भारताच्या सेमीकंडक्टर उद्योगाने **$1.4 अब्ज** इक्विटी फंडिंगचा टप्पा गाठला आहे. विशेषतः **2025** नंतर या क्षेत्रात गुंतवणुकीचा वेग प्रचंड वाढला आहे, तरीही कुशल मनुष्यबळाची कमतरता आणि आयातीवरील अवलंबित्व ही आव्हाने कायम आहेत.
भारताच्या सेमीकंडक्टर इकोसिस्टमने एक महत्त्वाचा टप्पा पार केला असून, सप्टेंबर 2026 पर्यंत एकूण इक्विटी फंडिंग $1.4 अब्ज च्या पार गेले आहे. या क्षेत्रात सध्या 3,557 हून अधिक कंपन्या कार्यरत आहेत. विशेष म्हणजे, यापैकी तब्बल $701 दशलक्ष गुंतवणूक ही केवळ 2025 नंतर करण्यात आली आहे, जे या क्षेत्रातील वाढता आत्मविश्वास दर्शवते.
वाढीचे इंजिन आणि मुख्य केंद्रे
या गुंतवणुकीचे वितरण असमान आहे. बेंगळुरू हे या क्षेत्राचे केंद्रस्थान असून, एकूण निधीपैकी 40% वाटा एकट्या या शहराचा आहे. याशिवाय नोएडा, गुरुग्राम, कोची आणि हैदराबाद ही शहरेही वेगाने विकसित होत आहेत. सेमीकंडक्टर लँडस्केपमध्ये 'इलेक्ट्रॉनिक मॅन्युफॅक्चरिंग सर्व्हिसेस' (EMS) विभागाने बाजी मारली असून, 2025 पासून या विभागाने $313 दशलक्ष भांडवल आकर्षित केले आहे.
स्टार्टअप्सकडून पब्लिक मार्केटकडे
उद्योगाचे स्वरूप आता प्रगल्भ होत आहे. आतापर्यंत 281 कंपन्यांनी निधी उभारला असून, 62 अधिग्रहण (Acquisitions) आणि 42 आयपीओ (IPOs) यशस्वीपणे पूर्ण झाले आहेत. Tempsens Instruments आणि Merritronix यांसारख्या कंपन्यांच्या लिस्टिंगमुळे बाजारात उत्साहाचे वातावरण आहे. यामुळे Tessolve Semiconductor, ILJIN Electronics आणि VVDN सारख्या मोठ्या खेळाडूंना अधिक भांडवल मिळण्यास मदत होत आहे.
धोके आणि आव्हाने
गुंतवणूक वाढत असली तरी, भारतीय सेमीकंडक्टर उद्योग अजूनही 80% आयातीवर अवलंबून आहे. जागतिक पुरवठा साखळीतील अडथळे किंवा भू-राजकीय तणावामुळे हा धोका मोठा आहे. तसेच, तज्ज्ञ डिझाइनर्सची कमतरता प्रकल्पांना विलंब लावणारी ठरत आहे. या उद्योगात नफा मिळवण्यासाठी मोठा कालावधी (Gestation Period) लागत असल्याने गुंतवणूकदारांना संयम ठेवावा लागेल.
पुढील वाटचाल
नवी दिल्ली येथे १७-१९ सप्टेंबर दरम्यान होणारी SEMICON India 2026 ही परिषद क्षेत्रासाठी महत्त्वाची ठरणार आहे. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या हस्ते होणाऱ्या या कार्यक्रमात महत्त्वाच्या धोरणात्मक निर्णयांची घोषणा होण्याची शक्यता आहे.