भारतात एआय (AI) तंत्रज्ञानाचा विस्तार होत असतानाच, फॉरवर्ड-डिप्लॉयड इंजिनियर्सची (FDEs) मोठी कमतरता निर्माण झाली आहे. २०३० पर्यंत ८८% कंपन्यांना या तज्ज्ञांची गरज भासणार आहे, परंतु योग्य प्रशिक्षणाच्या अभावामुळे आयटी कंपन्यांच्या नफ्यावर दबाव वाढण्याची चिन्हे आहेत.
भारतीय तंत्रज्ञान क्षेत्र सध्या एका मोठ्या कोंडीत सापडले आहे. सामान्य सॉफ्टवेअर डेव्हलपमेंटकडून स्पेशलाईज्ड आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स (AI) कडे वाटचाल करताना मनुष्यबळाची कमतरता प्रकर्षाने जाणवत आहे. 'Scaler' आणि 'CyberMedia Research' च्या अहवालानुसार, फॉरवर्ड-डिप्लॉयड इंजिनियर्सच्या (FDEs) मागणी आणि पुरवठ्यामध्ये मोठी तफावत आहे. हे इंजिनियर्स तांत्रिक कौशल्यासोबतच ग्राहकांच्या समस्या सोडवण्यात निपुण असतात, जे AI प्रकल्प यशस्वी करण्यासाठी अत्यंत महत्त्वाचे आहेत.
एआय (AI) इंटीग्रेशनमधील अडथळा
येत्या २०३० पर्यंत ८८% भारतीय कंपन्यांना FDEs ची गरज भासणार आहे, मात्र सध्या केवळ १% सॉफ्टवेअर इंजिनियर्स या पदासाठी पात्र आहेत. यामुळे कंपन्यांमध्ये कर्मचाऱ्यांना घेण्यासाठी स्पर्धा सुरू होईल. जवळजवळ ८०% बहुराष्ट्रीय कंपन्या (MNCs) येत्या एका वर्षात या पदांसाठी भरती करण्याची तयारी करत आहेत.
गुंतवणूकदारांच्या दृष्टीने पाहिल्यास, ही एक गंभीर समस्या आहे. जेव्हा तज्ज्ञ मनुष्यबळाचा तुटवडा असतो, तेव्हा कंपन्यांना अधिक पगार देऊन कर्मचाऱ्यांना कामावर घ्यावे लागते, ज्यामुळे 'वेज इन्फ्लेशन' (Wage Inflation) वाढते. जर भारतीय आयटी कंपन्यांनी अंतर्गत प्रशिक्षणाद्वारे (Upskilling) हा प्रश्न सोडवला नाही, तर त्यांना जास्त परिचालन खर्च सहन करावा लागेल, ज्याचा थेट परिणाम त्यांच्या नेट प्रॉफिट मार्जिनवर होऊ शकतो. सध्या ९०% इंजिनियर्सना अशा कामासाठी आवश्यक असलेले स्ट्रक्चर्ड प्रशिक्षण मिळालेले नाही.
सेवा वितरण आणि नफ्यावर परिणाम
AI सेवा कार्यक्षमतेने देण्याची क्षमता ही आयटी क्षेत्रातील स्पर्धेत टिकून राहण्यासाठी महत्त्वाची ठरत आहे. ज्या कंपन्या आपल्या सध्याच्या कर्मचाऱ्यांना प्रशिक्षित करून FDE च्या भूमिकेत बसवू शकतील, त्या कंपन्यांचा खर्च नियंत्रणात राहू शकतो. सर्वेक्षणात सहभागी झालेल्या ५८% इंजिनियर्सनी या क्षेत्रात काम करण्याची इच्छा व्यक्त केली आहे, परंतु करिअरचा स्पष्ट मार्ग नसल्यामुळे ही प्रक्रिया थांबली आहे.
आगामी तिमाहींमध्ये आयटी कंपन्या आपल्या ट्रेनिंग बजेटमध्ये आणि हायरिंग धोरणांमध्ये काय बदल करतात, याकडे गुंतवणूकदारांचे लक्ष असेल. एआय सेवांचा वेगवान विस्तार आणि त्यासाठी लागणाऱ्या महागड्या तज्ज्ञ मनुष्यबळाचा खर्च यांचा समतोल राखणे हे कंपन्यांसाठी मोठे आव्हान ठरणार आहे.