भारतातील ग्लोबल कॅपेबिलिटी सेंटर्स (GCCs) आता मोठ्या प्रमाणात भरती करण्याऐवजी एआय-ड्रिव्हन (AI-driven) मॉडेल्सवर लक्ष केंद्रित करत आहेत. कर्मचाऱ्यांची संख्या वाढवण्यापेक्षा उत्पादकता वाढवणे हा यामागचा मुख्य उद्देश आहे.
भारतातील ग्लोबल कॅपेबिलिटी सेंटर्सच्या (GCCs) बिझनेस मॉडेलमध्ये मोठा बदल होत आहे. पूर्वी हे सेंटर्स मोठ्या टीम्स तयार करून ग्लोबल ऑपरेशन्स हाताळत असत, परंतु आता कंपन्या 'लीन' आणि 'एआय-ऑगमेंटेड' स्ट्रक्चर्सकडे वळत आहेत. याचा अर्थ असा की, जुन्या पिरामिड स्ट्रक्चरऐवजी आता 'डायमंड' मॉडेलचा वापर केला जात आहे, जिथे ३ ते ५ अभियंत्यांची छोटी टीम मोठ्या प्रमाणावर एआय एजंट्स वापरून कामे पूर्ण करते.
उत्पादकतेवर भर
२०२६ च्या पहिल्या सहामाहीत एकूण भरतीमध्ये १२% ते १५% वाढ झाली असली, तरी एआय-संबंधित कौशल्यांची मागणी तब्बल ४५% नी वाढली आहे. कंपन्या आता रिपीटेटिव्ह कामांच्या जागी एआय-सक्षम भूमिकांना प्राधान्य देत आहेत. यामध्ये ३ ते ८ वर्षांचा अनुभव असलेल्या तज्ज्ञांची मागणी वाढली आहे, जे एआय इन्फ्रास्ट्रक्चर आणि क्लाउड प्लॅटफॉर्म हाताळू शकतात.
आयटी क्षेत्रासाठी धोक्याची घंटा?
GCCs आता अधिक स्वयंपूर्ण होत आहेत, ज्याचा थेट परिणाम Tata Consultancy Services, Infosys, Wipro आणि HCLTech सारख्या मोठ्या आयटी कंपन्यांवर होऊ शकतो. जर जागतिक कंपन्या एआयचा वापर करून अंतर्गत कामे अधिक सक्षमपणे हाताळू लागल्या, तर आउटसोर्सिंगच्या प्रोजेक्ट्सच्या स्वरूपात आणि प्रमाणात बदल घडू शकतो. गुंतवणूकदारांसाठी आता या मोठ्या आयटी कंपन्यांचे मार्जिन आणि रिव्हिन्यू ग्रोथवर नजर ठेवणे महत्त्वाचे ठरेल.
पुढील आव्हाने
एआय तंत्रज्ञानाचे एकत्रीकरण करताना ऑपरेशनल स्थिरता राखणे आणि महागड्या एआय तज्ज्ञांचे रिटेन्शन (Retention) करणे ही कंपन्यांपुढील मोठी आव्हाने असतील. वाढीव एआय खर्चामुळे नफ्यात वाढ होईल की नाही, हे पाहणे औत्सुक्याचे ठरेल.