भारतातील टॉप IT कंपन्यांनी कर्मचाऱ्यांची संख्या (Bench Strength) घटवण्याचा निर्णय घेतला आहे. ऐतिहासिक **20-30%** वरून ही संख्या **8-10%** पर्यंत कमी केली जाईल. AI मुळे कामाची गती वाढवणे आणि मागणीनुसारच भरती करण्याच्या धोरणामुळे हे बदल होत आहेत.
AI मुळे IT क्षेत्रात मोठे बदल
टाटा कन्सल्टन्सी सर्व्हिसेस (TCS), इन्फोसिस (Infosys), एचसीएलटेक (HCLTech), विप्रो (Wipro) आणि टेक महिंद्रा (Tech Mahindra) यांसारख्या प्रमुख भारतीय IT कंपन्या त्यांच्या मनुष्यबळ व्यवस्थापनात (Human Resources) मोठे बदल करत आहेत.
पूर्वी कंपन्यांकडे प्रोजेक्ट्ससाठी वाट पाहणाऱ्या कर्मचाऱ्यांचा मोठा गट (Bench) असायचा, जो सरासरी 20% ते 30% पर्यंत असायचा. मात्र, आता ही संख्या 2027 पर्यंत 8% ते 10% पर्यंत कमी करण्याचे नियोजन आहे.
AI मुळे वाढणार कार्यक्षमता, बदलणार भरतीचे धोरण
या बदलामागे आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स (AI) चा मोठा वाटा आहे. AI मुळे सॉफ्टवेअर डेव्हलपमेंट आणि कोडिंगची कामे वेगाने होत आहेत. यामुळे कमी कर्मचाऱ्यांमध्ये जास्त काम करणे शक्य झाले आहे. त्यामुळे, भविष्यातील कामाचा अंदाज घेऊन कर्मचाऱ्यांची मोठी फौज तयार ठेवण्याऐवजी, आता कंपन्या प्रत्यक्ष मागणीनुसारच (Demand-Led Hiring) भरती करण्यावर भर देत आहेत.
मार्जिन टिकवण्यासाठी 'लीन बेंच'चे धोरण
सध्या IT क्षेत्रात महसूल वाढ मंदावली आहे. अशा परिस्थितीत, नफा (Profit) टिकवून ठेवण्यासाठी कर्मचाऱ्यांचा प्रभावी वापर (Utilization Rates) वाढवणे महत्त्वाचे आहे. 'लीन बेंच'चे (Lean Bench) धोरण अवलंबल्याने कंपनीवरील अनावश्यक खर्च कमी होतो, ज्यामुळे ऑपरेटिंग मार्जिनमध्ये (Operating Margins) सुधारणा होते.
सध्या कर्मचाऱ्यांच्या बेंचवर राहण्याचा कालावधीही कमी होऊन 30-45 दिवसांवर आला आहे, जो पूर्वी 45-60 दिवस असायचा.
कर्मचाऱ्यांचे 'री-स्किलिंग' आणि नवीन भरती
कर्मचारी कपात करण्याऐवजी कंपन्या आता कर्मचाऱ्यांना नवीन कौशल्यांचे प्रशिक्षण (Reskilling Programs) देण्यावर लक्ष केंद्रित करत आहेत. AI, क्लाउड कंप्युटिंग, सायबर सिक्युरिटी आणि डेटा ॲनालिटिक्स यांसारख्या क्षेत्रांमध्ये कर्मचाऱ्यांना तयार केले जात आहे.
TCS प्रोजेक्ट-आधारित शिक्षणावर भर देत आहे, तर इन्फोसिस विशेष तंत्रज्ञान असलेल्या कर्मचाऱ्यांवर लक्ष केंद्रित करत आहे. टेक महिंद्रा लवकरच कॅम्पस भरती पुन्हा सुरू करण्याची शक्यता आहे. विप्रो या कंपन्यांपेक्षा वेगळे चित्र दाखवत आहे, त्यांनी अद्याप अशा विशेष भरती योजना जाहीर केलेल्या नाहीत.
गुंतवणूकदारांसाठी काय महत्त्वाचे?
गुंतवणूकदारांसाठी, या बदलांचे यश कंपन्यांची सेवा गुणवत्ता (Service Quality) टिकवून ठेवण्यावर अवलंबून असेल. आगामी तिमाही निकालांमध्ये कर्मचाऱ्यांचा वापर (Utilization Rates) आणि ऑपरेटिंग मार्जिन हे महत्त्वाचे आकडे असतील. AI मुळे कार्यक्षमता वाढवून नफा टिकवून ठेवण्यात कंपन्या यशस्वी ठरतात का, याकडे लक्ष ठेवावे लागेल.