भारतातील आयटी (IT) क्षेत्रात नोकरभरतीचा ट्रेंड बदलला आहे. एकूण मागणी **10%** नी वाढली असली तरी, कंपन्यांनी फ्रेशर्सना कामावर घेण्याचे प्रमाण **32%** वरून **24%** पर्यंत कमी केले आहे. आता अनुभवी प्रोफेशनल्सना अधिक महत्त्व दिले जात आहे.
आयटी सेक्टरमध्ये मोठा बदल
गेल्या वर्षभरात तंत्रज्ञान व्यावसायिकांची मागणी 10% नी वाढली असली तरी, भारतीय आयटी (IT) क्षेत्र आता पूर्वीसारखे फ्रेश ग्रॅज्युएट्सना (Fresh Graduates) मोठ्या संख्येने नोकऱ्या देत नाहीये. कंपन्यांनी फ्रेशर्सना कामावर घेण्याचे प्रमाण 32% वरून 24% पर्यंत घटवले आहे. याचा अर्थ आता कंपन्या अनुभवी उमेदवारांना जास्त प्राधान्य देत आहेत.
तात्काळ उत्पादकतेवर भर
कंपन्या आता 'अनुभव-आधारित' (Experience-First) भरती मॉडेलकडे वळल्या आहेत. यामागचं मुख्य कारण म्हणजे तात्काळ कामाला सुरुवात करून उत्पादन वाढवणं. फ्रेशर्सना ट्रेनिंग द्यायला वेळ आणि पैसा लागतो, पण अनुभवी लोकं लगेच प्रोजेक्ट्सवर काम सुरू करू शकतात. याशिवाय, आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स (AI) मुळे सुद्धा हे बदल घडत आहेत. नवीन अभ्यासानुसार, AI आता एन्ट्री-लेव्हलच्या तांत्रिक कामांपैकी सुमारे 37% कामं करू शकतं. त्यामुळे कंपन्या ऑटोमेशन वापरून ही कामं करत आहेत आणि ग्रॅज्युएट्सवरील अवलंबित्व कमी करत आहेत.
नॉन-टेक क्षेत्रांकडून स्पर्धा
आयटी कंपन्या फ्रेशर्सची भरती कमी करत असताना, दुसरीकडे बँकिंग, मॅन्युफॅक्चरिंग, हेल्थकेअर आणि ग्लोबल कॅपॅबिलिटी सेंटर्स (GCCs) सारखी क्षेत्रं मोठ्या प्रमाणावर टेक्नॉलॉजी प्रोफेशनल्सना कामावर घेत आहेत. ही क्षेत्रं त्यांच्या अंतर्गत डिजिटल ट्रान्सफॉर्मेशनसाठी (Digital Transformation) तंत्रज्ञान तज्ञांना बोलवत आहेत. यामुळे आयटी कंपन्यांसाठी कुशल कर्मचारी मिळवण्यासाठी स्पर्धा वाढली आहे.
स्पेशलाइज्ड भूमिकांचं महत्त्व
एन्ट्री-लेव्हल (Entry-Level) नोकऱ्यांमध्ये सुद्धा आता विशेष कौशल्याची गरज भासतेय. AI, सायबर सुरक्षा (Cybersecurity) आणि डेटा सायन्स (Data Science) सारख्या क्षेत्रांमध्ये तज्ञांची मागणी वाढली आहे. AI संबंधित भूमिकांमध्ये फ्रेशर्सचा वाटा 1% वरून 4% झाला आहे. मात्र, आता एन्ट्री-लेव्हल पदांसाठीसुद्धा 2-3 वर्षांचा अनुभव मागितला जातोय. याला 'एक्सपिरियन्स क्रीप' (Experience Creep) म्हणतात. यामुळे सर्वसामान्य (Generalist) नोकऱ्यांमध्ये पगार वाढत नसला तरी, स्पेशलाइज्ड (Specialized) क्षेत्रांमध्ये पगार चांगले मिळत आहेत.
गुंतवणूकदारांसाठी महत्त्वाचे मुद्दे
या बदलांचे दीर्घकालीन धोके आहेत. जर कंपन्यांनी नवीन उमेदवारांमध्ये गुंतवणूक कमी केली, तर भविष्यात मिड-लेव्हल लीडर्सची (Mid-Level Leaders) कमतरता भासू शकते. यामुळे अनुभवी कर्मचाऱ्यांसाठी जास्त पगार द्यावे लागतील. गुंतवणूकदारांनी कंपन्यांच्या हायरिंग एफिशियन्सी (Hiring Efficiency) आणि वर्कफोर्स कंपोझिशन (Workforce Composition) बद्दलच्या व्यवस्थापनाच्या (Management) प्रतिक्रियेवर लक्ष ठेवावे. ऑटोमेशनमुळे कंपन्यांचा नफा (Profit Margins) टिकून राहील की अनुभवी लोकांना जास्त पगार दिल्यामुळे तो कमी होईल, हे पाहणे महत्त्वाचे ठरेल.