सरकारने देशांतर्गत सेमीकंडक्टर इकोसिस्टम बळकट करण्यासाठी 'Semicon 2.0' धोरण आणले असून यासाठी **₹1,27,500 कोटींची** तरतूद केली आहे. याअंतर्गत C-DAC स्वदेशी AI चिप विकसित करणार आहे.
भारत सरकारने ३१ ऑगस्ट २०२६ रोजी 'Semicon 2.0' योजनेची अधिकृत घोषणा केली. या भव्य उपक्रमाचा मुख्य उद्देश डिझाइन, मॅन्युफॅक्चरिंग आणि रिसर्चसह संपूर्ण सेमीकंडक्टर इकोसिस्टम उभी करणे हा आहे. या योजनेतील सर्वात महत्त्वाचा भाग म्हणजे C-DAC द्वारे चालवला जाणारा ५ वर्षांचा विशेष प्रकल्प, ज्यामध्ये $२०० दशलक्ष (सुमारे ₹१,९०० कोटी) खर्चून स्वदेशी AI चिप तयार केली जाणार आहे.\n\n### रणनीती आणि महत्त्व\nजागतिक पुरवठा साखळीतील अडथळे आणि हाय-परफॉर्मन्स हार्डवेअरवर असलेल्या निर्बंधांना तोंड देण्यासाठी ही एक रणनीतिक चाल आहे. संरक्षण, एरोस्पेस आणि सार्वजनिक सेवा यांसारख्या क्षेत्रांतील संवेदनशील डेटा सुरक्षित ठेवण्यासाठी भारत आता परदेशी तंत्रज्ञानावरील अवलंबित्व कमी करण्याचा प्रयत्न करत आहे. यात 2nm (नॅनोमीटर) चिप विकसित करण्यावर भर दिला जाणार आहे, ज्यामुळे उपकरणांची कार्यक्षमता वाढेल.\n\n### खासगी क्षेत्राचा सहभाग\nसरकारसोबतच खासगी कंपन्याही या शर्यतीत उतरल्या आहेत. HCL Technologies ने Sarvam AI मध्ये $१५० दशलक्ष गुंतवणूक केली असून ओडिशामध्ये एक मोठा AI डेटा सेंटर उभारण्याचे नियोजन केले आहे.\n\n### आव्हाने आणि वास्तव\nस्वदेशी चिप बनवण्याचा मार्ग सोपा नाही. सध्या भारताकडे 2nm चिप्स बनवण्यासाठी आवश्यक असलेली प्रगत फॅब्रिकेशन युनिट्स नाहीत. त्यामुळे डिझाइन स्वदेशी असले तरी, मॅन्युफॅक्चरिंगसाठी अजूनही TSMC (Taiwan Semiconductor Manufacturing Co.) सारख्या जागतिक कंपन्यांवर अवलंबून राहावे लागणार आहे. तसेच, जागतिक जायंट्सच्या तुलनेत खर्चिक उत्पादनांचे आव्हान पेलणे, ही या प्रकल्पाची खरी कसोटी असणार आहे. २०३० सालापर्यंत या चिप्सचा प्रत्यक्ष वापर सुरू करण्याचे लक्ष्य सरकारने ठेवले आहे.