधकांनी मॅग्नेशियम-डोप्ड स्कॅन्डिअम नायट्राइड (Scandium Nitride) थिन फिल्म तयार केली आहे. या मटेरियलचा 'सीबेक कोइफिशियंट' (Seebeck coefficient) -124.6 millivolts per Kelvin पेक्षा जास्त आहे, जो पारंपारिक 'बोल्ट्झमन थर्मोपावर लिमिट'च्या पलीकडे जातो.
हे तंत्रज्ञान वेगळे का आहे?
साधारणपणे इनऑरगॅनिक सेमीकंडक्टर्स हे मायक्रोव्होल्ट प्रति केल्विनच्या रेंजमध्ये मर्यादित असतात. मात्र, स्कॅन्डिअम नायट्राइडच्या लॅटिसमध्ये मॅग्नेशियम अणूंची मिसळण करून संशोधकांनी एक विशिष्ट इलेक्ट्रॉनिक स्ट्रक्चर तयार केले आहे. यामुळे कोणत्याही अतिरिक्त कूलिंग सिस्टिमशिवाय हे मटेरियल काम करू शकते.
व्यावहारिक उपयोग आणि आव्हाने
सध्या फाईन थर्मल सिग्नल किंवा फोटॉन्स पकडण्यासाठी अत्यंत महागड्या आणि ऊर्जा खाणाऱ्या 'क्रायोजेनिक कूलिंग' सिस्टिम्सची गरज लागते. हे नवीन मटेरियल रूम टेम्परेचरवर काम करत असल्याने भविष्यात बायोमेडिकल इमेजिंग आणि औषध संशोधनात मोठे बदल होऊ शकतात.
महत्त्वाची टीप: गुंतवणूकदारांनी हे लक्षात घेतले पाहिजे की, हा शोध सध्या पूर्णपणे शैक्षणिक आणि संशोधन स्तरावर आहे. याचे व्यावसायिक उत्पादन, मोठ्या प्रमाणावरील मॅन्युफॅक्चरिंग आणि बाजारपेठेतील अंमलबजावणी यासाठी अजून मोठा कालावधी लागण्याची शक्यता आहे. सध्यातरी याचा कोणत्याही शेअर बाजारातील कंपनीशी थेट संबंध नाही.