भारताने आपल्या घरगुती AI पायाभूत सुविधा बळकट करण्यासाठी G42 आणि Cerebras Systems सोबत भागीदारी केली आहे. IndiaAI Mission अंतर्गत ८-exaflop क्षमतेचा सुपरकॉम्प्युटर उभारला जात असून, २०२६ अखेरपर्यंत १ लाख GPU चे टार्गेट गाठण्याचे सरकारचे उद्दिष्ट आहे.
भारत सरकारने देशांतर्गत आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स (AI) स्वायत्ततेला चालना देण्यासाठी एक महत्त्वाचे पाऊल उचलले आहे. 'IndiaAI Mission' अंतर्गत सरकारी नियंत्रणाखाली एक हाय-परफॉर्मन्स कॉम्प्युटिंग क्लस्टर उभारले जात आहे. यामध्ये ८-exaflop क्षमतेची सुपरकॉम्प्युटिंग सिस्टीम बसवली जाणार आहे, जी सुमारे १०,००० हाय-एंड GPU च्या बरोबरीची प्रक्रिया शक्ती (processing power) प्रदान करेल. हा प्रकल्प अबू धाबीस्थित G42 आणि अमेरिकन कंपनी Cerebras Systems यांच्या सहकार्याने राबवला जात आहे.
खासगी क्षेत्रावर अवलंबित्व कमी
या उपक्रमाचा मुख्य उद्देश एक सार्वभौम (sovereign) कॉम्प्युटिंग स्त्रोत तयार करणे हा आहे, जेणेकरून भारताचे खासगी क्लाउड प्रोव्हायडर्सवरील अवलंबित्व कमी होईल. सध्या अनेक खासगी कंपन्या हार्डवेअरची वाढती किंमत आणि हाय-स्पीड मेमरी घटकांच्या कमतरतेमुळे पुरवठा करण्यात अपयशी ठरत आहेत. ही टंचाई लक्षात घेता सरकार आता अधिक सक्रिय झाले आहे.
आर्थिक गणित आणि भविष्यातील योजना
मार्च २०२४ मध्ये या मिशनसाठी ₹१०,३७१.९२ कोटींच्या तरतुदीला मंजुरी देण्यात आली होती. मात्र, जागतिक बाजारपेठेतील हार्डवेअरच्या किमतीतील अस्थिरता पाहता, सरकार आपली धोरणे पुन्हा तपासत आहे. दीर्घकालीन स्थिरता राखण्यासाठी सरकार आता 'नॅशनल फ्रंटियर AI & कॉम्प्युट फंड' स्थापन करण्याचा विचार करत आहे, ज्याचे कॉर्पस ₹१५,००० ते ₹२०,००० कोटींपर्यंत असू शकते.
आव्हाने आणि पुढील वाटचाल
हार्डवेअर खरेदी करण्यापलीकडे, ऑपरेशनल कार्यक्षमता आणि तंत्रज्ञानाचे लवकर जुने होणे (technical obsolescence) हे मोठे आव्हान असणार आहे. तसेच, या प्रचंड कॉम्प्युटिंग क्लस्टरसाठी लागणारी वीज आणि कूलिंग सिस्टीमचा खर्चही मोठा आहे. गुंतवणूकदार आता 'Condor Galaxy India' क्लस्टरच्या प्रत्यक्ष अंमलबजावणीकडे आणि २०२६ अखेरपर्यंत १,००,००० GPU चे उद्दिष्ट पूर्ण करण्याच्या क्षमतेकडे लक्ष ठेवून आहेत.