FY26 मध्ये देशातील पाच मोठ्या IT कंपन्यांच्या कर्मचारी संख्येत **६,९८१** ने घट झाली आहे. AI आणि GCC मुळे कामाच्या पद्धतीत बदल होत असल्याने ट्रेडिशनल हायरिंग मॉडेलला घरघर लागली आहे.
भारतीय आयटी (IT) क्षेत्र सध्या एका मोठ्या स्थित्यंतरातून जात आहे. चालू आर्थिक वर्षात देशातील पाच मोठ्या IT कंपन्यांच्या कर्मचारी संख्येत ६,९८१ ने घट झाल्याचे समोर आले आहे. एकेकाळी मोठ्या संख्येने फ्रेशर्सची भरती करणाऱ्या या कंपन्या आता 'पिरॅमिड मॉडेल' सोडून वेगळ्या मार्गाचा अवलंब करत आहेत. या बदलामागे मुख्य दोन कारणे आहेत: AI-आधारित ऑटोमेशन आणि जागतिक स्तरावर वाढत असलेले 'ग्लोबल कॅपॅबिलिटी सेंटर्स' (GCCs).
AI आणि GCC चे आव्हान
आता साध्या कोडिंगची कामे एआय (AI) सहज हाताळत आहे, त्यामुळे एन्ट्री-लेव्हल कर्मचाऱ्यांची गरज कमी झाली आहे. दुसरीकडे, बड्या जागतिक कंपन्या आता काम आउटसोर्स करण्याऐवजी स्वतःची GCC सेंटर्स भारतात उभारत आहेत. तिथे ते स्वतःचे तंत्रज्ञान आणि एआय टूल्स वापरून कमी मनुष्यबळात अधिक काम पूर्ण करत आहेत, ज्यामुळे भारतीय IT सर्व्हिस प्रोव्हायडर्सच्या मागणीवर परिणाम होत आहे.
रेव्हेन्यू मॉडेलमध्ये बदल
पूर्वी आयटी कंपन्यांचे उत्पन्न हे 'हॉवरली बिलिंग' (तासावर आधारित बिलिंग) वर अवलंबून होते. परंतु आता क्लायंट्स 'आउटकम-बेस्ड' (कामाच्या निकालावर आधारित) करारांची मागणी करत आहेत. हे आव्हान पेलण्यासाठी कंपन्यांना आता मानवी बळापेक्षा तंत्रज्ञान आणि डोमेन एक्स्पर्टाईजवर जास्त भर द्यावा लागत आहे.
गुंतवणूकदारांसाठी चिंतेची बाब म्हणजे, जुन्या महसूल स्रोतांची जागा घेणारी नवीन हाय-व्हॅल्यू कॉन्ट्रॅक्ट्स मिळण्यास वेळ लागत आहे. कंपन्यांचा सध्याचा खर्च कमी करण्याचा प्रयत्न तात्पुरता दिलासा देऊ शकतो, परंतु दीर्घकालीन फायद्यासाठी कंपन्यांना स्वतःचे पेटंट्स आणि नवनवीन सॉफ्टवेअर टूल्स (IP-led growth) विकसित करावे लागतील. हा बदल कंपनीच्या कॅश फ्लो आणि मार्जिन्सवर आगामी काळात मोठा प्रभाव टाकू शकतो.