Ministry of Electronics and Information Technology ने 'Data Empowerment and Protection Architecture' (DEPA) लाँच केले आहे. यामुळे संवेदनशील माहिती सुरक्षित ठेवून AI मॉडेल्सना ट्रेन करणे सोपे होणार असून, भारतीय टेक कंपन्यांसाठी ही एक मोठी संधी मानली जात आहे.
काय आहे हे नवीन धोरण?
केंद्र सरकारच्या इलेक्ट्रॉनिक्स आणि माहिती तंत्रज्ञान मंत्रालयाने DEPA फ्रेमवर्कची अंमलबजावणी सुरू केली आहे. आर्टिफिशियल इंटेलिजन्सच्या (AI) युगात डेटा सुरक्षितता ही सर्वात मोठी चिंता होती, त्यावर हे फ्रेमवर्क एक ठोस उपाय ठरणार आहे. यापूर्वी, AI मॉडेलला ट्रेन करण्यासाठी मोठ्या प्रमाणात डेटाची देवाणघेवाण करावी लागायची, ज्यामध्ये डेटा चोरी किंवा प्रायव्हसीचा धोका असायचा.
'डेटाकडे नाही, मॉडेलला डेटाकडे नेणार'
या फ्रेमवर्कचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे आता डेटा एका ठिकाणाहून दुसऱ्या ठिकाणी हलवण्याची गरज नाही. त्याऐवजी, AI मॉडेल्सना सुरक्षित वातावरणात 'डेटापर्यंत' नेले जाईल. यामुळे मूळ मालकाचा डेटा सुरक्षित राहील आणि कंपन्यांना त्यांची संवेदनशील माहिती उघड न करता एआयचे फायदे घेता येतील.
गुंतवणूकदारांसाठी काय आहे संधी?
ज्याप्रमाणे Unified Payment Interface (UPI) ने भारताच्या आर्थिक व्यवहारांत क्रांती घडवून आणली, त्याचप्रमाणे DEPA हे तंत्रज्ञान क्षेत्रासाठी एक पायाभूत संरचना (Foundation) ठरू शकते. यामुळे फायनान्स, हेल्थकेअर आणि रिटेल यांसारख्या क्षेत्रांतील कंपन्यांना एकमेकांचा डेटा सुरक्षितपणे वापरता येईल. याचा थेट फायदा भारतीय स्टार्टअप्स आणि टेक कंपन्यांच्या कार्यक्षमतेला होईल.
लक्षात ठेवा हे धोके
गुंतवणूकदारांनी एक गोष्ट लक्षात घेतली पाहिजे की, या फ्रेमवर्कचे यश पूर्णपणे Cybersecurity मानकांवर अवलंबून असेल. जर कंपन्यांनी हे नवीन प्रोटोकॉल प्रभावीपणे लागू केले, तर एआय डेव्हलपमेंटचा खर्च कमी होईल आणि भारतीय कंपन्यांना जागतिक स्तरावर एक मोठी स्पर्धात्मक धार (Competitive Edge) मिळेल. आता मार्केटचे लक्ष याकडे असेल की प्रमुख टेक कंपन्या हे तंत्रज्ञान किती वेगाने स्वीकारतात.